ભારતનું ડિજિટલ પેમેન્ટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર હવે ગ્લોબલ લેવલ પર નવી ઊંચાઈઓ સર કરવા જઈ રહ્યું છે. ભારત સરકાર અને રિઝર્વ બેન્ક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI), ચીનની દિગ્ગજ કંપની Ant International દ્વારા સંચાલિત Alipay+ ને ભારતના યુનિફાઇડ પેમેન્ટ્સ ઇન્ટરફેસ (UPI) સાથે જોડવા માટે સક્રિય ચર્ચા કરી રહ્યા છે. ન્યૂઝ એજન્સી રોયટર્સના અહેવાલ મુજબ, આ મંત્રણા જો સફળ રહેશે તો ચીન સહિત વિશ્વના અનેક દેશોમાં ભારતીય પ્રવાસીઓ માટે ડિજિટલ પેમેન્ટની પ્રક્રિયા અત્યંત સરળ બની જશે. વર્ષ 2020ના સરહદ વિવાદ બાદ બંને દેશો વચ્ચે વ્યાપારી અને કૂટનીતિક સંબંધોને ફરીથી પાટા પર લાવવાની દિશામાં આ એક મોટું પગલું માનવામાં આવે છે.
ભારતીય પ્રવાસીઓને શું ફાયદો થશે?
આ સંભવિત જોડાણનો સૌથી મોટો લાભ વિદેશ જતા ભારતીય પ્રવાસીઓને મળશે. હાલમાં વિદેશ પ્રવાસ દરમિયાન ભારતીયોએ કરન્સી એક્સચેન્જની ઝંઝટ અથવા ઊંચા ટ્રાન્ઝેક્શન ચાર્જ ધરાવતા ક્રેડિટ કે ડેબિટ કાર્ડ્સ પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. જો Alipay+ને UPI સાથે લિંક કરવામાં આવશે, તો ભારતીય પ્રવાસીઓ સીધા જ પોતાની UPI એપ દ્વારા તે તમામ દેશોમાં પેમેન્ટ કરી શકશે જ્યાં Alipay+નું નેટવર્ક ઉપલબ્ધ છે.
આ માટે વપરાશકર્તાઓએ માત્ર પોતાની એપ્લિકેશનમાં UPI Global ફીચર એક્ટિવેટ કરવાનું રહેશે. નોંધનીય છે કે Alipay+ વિશ્વના 100 થી વધુ દેશોમાં હાજરી ધરાવે છે. આ ભાગીદારીથી ભારતનું UPI વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનશે અને લોકો ભારતીય રૂપિયામાં જ વિદેશી બજારોમાં સરળતાથી લેણદેણ કરી શકશે.
ડેટા સુરક્ષા અને ભૌગોલિક પડકારો
જોકે, આ પ્રોજેક્ટ જેટલો ફાયદાકારક દેખાય છે એટલો જ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ પડકારજનક પણ છે. Alipay+ એ ચીની ફિનટેક કંપની Ant Groupનું ઉત્પાદન છે, જેને ધ્યાનમાં રાખીને ભારત સરકાર ડેટા પ્રાઈવસી અને સુરક્ષા બાબતે ખૂબ જ સતર્ક છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, કોઈપણ અંતિમ નિર્ણય લેતા પહેલા ભારતના ડિજિટલ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને નાગરિકોના અંગત ડેટાની સુરક્ષાની સંપૂર્ણ તપાસ કરવામાં આવશે. ભારત દ્વારા 2020 થી ચીની રોકાણ અને એપ્સ પર મૂકવામાં આવેલા કડક નિયમોને આ પ્રોજેક્ટમાં પણ સર્વોપરી રાખવામાં આવશે.
બદલાતા કૂટનીતિક સંબંધોનું પરિણામ
UPI અને Alipay+ને લિંક કરવાની આ હિલચાલ ભારત અને ચીન વચ્ચેના સુધરતા સંબંધોનો સંકેત આપે છે. ગત વર્ષે વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ વચ્ચેની મુલાકાત બાદ બંને દેશો વચ્ચેના તણાવમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. તાજેતરમાં જ ભારત અને ચીન વચ્ચે સીધી કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ ફરી શરૂ કરવામાં આવી છે અને ચીની પ્રોફેશનલ્સ માટે વિઝાના નિયમોમાં પણ છૂટછાટ આપવામાં આવી છે. આ પેમેન્ટ ગેટવેનું જોડાણ બંને દેશો વચ્ચેના આર્થિક સહયોગને વધારવા માટેનું એક મહત્વપૂર્ણ માધ્યમ બની શકે છે.
