Cylinder New Update: ગલ્ફ વિસ્તારમાં વધતા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં ઉભી થયેલી અનિશ્ચિતતા પછી ભારત હવે ઊર્જા સુરક્ષાને લઈને મોટા નિર્ણયો તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. LPG સપ્લાય પર પડેલા દબાણ બાદ કેન્દ્ર સરકાર ઓમાનથી ભારત સુધી દરિયાની અંદર ગેસ પાઇપલાઇન બિછાવવાની મહત્ત્વાકાંક્ષી યોજના પર કામ કરી રહી હોવાનું સામે આવ્યું છે. અંદાજે 40 હજાર કરોડ રૂપિયાનો આ પ્રોજેક્ટ ભારતની રસોઈ ગેસ અને નેચરલ ગેસ સપ્લાય વ્યવસ્થામાં મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે.
ભારતમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી LPG સપ્લાય અને કિંમતોને લઈને ચિંતા વધી રહી છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ એશિયામાં સર્જાયેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં જહાજોની અવરજવર પર પડેલા પ્રભાવ પછી ભારત માટે ઊર્જા સુરક્ષા મોટો મુદ્દો બની ગયો છે. આ પરિસ્થિતિ વચ્ચે હવે કેન્દ્ર સરકાર ગલ્ફ દેશોમાંથી ભારત સુધી દરિયાની અંદર ગેસ પાઇપલાઇન લાવવાની યોજના ઝડપથી આગળ ધપાવી રહી છે. અહેવાલો અનુસાર આ અંડરસી ગેસ પાઇપલાઇન ઓમાનથી ભારત સુધી બિછાવવામાં આવી શકે છે. આ પ્રોજેક્ટનો અંદાજિત ખર્ચ લગભગ 40 હજાર કરોડ રૂપિયા ગણાવવામાં આવી રહ્યો છે. સરકારનું માનવું છે કે જો આ યોજના અમલમાં આવશે તો ભારતને LNG અને LPG સપ્લાય માટે જહાજો પરની ભારે નિર્ભરતા ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
Petrol Diesel Purchase New Rule: જાણો શું છે નિયમ : હવે આટલી કિંમતથી વધુનું ઇંધણ નહીં ભરાવી શકાય
હોર્મુઝ સંકટે વધારી ચિંતા
ભારત પોતાની LPG જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત કરે છે. વિવિધ અહેવાલો મુજબ દેશની કુલ LPG જરૂરિયાતમાંથી લગભગ 60 ટકા આયાત દ્વારા પૂરી થાય છે અને તેમાંનો મોટો હિસ્સો ગલ્ફ દેશોમાંથી આવે છે. સૌથી મોટી ચિંતા એ છે કે આ સપ્લાયનો મોટો ભાગ હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી પસાર થાય છે. તાજેતરમાં પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા યુદ્ધ જેવા તણાવને કારણે હોર્મુઝ વિસ્તારમાં જહાજોની અવરજવર પર અસર જોવા મળી હતી. કેટલાક LPG ટેન્કરો અટવાઈ જવાની માહિતી પણ સામે આવી હતી. ભારત સરકારને ઘરેલુ ગેસ સપ્લાય જાળવી રાખવા માટે ઇમરજન્સી પગલાં લેવા પડ્યા હતા. એટલું જ નહીં, સોશિયલ મીડિયા અને ઓનલાઈન ચર્ચાઓમાં પણ LPG સપ્લાય અંગે લોકોની ચિંતા ખુલ્લેઆમ સામે આવી હતી. કેટલાક વિસ્તારોમાં સિલિન્ડરની અછત અને વધતી કિંમતો અંગે લોકો ચર્ચા કરતા જોવા મળ્યા હતા.
શું છે અંડરસી ગેસ પાઇપલાઇન પ્રોજેક્ટ?
સરકાર જે યોજના પર વિચાર કરી રહી છે તે મુજબ ઓમાનથી ભારત સુધી સમુદ્રની અંદર ગેસ પાઇપલાઇન બિછાવવામાં આવશે. આ પાઇપલાઇન દ્વારા ગેસ સીધો ભારત સુધી પહોંચાડી શકાશે. આ મોડેલથી જહાજો પરની નિર્ભરતા ઓછી થશે અને સપ્લાય વધુ સ્થિર બની શકે છે. અહેવાલો મુજબ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી મળ્યા પછી તેને પૂર્ણ થવામાં આશરે 5 થી 7 વર્ષ લાગી શકે છે. સરકાર માટે આ માત્ર એક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ નથી પરંતુ લાંબા ગાળાની ઊર્જા સુરક્ષા સાથે જોડાયેલું વ્યૂહાત્મક પગલું માનવામાં આવી રહ્યું છે. ભારત હાલમાં પાઇપ્ડ નેચરલ ગેસ (PNG) નેટવર્કને પણ ઝડપી ગતિએ વિસ્તારી રહ્યું છે. અનેક શહેરોમાં ઘરો સુધી PNG પહોંચાડવાની પ્રક્રિયા તેજ બની છે. સરકારનો ઉદ્દેશ LPG પરની આયાત આધારિત નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે.
LPG નિયમોમાં પણ આવ્યા મોટા ફેરફારો
તાજેતરમાં LPG ગ્રાહકો માટે કેટલાક નવા નિયમો પણ અમલમાં આવ્યા છે. સરકારે PNG અને LPG બંને કનેક્શન સાથે રાખવા અંગે નિયંત્રણો લાવ્યા છે. OTP આધારિત ડિલિવરી સિસ્ટમ અને અન્ય ડિજિટલ પગલાં પણ શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. સરકારનું માનવું છે કે જ્યાં PNG ઉપલબ્ધ છે ત્યાં લોકોને ધીમે ધીમે પાઇપ ગેસ તરફ શિફ્ટ કરવાથી LPG પરનું દબાણ ઘટાડી શકાય છે. આ જ કારણ છે કે ઘણા શહેરોમાં PNG કનેક્શન માટે પ્રોત્સાહન પણ આપવામાં આવી રહ્યું છે.
અમેરિકા સાથે LPG ડીલ પણ મહત્વની
ગલ્ફ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા ભારતે અમેરિકા સાથે પણ LPG સપ્લાય માટે મહત્વપૂર્ણ કરાર કર્યો છે. આ ડીલ હેઠળ 2026 દરમિયાન અમેરિકાથી આશરે 2.2 મિલિયન ટન LPG આયાત કરવાની યોજના છે. આ ભારતની કુલ LPG આયાતનો લગભગ 10 ટકા ભાગ બની શકે છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ભારત હવે ઊર્જા સપ્લાય માટે એક જ વિસ્તાર પર સંપૂર્ણ નિર્ભર રહેવા માગતું નથી. ઓમાન-ભારત અંડરસી પાઇપલાઇન યોજના પણ એ જ વ્યૂહરચનાનો ભાગ ગણાઈ રહી છે.
