ખરીફ મકાઈના પાકમાં રોગ-જીવાતથી ચિંતિત છો? : કૃષિ નિયામકે જાહેર કરી ખાસ માર્ગદર્શિકા

અમદાવાદ: ખરીફ ઋતુમાં મકાઈની ખેતી કરતા ખેડૂતો માટે ખેતી નિયામકની કચેરી દ્વારા રોગ અને જીવાતના સંકલિત વ્યવસ્થાપન અંગે વિગતવાર માર્ગદર્શિકા જાહેર કરવામાં આવી છે. મકાઈના પાકમાં રોગ અને જીવાતના પ્રકોપને કારણે ઉત્પાદન પર સીધી અસર થતી હોવાથી ખેડૂતોને વાવણી પહેલાં, વાવણી દરમિયાન અને પાકની શરૂઆતની અવસ્થામાં કેટલીક મહત્વપૂર્ણ તકેદારી રાખવા અપીલ કરવામાં આવી છે. ખેતી વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિથી ખેતી કરવામાં આવે, યોગ્ય બીજ માવજત કરવામાં આવે અને ભલામણ કરેલી જાતોનું વાવેતર કરવામાં આવે તો રોગ અને જીવાતના પ્રકોપને નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડી શકાય છે તેમજ ઉત્પાદન અને ગુણવત્તા બંનેમાં વધારો થઈ શકે છે.

પાક ફેરબદલી અને જમીનની યોગ્ય તૈયારી પર ભાર

ખેતી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ એક જ ખેતરમાં સતત મકાઈની ખેતી કરવાથી જમીનમાં રહેલા રોગકારક ફૂગ અને જીવાતોનું પ્રમાણ વધી શકે છે. તેથી ખેડૂતોને પાક ફેરબદલી અપનાવવાની ખાસ સલાહ આપવામાં આવી છે. વાવણી પહેલાં જમીનમાં લીંબોળીનો ખોળ એક ટન પ્રતિ હેક્ટર મુજબ ઉમેરવાથી જમીનની ફળદ્રુપતા વધે છે અને અનેક જીવાતોના પ્રકોપમાં ઘટાડો થાય છે. સાથે જ સિંચાઈ અને રાસાયણિક ખાતરોનો ઉપયોગ કૃષિ યુનિવર્સિટીઓની ભલામણ મુજબ જ કરવો જોઈએ.

આંતરપાક પદ્ધતિથી પણ ઘટાડી શકાય છે જીવાતનો ઉપદ્રવ

મકાઈના પાકમાં ગાભમારાની ઇયળના નિયંત્રણ માટે ખેડૂતોને મગ, અડદ, તુવેર અથવા ચોળા જેવા કઠોળ વર્ગના પાકો આંતરપાક તરીકે વાવવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. આંતરપાક પદ્ધતિ અપનાવવાથી માત્ર જીવાતનું નિયંત્રણ જ નહીં પરંતુ જમીનની ઉપજ ક્ષમતામાં પણ વધારો થાય છે.

પ્રતિકારક જાતોની પસંદગીથી રોગ સામે મળશે રક્ષણ

ખેતી વિભાગે ખેડૂતોને રોગ અને જીવાત સામે ઓછી સંવેદનશીલ અથવા પ્રતિકારક જાતોનું વાવેતર કરવાની ભલામણ કરી છે. પૂંછડે ચાર ટપકાંવાળી લશ્કરી ઇયળના નિયંત્રણ માટે ગુજરાત આણંદ પીળી મકાઈ હાઈબ્રિડ-1 (GAYMH-1) અને ગુજરાત આણંદ પીળી મકાઈ હાઈબ્રિડ-3 (GAYMH-3) જેવી જાતો વધુ યોગ્ય ગણાવવામાં આવી છે. જ્યારે પાનનો સૂકારો અને તડછારો જેવા રોગો સામે પ્રતિકારક જાતોમાં ગુજરાત મકાઈ-2, ગુજરાત મકાઈ-4, ગુજરાત મકાઈ-6, નર્મદા મોતી, ગંગા-5, શ્વેતા, નવીન અને જવાહર જેવી જાતોનો સમાવેશ થાય છે.

