શું છે ‘વાયુ બાણ’ પ્રોજેક્ટ? : જમીન પછી હવે હવામાંથી લૉન્ચ થશે ડ્રોન. જાણો કોણ ભજવશે લૉન્ચરની ભૂમિકા?

દુનિયામાં વધી રહેલી ડ્રોન યુદ્ધની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતીય વાયુસેના એ હવે એક નવી અને અદ્યતન ટેક્નોલોજી પર કામ શરૂ કર્યું છે, જેમાં હેલિકોપ્ટર પરથી સીધા ડ્રોન લોન્ચ કરવામાં આવશે અને ‘વાયુ બાણ’ નામના આ મિશનથી ભારતની સૈન્ય ક્ષમતા વધુ મજબૂત બનવાની અપેક્ષા છે.

શું છે ‘વાયુ બાણ’ પ્રોજેક્ટ?

‘વાયુ બાણ’ એક સ્વદેશી એર-લૉન્ચ્ડ ડ્રોન સિસ્ટમ છે જેમાં માનવ સંચાલિત હેલિકોપ્ટર અને માનવરહિત ડ્રોનને એકસાથે કામ કરવા માટે ડિઝાઇન કરવામાં આવી રહ્યા છે અને આ ટેક્નોલોજી દ્વારા હવામાં ઉડતા હેલિકોપ્ટરમાંથી ડ્રોન છોડીને તરત જ મિશન શરૂ કરી શકાય છે. આ ડ્રોન એકવાર લોન્ચ થયા પછી પોતાના પંખો ખોલે છે, એન્જિન ચાલુ કરે છે અને પછી મિશન મુજબ દેખરેખ અથવા સચોટ હુમલો કરે છે.

પ્રોજેક્ટ પાછળની ટીમ અને વિકાસ

આ મહત્વપૂર્ણ પ્રોજેક્ટનું નેતૃત્વ એરોસ્પેસ ડિઝાઇન ડિરેક્ટોરેટ કરી રહ્યું છે, જે ગાંધીનગર સ્થિત ભારતીય વાયુસેનાની એક મહત્વપૂર્ણ યુનિટ છે અને આ ટીમે ડિઝાઇન અને વિકાસ માટે સ્થાનિક કંપનીઓ પાસેથી પ્રસ્તાવો પણ માંગ્યા છે. આ પ્રોજેક્ટ સંપૂર્ણપણે ‘મેક ઈન ઈન્ડિયા’ અભિયાનને મજબૂત બનાવે છે.

‘વાયુ બાણ’ની ખાસિયતો શું છે?

આ ડ્રોન ટેક્નોલોજી ઘણા આધુનિક ફીચર્સ સાથે આવશે જે તેને અન્ય સિસ્ટમથી અલગ બનાવે છે:

• હવામાંથી લોન્ચ થયા બાદ રિયલ ટાઈમ વીડિયો ટ્રાન્સમિશન

• જરૂરી હોય ત્યારે નાનાં વોરહેડ સાથે સચોટ હુમલો કરવાની ક્ષમતા

• 50 કિલોમીટરથી વધુ મારક ક્ષમતા

• લગભગ 30 મિનિટ સુધી ઉડાન ક્ષમતા

• ટાર્ગેટ ઓળખવા માટે ઇલેક્ટ્રો-ઓપ્ટિકલ અને ઇન્ફ્રારેડ સેન્સર્સ

• GPS જામિંગ સ્થિતિમાં પણ કાર્ય કરવાની ક્ષમતા

આ તમામ સુવિધાઓ તેને આધુનિક યુદ્ધ માટે અત્યંત અસરકારક બનાવે છે.

ભારતીય વાયુસેનાની જરૂરિયાત અને સમયરેખા

ભારતીય વાયુસેનાએ શરૂઆતમાં 10 ડ્રોન યુનિટ્સની જરૂરિયાત દર્શાવી છે અને સાથે જ બે એરબોર્ન તથા બે ગ્રાઉન્ડ કંટ્રોલ સ્ટેશન પણ તૈયાર કરવામાં આવશે, ખાસ વાત એ છે કે આ પ્રોજેક્ટને એક વર્ષમાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્ય નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.

આ ઝડપ દર્શાવે છે કે ભારત હવે ડિફેન્સ ટેક્નોલોજીમાં ઝડપી પ્રગતિ કરી રહ્યું છે.

વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની એન્ટ્રી

‘વાયુ બાણ’ પ્રોજેક્ટ સાથે ભારત હવે એવા પસંદગીના દેશોમાં જોડાવા જઈ રહ્યું છે જે એર-લૉન્ચ્ડ ડ્રોન સિસ્ટમ પર કામ કરી રહ્યા છે જેમ કે અમેરિકા અને ચીન.

અમેરિકા પહેલેથી જ તેના MH-60 બ્લેક હોક હેલિકોપ્ટર પરથી ALTIUS સિસ્ટમનું પરીક્ષણ કરી ચૂક્યું છે જ્યારે ચીન તેના Z-20J, Z-10 અને Z-19 હેલિકોપ્ટર સાથે આવી ટેક્નોલોજી વિકસાવી રહ્યું છે.