દેશમાં વર્ષોથી ટીવી ચેનલોની લોકપ્રિયતા માપવા માટે ઉપયોગમાં લેવાતી TRP સિસ્ટમ હવે મોટા બદલાવમાંથી પસાર થઈ રહી છે. કેન્દ્ર સરકારે દાયકાઓ જૂની વ્યવસ્થામાં સુધારા કરીને પારદર્શિતા વધારવા, ગેરરીતિઓ અટકાવવા અને નવા ખેલાડીઓને તક આપવા માટે મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. આ નિર્ણયનો સીધો પ્રભાવ મીડિયા ઉદ્યોગ, જાહેરાત બજાર અને દર્શકો પર પડશે.
માહિતી અને પ્રસારણ મંત્રાલયે ટેલિવિઝન દર્શક માપન પ્રણાલીમાં મોટા પાયે ફેરફારોની જાહેરાત કરી છે. નવી ગાઇડલાઇન્સનો મુખ્ય હેતુ TRP એટલે કે ટેલિવિઝન રેટિંગ પોઇન્ટ્સમાં પારદર્શિતા, વિશ્વસનીયતા અને સ્પર્ધાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.
આ ફેરફારો ખાસ કરીને ત્યારે મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે જ્યારે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં TRPમાં ગડબડી અને હેરફેર અંગે અનેક પ્રશ્નો ઊભા થયા હતા. હવે સરકાર વધુ મજબૂત અને વિશ્વસનીય સિસ્ટમ ઉભી કરવા માટે પ્રયાસ કરી રહી છે.
એકાધિકારનો અંત, નવી એજન્સીઓને તક
નવી નીતિનો સૌથી મોટો ફેરફાર એ છે કે હવે ટીવી રેટિંગ ક્ષેત્રમાં કામ કરવા માટે નવી એજન્સીઓને પ્રવેશ મળશે. અગાઉના નિયમોમાં એવા નિયંત્રણો હતા જેના કારણે વર્ષો સુધી માત્ર એક જ એજન્સીનું પ્રભુત્વ રહ્યું હતું.
હવે સરકારએ તે અવરોધો દૂર કરી દીધા છે, જેના કારણે અનેક સંસ્થાઓ આ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરી શકશે. આ પગલાથી સ્પર્ધા વધશે અને નવી ટેક્નોલોજી તથા પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ વધવાની શક્યતા છે.
નેટ વર્થની શરતમાં રાહત
નવી ગાઇડલાઇન્સ હેઠળ ટીવી રેટિંગ એજન્સીઓ માટેની ન્યૂનતમ નેટ વર્થની શરતમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. અગાઉ આ મર્યાદા 20 કરોડ રૂપિયા હતી, જેને હવે ઘટાડી 5 કરોડ રૂપિયા કરવામાં આવી છે.
આ ફેરફાર નાના અને મધ્યમ સ્તરના ખેલાડીઓ માટે બજારમાં પ્રવેશ સરળ બનાવશે. પરિણામે, વિવિધતા વધશે અને વધુ પ્રતિનિધિત્વવાળી રેટિંગ સિસ્ટમ ઉભી થઈ શકે છે.
પારદર્શિતા અને નિરીક્ષણ પર ભાર
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નવી નીતિ હેઠળ રેટિંગ એજન્સીઓએ પોતાની કાર્યપ્રણાલી વધુ પારદર્શક બનાવવી પડશે. તેમાં સેમ્પલ પસંદગી, ડેટા કલેક્શન અને પ્રોસેસિંગ સિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે.
આ ઉપરાંત, માહિતી જાહેર કરવાની ફરજ અને નિયમિત ઓડિટ જેવી વ્યવસ્થાઓને પણ ફરજિયાત બનાવવામાં આવી છે. આ પગલાં TRP ડેટામાં વિશ્વસનીયતા વધારશે અને ગેરરીતિઓને ઘટાડવામાં મદદરૂપ થશે.
માલિકી અને હિતોના ટકરાવ પર કડક નિયમો
નવી ગાઇડલાઇન્સમાં બ્રોડકાસ્ટર્સ, જાહેરાતદાતાઓ અને રેટિંગ એજન્સીઓ વચ્ચેના માલિકીના સંબંધોને લઈને નિયમોને વધુ કડક બનાવવામાં આવ્યા છે.
આ પગલાનો હેતુ હિતોના ટકરાવને ઘટાડવાનો છે, જેથી રેટિંગ સિસ્ટમ સ્વતંત્ર અને નિષ્પક્ષ રહી શકે. મીડિયા ઉદ્યોગમાં વિશ્વાસ જાળવવા માટે આ સુધારો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ગ્રામિણ અને વિવિધ વિસ્તારોને મળશે વધુ પ્રતિનિધિત્વ
સરકારે નવા માળખામાં વધુ પ્રતિનિધિત્વવાળી સેમ્પલિંગ સિસ્ટમ પર ભાર મૂક્યો છે. ખાસ કરીને ગ્રામિણ વિસ્તારો અને ઓછા સુવિધાવાળા બજારોને પણ હવે રેટિંગ પ્રક્રિયામાં વધુ પ્રમાણમાં સામેલ કરવામાં આવશે.
આથી દેશભરના વિવિધ દર્શક વર્ગોની પસંદગીઓને વધુ સારી રીતે સમજી શકાશે. અત્યાર સુધી મોટા શહેરોમાં કેન્દ્રિત રહેલી રેટિંગ સિસ્ટમ હવે વધુ વ્યાપક બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે.
