Ahmedabad CNG Pet Crematorium: અમદાવાદ શહેરમાં પાલતુ પ્રાણીઓ પ્રત્યેની સંવેદનશીલતા અને પર્યાવરણીય જાગૃતિને વેગ આપતા એક અનોખા પ્રયાસમાં, અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશને પાલતુ શ્વાન માટે ભારતનું પ્રથમ શહેરી વિસ્તારમાં સીએનજી આધારિત સ્મશાન કાર્યરત કર્યું છે. આ સુવિધા વિનામૂલ્યે ઉપલબ્ધ છે અને તેમાં પાલતુ શ્વાનના અંતિમ સંસ્કારને શાસ્ત્રોક્ત વિધિ સાથે પૂર્ણ કરવાની વ્યવસ્થા છે. આ પ્રોજેક્ટ મન હોય તો માળવે જવાય તે કહેવતને સાર્થક કરે છે, જેમાં માત્ર 30 લાખ રૂપિયાના ખર્ચમાં આ નોંધપાત્ર આયોજન તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
અત્યાર સુધી 22 શ્વાનોના અંતિમ સંસ્કાર કરાયા
આ સ્મશાન બહેરામપુરા વિસ્તારમાં સુએજ પમ્પિંગ સ્ટેશન કેમ્પસમાં સ્થિત એબીસી સેન્ટર ખાતે કાર્યરત કરવામાં આવ્યું છે. અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનના એનિમલ હસ્બન્ડરી વિભાગના વડા નરેશ રાજપૂતે જણાવ્યું હતું કે, અત્યાર સુધીમાં પ્રાયોગિક ધોરણે 22 શ્વાનોના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા છે. આ ક્રિમેટોરિયમમાં એક સાથે ત્રણ શ્વાનોના અગ્નિસંસ્કાર કરી શકાય છે. તે સીએનજી ગેસથી સંચાલિત છે અને 850 ડિગ્રી તાપમાન સુધી ક્ષમતા ધરાવે છે. બે શ્વાનોના અંતિમ સંસ્કાર માટે માત્ર 14 યુનિટ નેચરલ ગેસનો ઉપયોગ થાય છે, જેમાં પ્રતિ શ્વાન લગભગ 700 રૂપિયાનો ખર્ચ આવે છે, પરંતુ તે વિનામૂલ્યે આપવામાં આવે છે.
પરિવારને અનુકૂળ સુવિધાઓ
પાલતુ શ્વાનને પરિવારના સભ્ય તરીકે ગણતા લોકો માટે આ સ્મશાન વિશેષ છે. જો કોઈ વ્યક્તિ અંતિમ સંસ્કારમાં હાજર રહી શકે નહીં, તો તેઓ ઘરે બેઠા સીસીટીવી કેમેરા દ્વારા આ ક્રિયા જોઈ શકે છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની ટીમને જાણ કરતાં જ 'જીવસેવા રથ' સાથે ફૂલહાર અને પૂજા સામગ્રી લઈને તેઓ ઘરે આવશે અને શ્વાનના મૃતદેહને સન્માનપૂર્વક સ્મશાન સુધી લાવશે. આ વિધિમાં પૂજા-અર્ચના સાથે અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવે છે, જે પાલતુ માલિકોને ભાવુક આધાર આપે છે.
પર્યાવરણ અને આરોગ્ય લાભ
સામાન્ય રીતે શ્વાનના મૃત્યુ પછી તેને જમીનમાં દફન કરવામાં આવે છે, જેનાથી જમીન પ્રદૂષિત થાય છે અને કેનાઈન ડિસ્ટેમ્પર, હડકવા જેવા વાયરસ ફેલાવાનું જોખમ વધે છે. આ સીએનજી ક્રિમેટોરિયમ દ્વારા અગ્નિસંસ્કારથી આ તમામ જોખમો ટાળી શકાય છે. અદ્યતન ટેક્નોલોજીને કારણે કોઈ દુર્ગંધ કે ધુમાડો બહાર આવતો નથી, જે પર્યાવરણને સુરક્ષિત રાખે છે. આ પ્રોજેક્ટ કરોડો રૂપિયાના પ્રદૂષણ નિયંત્રણ પ્રયાસો વચ્ચે એક અસરકારક અને ખર્ચ-કાર્યક્ષમ ઉદાહરણ છે.
ભાવિ અસર અને જાગૃતિ
આ સુવિધા માત્ર અમદાવાદમાં જ નહીં, પરંતુ દેશભરમાં પાલતુ પ્રાણીઓના અંતિમ સંસ્કાર માટે એક મોડલ બની શકે છે. મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન પાલતુ શ્વાનના રજિસ્ટ્રેશનને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે, જેના વળતરમાં આ સુવિધા વિનામૂલ્યે મળે છે. આ પ્રયાસ પ્રાણી કલ્યાણ અને પર્યાવરણ સંરક્ષણ વચ્ચેના સંતુલનને મજબૂત બનાવે છે અને શહેરી જીવનમાં પાલતુ પ્રાણીઓના મહત્વને ઉજાગર કરે છે.