બીજ માવજત વગર વાવણી ન કરવાની સલાહ

ખેતી વિભાગે બીજ માવજતને સૌથી મહત્વપૂર્ણ તબક્કો ગણાવ્યો છે. બીજના કોહવારા, પાનના સૂકારા અને ઉગતા છોડના સૂકારા જેવા રોગોથી બચવા માટે ટ્રાયકોડર્મા 6 ગ્રામ પ્રતિ કિલોગ્રામ બીજ મુજબ માવજત કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. જો જરૂરી હોય તો થાયરમ અથવા કાર્બેન્ડાઝિમ 2થી3 ગ્રામ પ્રતિ કિલોગ્રામ બીજ પ્રમાણે પણ માવજત કરી શકાય છે.

લશ્કરી ઇયળ સામે શરૂઆતથી જ રક્ષણ જરૂરી

મકાઈના પાકમાં છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી લશ્કરી ઇયળનો ઉપદ્રવ ખેડૂતો માટે મોટી સમસ્યા બની રહ્યો છે. તેના નિયંત્રણ માટે બીજને સાયન્ટ્રાનીલીપ્રોલ 19.8% + થાયામેથોકઝામ 19.8% FSના મિશ્રણથી 6 મિલી પ્રતિ કિલોગ્રામ બિયારણ મુજબ માવજત કરવાની સલાહ આપવામાં આવી છે. માવજત કર્યા બાદ બીજને છાંયડામાં સારી રીતે સૂકવીને જ વાવેતર કરવું જોઈએ.

પાછોતરા સૂકારાના રોગથી બચવા આ ઉપાયો અપનાવો

પાછોતરા સૂકારાનો રોગ મકાઈના પાકને ભારે નુકસાન પહોંચાડી શકે છે. આ રોગથી બચવા માટે સારી નિતારવાળી જમીનમાં વાવણી કરવી તેમજ જમીનનું તાપમાન નિયંત્રિત રહે તે માટે ટૂંકા ગાળે હળવું પિયત આપવું જોઈએ. આ પદ્ધતિથી રોગના ફેલાવામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થાય છે.

રાસાયણિક દવાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે આ બાબતોનું રાખો ધ્યાન

ખેતી નિયામકની કચેરીએ ખેડૂતોને રાસાયણિક દવાઓનો ઉપયોગ કરતી વખતે ખાસ સાવચેતી રાખવા અપીલ કરી છે. કોઈપણ દવાનો ઉપયોગ કરતા પહેલાં તેના પેકેટ પર આપવામાં આવેલી સૂચનાઓ, પાક માટેની ભલામણ અને નિયત માત્રાનું પાલન કરવું જરૂરી છે. અતિશય દવાનો ઉપયોગ કરવાથી પાક, જમીન અને પર્યાવરણ પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.

આ પણ વાંચો: એક સાથે ૩ સિસ્ટમ સક્રિય, રેડ એલર્ટ પર અડધું ગુજરાત : દરિયાકાંઠાના પોર્ટ પર ૩ નંબરનું સિગ્નલ, જાણો શું છે વેલ માર્ક લો પ્રેશર, વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ અને મોન્સૂન ટ્રફ

વૈજ્ઞાનિક ખેતીથી વધશે ઉત્પાદન અને આવક

ખેતી નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ જો ખેડૂતો વાવણી પહેલાંથી જ યોગ્ય આયોજન કરે, પાક ફેરબદલી અપનાવે, બીજ માવજત કરે અને સંકલિત જીવાત વ્યવસ્થાપનની પદ્ધતિ અપનાવે તો મકાઈના પાકમાં રોગ અને જીવાતનું નુકસાન ઘણું ઓછું કરી શકાય છે. આધુનિક અને વૈજ્ઞાનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવાથી ઉત્પાદન વધવાની સાથે ખેડૂતોની આવકમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.