સિંધુ જળ સંધિ પર પાકિસ્તાનને ઝટકો : વિશ્વ બેંકે કહ્યું- ભારતને નથી રોકી શકતા

સિંધુ જળ સંધિ પર પાકિસ્તાનને વિશ્વ બેંક તરફથી મોટો ફટકો પડ્યો છે. વિશ્વ બેંકે કહ્યું છે કે અમે આ મામલે ભારતને રોકી શકીએ નહીં. વિશ્વ બેંકના પ્રમુખ અજય બંગાએ કહ્યું કે આમાં અમારી કોઈ ભૂમિકા નથી. અમારી ભૂમિકા ફક્ત સુવિધા આપનારની છે તેથી અમે દખલ નહીં કરીએ. હકીકતમાં 22 એપ્રિલે પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાના એક દિવસ પછી ભારતે દાયકાઓ જૂની સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરી દીધી હતી. આ હુમલામાં 26 લોકોએ જીવ ગુમાવ્યા હતા.

સિંધુ ઝેલમ અને ચિનાબના પાણીની વહેંચણી માટે બંને દેશો દ્વારા 1960માં આ સંધિ પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ સંધિ વિશ્વ બેંક દ્વારા મધ્યસ્થી કરવામાં આવી હતી અને તે તેના પર હસ્તાક્ષરકર્તા પણ હતી. સિંધુ જળ સંધિ સસ્પેન્ડ થયા પછી મીડિયામાં એવા સમાચાર આવવા લાગ્યા કે વિશ્વ બેંક હસ્તક્ષેપ કરી શકે છે. પરંતુ વિશ્વ બેંકના પ્રમુખ અજય બંગાએ સ્પષ્ટપણે કહ્યું છે કે વિશ્વ બેંકની ભૂમિકા ફક્ત સુવિધા આપનારની છે. દખલગીરીની વાત પાયાવિહોણી છે. તેઓ શું કરે છે તે તેમનો નિર્ણય છે.

સિંધુ જળ સંધિ રદ થયા પછી ભારતે ચિનાબ નદીનું પાણી બંધ કરી દીધું હતું. ચિનાબ નદીના પાણીને રોકવા માટે બગલીહાર ડેમના બધા દરવાજા બંધ કરી દેવામાં આવ્યા હતા. આ પછી સિંધુ અને તેની સહાયક નદી ઝેલમનું પાણી રોકવાની પણ તૈયારીઓ કરવામાં આવી રહી છે. ભારતના આ પગલા પછી ચિનાબ નદીનો પ્રવાહ 90 ટકા ઓછો થઈ ગયો છે એટલે કે પાકિસ્તાની ક્ષેત્રમાં વહેતી ચિનાબ નદી સુકાઈ ગઈ છે.

સિંધુ નદી પ્રણાલીમાં મુખ્ય નદી સિંધુ અને તેની ઉપનદીઓનો સમાવેશ થાય છે. રાવી બિયાસ સતલજ ઝેલમ અને ચિનાબ તેની ઉપનદીઓ છે. કાબુલ નદી ભારતીય પ્રદેશમાંથી વહેતી નથી. રાવી બિયાસ અને સતલજને પૂર્વીય નદીઓ કહેવામાં આવે છે જ્યારે સિંધુ ઝેલમ અને ચિનાબને પશ્ચિમી નદીઓ કહેવામાં આવે છે. આ નદીનું પાણી ભારત અને પાકિસ્તાન બંને માટે મહત્વપૂર્ણ છે.