Navigation Buoy: ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાના જંબુસર તાલુકાના દહેગામ ગામના દરિયાકાંઠે ભરતી દરમિયાન લાલ રંગનો નેવિગેશન બોય (Navigation Buoy) કિનારે આવી પહોંચતાં સ્થાનિકોમાં કુતૂહલ ફેલાયું હતું. જેને કારણે જાત જાતના સવાલો ઉભા થયા હતા. શું આ કોઈ મોટા ખતરાનો સંકેત છે? આવા લાલ રંગના નેવિગેશન બોયનો મલતબ શું હોય છે? દરિયામાં આવેલા ખતરનાક વિસ્તારો, સલામત જળમાર્ગો, ઊંડા પાણીના માર્ગ અને અન્ય નેવિગેશન સંબંધિત બાબતો સાથે આ સાધનને શું છે લેવા દેવા? દરિયાઈ વિજ્ઞાન સાથે આવા સિગ્નલને શું સમજવું? ત્યારે જાણો તમારા મનમાં આ સંદર્ભે આવતા તમામ સવાલોના જવાબ.
Navigation Buoy શું હોય છે?
નેવિગેશન બોય (Navigation Buoy) એ દરિયા, નદી અથવા બંદરમાં પાણી પર તરતું એક વિશેષ દરિયાઈ સંકેતક (Floating Marine Marker) છે, જે જહાજો, બોટ અને અન્ય જળવાહનોને સુરક્ષિત રીતે માર્ગદર્શન આપવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. તેને સામાન્ય રીતે દરિયાના તળિયે એન્કર અને ભારે સાંકળ વડે સ્થિર રાખવામાં આવે છે, જેથી તે પોતાના નિર્ધારિત સ્થાન પર જ રહે. મોટા ભાગના બોય સ્ટીલ અથવા અન્ય મજબૂત ધાતુથી બનેલા હોય છે અને તેમાં રાત્રે દેખાય તે માટે લાઇટ, રિફ્લેક્ટર અથવા સોલાર સિસ્ટમ પણ લગાવવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચોઃ RBI લાવશે પ્લાસ્ટિકની ચલણી નોટો! : 10 અને 20 રૂપિયાથી થશે શરૂઆત, જાણો તમારા હાલના નોટનું શું થશે?
Navigation Buoy નો ઉપયોગ શા માટે થાય છે?
જહાજોને સલામત જળમાર્ગ (Navigation Channel) બતાવવા.
દરિયામાં આવેલા ખતરનાક ખડકો, રેતીના પટ, ઓછી ઊંડાઈ અથવા અન્ય જોખમી વિસ્તારો અંગે ચેતવણી આપવા.
બંદર (Port) તરફ જવાનો સાચો માર્ગ દર્શાવવા.
દરિયાઈ ટ્રાફિકનું નિયમન કરવામાં મદદરૂપ થવા.
રાત્રિ અને ધુમ્મસ દરમિયાન જહાજોને માર્ગદર્શન આપવા.
લાલ રંગનો Navigation Buoy શું સૂચવે છે?
ભારત સહિત ઘણા દેશોમાં IALA Maritime Buoyage System લાગુ પડે છે. ભારતમાં IALA Region A અમલમાં છે. તેમાં લાલ અને લીલા બોય મળીને નેવિગેશન ચેનલ દર્શાવે છે. જહાજ બંદર તરફ પ્રવેશતું હોય ત્યારે લાલ બોય સામાન્ય રીતે ડાબી (Port) બાજુ રાખવામાં આવે છે અને લીલો બોય જમણી (Starboard) બાજુ રહે છે.
નેવિગેશન બોય કિનારે કેવી રીતે આવી શકે?
સામાન્ય રીતે બોય પોતાના સ્થાને જ રહે છે, પરંતુ નીચેના કારણોસર તે તણાઈને કિનારે આવી શકે છે:
દરિયામાં તોફાન અથવા ચક્રવાત
ઊંચા મોજાં અને જોરદાર પ્રવાહ
એન્કર અથવા સાંકળ તૂટી જવી
જહાજ સાથે અથડામણ થવી
પોતાના સ્થાનેથી છૂટીને
દરિયાના પ્રવાહ સાથે કિનારે તણાઈને
શું Navigation Buoy જોખમી હોય છે?
