Narmada News: નર્મદા જિલ્લાના સાગબારા તાલુકાના હલગામ પાડી અને સુરત જિલ્લાના ઉમરપાડા તાલુકાની સરહદે આવેલા જંગલ જમીન વિસ્તારમાં ફરી એકવાર વિવાદ ઊભો થયો છે. વિવાદિત ગણાતા વિસ્તારમાં વન વિભાગ દ્વારા પ્રોટેક્શન વોલ (રક્ષણ દિવાલ) બનાવવામાં આવતાં સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂતોમાં ભારે અસંતોષ ફેલાયો છે. ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે વર્ષોથી તેઓ જે જમીન પર ખેતી કરતા આવ્યા છે, ત્યાં હવે રક્ષણ દિવાલ ઉભી કરાતા તેમની ખેતી અને અવરજવર પર અસર પડી રહી છે. છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી આ વિસ્તાર જંગલ જમીનના હકોને લઈને ચર્ચામાં છે. ખેડૂતો અને વન વિભાગ વચ્ચે જમીનની માલિકી અને ઉપયોગ અંગે મતભેદ હોવાનું સામે આવી રહ્યું છે. આ દરમિયાન પ્રોટેક્શન વોલનું કામ શરૂ થતાં સ્થાનિકોમાં ચિંતા અને વિરોધ વધુ તેજ બન્યો છે.
ખેડૂતોનો દાવો: વર્ષોથી ખેતી કરીએ છીએ
સ્થાનિક આદિવાસી ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેઓ ઘણા વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં ખેતી કરી રહ્યા છે અને આ જમીન તેમના જીવનનિર્વાહનું મુખ્ય સાધન છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, અનેક વખત સંબંધિત તંત્ર સમક્ષ રજૂઆતો કરવામાં આવી હોવા છતાં તેમની માંગ અને પરિસ્થિતિને પૂરતું મહત્વ આપવામાં આવ્યું નથી. ખેડૂતોનો આક્ષેપ છે કે પ્રોટેક્શન વોલના નિર્માણથી માત્ર જમીન સુધી પહોંચવાનો માર્ગ જ નહીં, પરંતુ ખેતી સંબંધિત રોજિંદી કામગીરીમાં પણ મુશ્કેલી ઊભી થઈ રહી છે. તેઓનું કહેવું છે કે જો આ સ્થિતિ યથાવત રહેશે તો તેમના પરિવારના જીવનનિર્વાહ પર સીધી અસર પડશે.
અથડામણ નહીં
ખેડૂતોનું કહેવું છે કે તેઓ કોઈ પ્રકારનો વિવાદ કે અથડામણ ઇચ્છતા નથી. તેઓ સમગ્ર મામલે કાયદેસર અને ન્યાયસંગત ઉકેલની અપેક્ષા રાખે છે. સ્થાનિકોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર અને વહીવટી તંત્ર સમગ્ર મામલે નિષ્પક્ષ તપાસ કરે, સંબંધિત દસ્તાવેજો અને હકીકતોની ચકાસણી કરે અને ત્યારબાદ યોગ્ય નિર્ણય લે. તેમણે રાજ્ય સરકારને અપીલ કરી છે કે આદિવાસી ખેડૂતોની રજૂઆતો સાંભળી તેમને ન્યાય આપવામાં આવે. ખેડૂતોનું માનવું છે કે વિકાસ અને જંગલ સંરક્ષણ બંને મહત્વના છે, પરંતુ આ પ્રક્રિયામાં વર્ષોથી આ વિસ્તારમાં વસતા અને ખેતી કરતા લોકોના હિતોને પણ સમાન રીતે ધ્યાનમાં લેવા જોઈએ.
વન વિભાગની સત્તાવાર પ્રતિક્રિયાની રાહ
સમગ્ર મામલે વન વિભાગ તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર નિવેદન જાહેર કરવામાં આવ્યું નથી. પ્રોટેક્શન વોલનું નિર્માણ કયા હેતુસર કરવામાં આવી રહ્યું છે અથવા વિવાદિત જમીન અંગે વિભાગનું શું વલણ છે તે અંગે સ્પષ્ટ માહિતી સામે આવી નથી. વન વિભાગનું સત્તાવાર પક્ષ સામે આવ્યા બાદ સમગ્ર મામલાની સ્થિતિ વધુ સ્પષ્ટ થઈ શકે તેવી શક્યતા છે. હાલ સુધી ખેડૂતોના આક્ષેપો અંગે વિભાગે જાહેરમાં કોઈ પ્રતિસાદ આપ્યો નથી.
વહીવટી તંત્ર પરિસ્થિતિ પર રાખી રહ્યું છે નજર
સ્થાનિક સ્તરે પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને વહીવટી તંત્ર સમગ્ર ઘટનાક્રમ પર નજર રાખી રહ્યું હોવાનું જાણવા મળી રહ્યું છે. વિસ્તારમાં શાંતિ અને કાયદો-વ્યવસ્થા જળવાઈ રહે તે માટે જરૂરી તકેદારી રાખવામાં આવી રહી છે. સ્થાનિક લોકો પણ આશા વ્યક્ત કરી રહ્યા છે કે મામલો ચર્ચા અને કાયદાકીય પ્રક્રિયા દ્વારા ઉકેલાશે અને કોઈ અનિચ્છનીય પરિસ્થિતિ ઊભી નહીં થાય.
આ પણ વાંચો: AMCનો માસ્ટરસ્ટ્રોક : 102 ખાલી પ્લોટનો કર્યો એવો ઉપયોગ કે ટ્રાફિક પણ ઘટ્યો અને કરોડોની કમાણી પણ થઈ
જંગલ જમીનના પ્રશ્નો લાંબા સમયથી પડકારરૂપ
ગુજરાતના અનેક આદિવાસી વિસ્તારોમાં જંગલ જમીનના ઉપયોગ, માલિકી અને હકોને લઈને સમયાંતરે વિવાદો સામે આવતા રહ્યા છે. ઘણા વિસ્તારોમાં સ્થાનિક લોકો વર્ષોથી ખેતી કરતા હોવાનો દાવો કરે છે, જ્યારે બીજી તરફ વન વિભાગ જંગલ વિસ્તારના સંરક્ષણ અને કાયદાકીય જોગવાઈઓના અમલની જવાબદારી નિભાવે છે. આવા સંજોગોમાં બંને પક્ષોની રજૂઆતો અને કાયદાકીય જોગવાઈઓને ધ્યાનમાં રાખીને ઉકેલ લાવવો વહીવટી તંત્ર માટે મહત્વનો પડકાર બની રહે છે. નિષ્ણાતોના મતે, સંવાદ, દસ્તાવેજી ચકાસણી અને કાયદા અનુસાર કાર્યવાહી દ્વારા જ આવા વિવાદોનો સ્થાયી ઉકેલ શક્ય બને છે.
હાલ હલગામ પાડી–ઉમરપાડા સરહદે ઉભી થયેલી પરિસ્થિતિમાં સ્થાનિક ખેડૂતો સરકાર પાસેથી વહેલી તકે હસ્તક્ષેપ અને ન્યાયપૂર્ણ નિર્ણયની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. બીજી તરફ, વન વિભાગની સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા અને આગામી વહીવટી કાર્યવાહી પર સૌની નજર છે. સમગ્ર મામલે આગળ શું નિર્ણય લેવાય છે તે આગામી દિવસોમાં સ્પષ્ટ થશે.
