Strait of Hormuz : ”યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પએ ઈરાન સાથેના નાજુક યુદ્ધવિરામ કરારના ભાગરૂપે હોર્મુઝ સામુદ્રધુની સંપૂર્ણ ખોલવાની માંગ કરી છે. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે ઈરાન તેલ ટેન્કરો પાસેથી ફી (ટોલ) વસૂલ કરી રહ્યું છે તે અહેવાલો સામે આવ્યા છે અને આવું કરવું “ખરાબ” તેમજ “શરમજનક” છે.
ટ્રમ્પની સીધી ચેતવણી
સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રમ્પે લખ્યું:
“હોર્મુઝ સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થતા તેલ ટેન્કરો પાસેથી ઈરાન ફી વસૂલ કરી રહ્યું છે તેવા અહેવાલો છે. તેઓએ આવું ન કરવું જોઈએ અને જો કરી રહ્યા હોય તો હમણાં જ બંધ કરી દેવું જોઈએ!” તેમણે વધુમાં કહ્યું કે ઈરાન તેલ પરિવહનમાં “ખૂબ જ ખરાબ કામ” કરી રહ્યું છે અને આ કરારનું ઉલ્લંઘન છે.
શું ઈરાન ખરેખર ફી વસૂલ કરી રહ્યું છે?
ફાઈનાન્શિયલ ટાઈમ્સ અને અન્ય અહેવાલો અનુસાર, ઈરાન હોર્મુઝમાંથી પસાર થતા જહાજો પાસેથી $1 પ્રતિ બેરલ તેલ અથવા $2 મિલિયન પ્રતિ જહાજ જેવી ફી માંગી રહ્યું છે, જે ક્રિપ્ટોકરન્સી અથવા યુઆનમાં ચૂકવવાની વાત છે.
યુદ્ધવિરામના ભાગરૂપે સ્ટ્રેટ ખોલવાનું કરાર હતું, પરંતુ ઈરાન હજુ સંપૂર્ણ ટ્રાફિક મુક્ત રીતે પસાર થવા દેતું નથી અને નિયંત્રણ જાળવી રાખવા માંગે છે.
વ્હાઈટ હાઉસે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે યુદ્ધવિરામની શરત છે – સ્ટ્રેટ બિનશરતી અને ટોલ વિના ખુલ્લું હોવું જોઈએ.
વ્હાઈટ હાઉસનું વલણ
વ્હાઈટ હાઉસે યુદ્ધ વિરામના ભાગરૂપે સ્ટ્રેટને ફરી ખોલવાનું સમર્થન કર્યું છે, પરંતુ તેમણે ઈરાનના લશ્કરી દળો દ્વારા જળમાર્ગ પર નિયંત્રણ અને ટોલ વસૂલીનો વિરોધ કર્યો છે. પ્રેસ સેક્રેટરીએ કહ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પની અપેક્ષા છે કે સ્ટ્રેટ તરત, સુરક્ષિત અને બિનશરતી રીતે ખુલ્લું થાય.વર્તમાન સ્થિતિ અને તણાવહોર્મુઝ સામુદ્રધુની વિશ્વના તેલ પરિવહનના આશરે 20% જેટલા તેલનું પરિવહન કરે છે. તેના બંધ રહેવાથી વૈશ્વિક તેલના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો છે.
યુદ્ધવિરામ બે અઠવાડિયાનો છે અને તેની અસરકારકતા પર પ્રશ્નો ઊભા થયા છે.
ઈરાન તરફથી લેન્ડમાઈન અને નિયંત્રણના અહેવાલો સામે આવ્યા છે, જ્યારે ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી છે કે કરારનું પાલન ન થાય તો વધુ કડક પગલાં લેવામાં આવશે.
આ તણાવ વચ્ચે વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને તેલ બજાર પર અસર પડી રહી છે. કાયમી યુદ્ધવિરામ અને સ્ટ્રેટનું સંપૂર્ણ ખુલ્લું થવું જ વૈશ્વિક સ્થિરતા માટે જરૂરી છે. વિકાસ પર નજર રાખવી પડશે.