મોટાભાગના કિસ્સામાં ના. Navigation Buoy કોઈ બોમ્બ કે શંકાસ્પદ વસ્તુ નથી, પરંતુ દરિયાઈ સલામતી માટે વપરાતું સત્તાવાર સંકેતક સાધન છે. તેમ છતાં, તે કિનારે મળી આવે તો તેને ખસેડવું કે નુકસાન પહોંચાડવું નહીં અને સ્થાનિક વહીવટીતંત્ર, ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB), પોર્ટ ઓથોરિટી અથવા ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડને જાણ કરવી જોઈએ.
નેવિગેશન બોય કેવી રીતે કામ કરે છે?
નેવિગેશન બોય સામાન્ય રીતે દરિયાના તળિયે ભારે એન્કર અને સાંકળ વડે બાંધવામાં આવે છે, જેથી તે પોતાના નિર્ધારિત સ્થાન પર સ્થિર રહે. તેમાં ઘણી વખત સોલાર પાવરથી ચાલતી લાઇટ, રડાર રિફ્લેક્ટર અથવા અન્ય નેવિગેશનલ સાધનો પણ લગાવવામાં આવે છે.
લાલ રંગના બોયનું શું મહત્વ છે?
લાલ રંગનો બોય વિવિધ દેશોમાં અપનાવવામાં આવેલી IALA Maritime Buoyage System મુજબ અલગ અર્થ ધરાવી શકે છે. ભારત IALA Region A હેઠળ આવે છે, જ્યાં લાલ અને લીલા બોય જહાજોને ચેનલની દિશા દર્શાવવા માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. લાલ બોય સામાન્ય રીતે ચેનલની એક બાજુ સૂચવે છે અને તેને અન્ય બોય સાથે મળીને વાંચવામાં આવે છે.
નેવિગેશન બોય દરિયા કિનારે આવી જાય તો શું કરવું?
જો કિનારે નેવિગેશન બોય જોવા મળે તો તેને ખસેડવો, નુકસાન પહોંચાડવું અથવા તેની સાથે છેડછાડ કરવી નહીં. સંબંધિત દરિયાઈ સત્તાધિકારી, ગુજરાત મેરીટાઇમ બોર્ડ (GMB), પોર્ટ ઓથોરિટી અથવા ભારતીય કોસ્ટ ગાર્ડને જાણ કરવી જોઈએ, જેથી તેને ફરી તેના નિર્ધારિત સ્થાન પર સ્થાપિત કરી શકાય. જંબુસરના દહેગામ દરિયાકાંઠે લાલ રંગનો નેવિગેશન બોય પહોંચ્યો, લોકોમાં કુતૂહલતા જોવા મળી. જોકે પ્રાથમિક માહિતી મુજબ આ કોઈ શંકાસ્પદ અથવા વિસ્ફોટક વસ્તુ નહીં, પરંતુ દરિયાઈ નેવિગેશન માટે વપરાતું એક મહત્વપૂર્ણ સંકેતક સાધન હોવાનું સામે આવ્યું છે.
નેવિગેશન બોય દરિયામાં જહાજો અને બોટને સુરક્ષિત માર્ગદર્શન આપવા માટે સ્થાપિત કરવામાં આવે છે. તે ખતરનાક વિસ્તારો, પાણીની ઊંડાઈ, સલામત જળમાર્ગ (Channel) અને અન્ય નેવિગેશન સંબંધિત માહિતી દર્શાવવામાં મદદ કરે છે. વિવિધ રંગ અને આકારના બોય આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ ધોરણો (IALA Maritime Buoyage System) મુજબ અલગ-અલગ સંકેતો આપે છે.
સામાન્ય રીતે આવા બોયને ભારે સાંકળ અને એન્કર દ્વારા દરિયાના તળિયે મજબૂત રીતે બાંધી રાખવામાં આવે છે. પરંતુ દરિયામાં તોફાન, ઊંચા મોજાં, જોરદાર પ્રવાહ અથવા સાંકળ તૂટી જવાના કારણે તે પોતાના મૂળ સ્થાનેથી છૂટીને કિનારા સુધી તણાઈ આવી શકે છે.
દરિયાઈ સલામતીની દૃષ્ટિએ આવા બોય અત્યંત મહત્વના માનવામાં આવે છે. જો કોઈ બોય તેના નિર્ધારિત સ્થાનેથી ખસી જાય તો સંબંધિત દરિયાઈ સત્તાધિકારીઓ તેને શોધી ફરીથી યોગ્ય સ્થળે સ્થાપિત કરે છે, જેથી જહાજોના સંચાલનમાં કોઈ મુશ્કેલી ન સર્જાય.
