આધુનિક જીવનશૈલી, બદલાતા સામાજિક મૂલ્યો અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના વધતા પ્રભાવ વચ્ચે વૈવાહિક સંબંધો સામે નવા પડકારો ઊભા થઈ રહ્યા છે. ખાસ કરીને લગ્ન બાદ અન્ય વ્યક્તિ સાથે ભાવનાત્મક અથવા શારીરિક સંબંધો રાખવાની વધતી પ્રવૃત્તિએ વિશ્વભરમાં ચર્ચા જગાવી છે. એક્સ્ટ્રા મેરિટલ અફેર્સ માત્ર પતિ-પત્નીના સંબંધોને જ અસર કરતા નથી, પરંતુ તેના કારણે પરિવારો તૂટી રહ્યા છે, બાળકોના ભવિષ્ય પર અસર પડી રહી છે અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધિત સમસ્યાઓ પણ વધી રહી છે. તાજેતરમાં જાહેર થયેલા વૈશ્વિક આંકડાઓમાં એવા દેશોની યાદી સામે આવી છે જ્યાં લગ્ન બહારના સંબંધોના કેસ સૌથી વધુ નોંધાય છે. આ આંકડાઓ માત્ર સામાજિક વાસ્તવિકતા જ નહીં, પરંતુ બદલાતા સંબંધોના સ્વરૂપને પણ દર્શાવે છે.
લગ્ન બહારના સંબંધોમાં થાઈલેન્ડ સૌથી આગળ
વૈશ્વિક સ્તરે કરવામાં આવેલા સર્વે અને રિપોર્ટ્સ અનુસાર થાઈલેન્ડ આ યાદીમાં પ્રથમ સ્થાને છે. ઉપલબ્ધ આંકડાઓ દર્શાવે છે કે અહીં લગભગ 51 ટકા લોકો પોતાના વૈવાહિક જીવનની બહાર અન્ય વ્યક્તિ સાથે સંબંધ ધરાવે છે. આ ટકાવારી એટલી ઊંચી છે કે દેશમાં અડધાથી વધુ લગ્નિત લોકો કોઈને કોઈ પ્રકારના લગ્ન બહારના સંબંધ સાથે જોડાયેલા હોવાનું માનવામાં આવે છે. સમાજશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે ઝડપથી બદલાતી જીવનશૈલી, શહેરીકરણ અને સંબંધો પ્રત્યેનો બદલાતો અભિગમ આ પરિસ્થિતિ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં થાઈલેન્ડમાં પરંપરાગત પારિવારિક માળખામાં પણ નોંધપાત્ર ફેરફારો જોવા મળ્યા છે, જેના કારણે વૈવાહિક પ્રતિબદ્ધતા અંગે નવી ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે.
ડેનમાર્ક અને જર્મની જેવા વિકસિત દેશોમાં પણ ચિંતાજનક સ્થિતિ
યાદીમાં બીજા ક્રમે ડેનમાર્કનું નામ આવે છે, જ્યાં અંદાજે 46 ટકા લગ્નિત લોકો પોતાના જીવનસાથી સિવાય અન્ય સંબંધોમાં સંકળાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. વિશ્વના સૌથી ખુશહાલ દેશોમાં ગણાતા ડેનમાર્કમાં આ પ્રકારના આંકડાઓ ઘણા લોકો માટે આશ્ચર્યજનક બની શકે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આર્થિક સમૃદ્ધિ અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા હંમેશા મજબૂત વૈવાહિક સંબંધોની ખાતરી આપતી નથી.
ત્રીજા સ્થાને જર્મની છે, જ્યાં લગભગ 45 ટકા કરતાં વધુ લોકો લગ્ન બહારના સંબંધો ધરાવતા હોવાનું જણાવવામાં આવે છે. જર્મનીમાં વ્યક્તિગત જીવનને આપવામાં આવતી પ્રાથમિકતા અને સંબંધોને લઈને વધુ ઉદાર સામાજિક દૃષ્ટિકોણને કારણે આવા કેસોનું પ્રમાણ ઊંચું હોવાનું કેટલાક વિશ્લેષકો માને છે. જોકે આ આંકડાઓ દરેક વ્યક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરતા નથી, તેમ છતાં તે સમાજમાં બદલાતા સંબંધોના સ્વરૂપ તરફ ઈશારો કરે છે.
ઇટાલી અને ફ્રાન્સમાં પણ બેવફાઈના આંકડા ઊંચા
યુરોપના અન્ય બે મહત્વપૂર્ણ દેશો ઇટાલી અને ફ્રાન્સ પણ આ યાદીમાં ટોચના દેશોમાં સામેલ છે. ઇટાલીમાં લગભગ 45 ટકા લોકો એકથી વધુ સંબંધોમાં હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. પરિવાર અને પરંપરાગત મૂલ્યો માટે જાણીતા દેશ તરીકે ઓળખાતા ઇટાલી માટે આ આંકડાઓ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે.
ફ્રાન્સ, જેને ઘણીવાર પ્રેમ અને રોમાન્સના દેશ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તે પણ આ યાદીમાં પાંચમા સ્થાને છે. અહીં લગભગ 43 ટકા લગ્નિત લોકો પોતાના જીવનસાથી સિવાય અન્ય સંબંધો ધરાવતા હોવાનું કહેવાય છે. કેટલાક સામાજિક વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ફ્રાન્સમાં સંબંધોને લઈને વધુ ઉદાર માનસિકતા હોવાથી લગ્ન બહારના સંબંધો પ્રત્યેનો સામાજિક અભિગમ અન્ય દેશોની તુલનામાં અલગ હોઈ શકે છે.
વધતા Extra Marital Affairs પાછળ શું છે કારણો?
સંબંધ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર લગ્ન બહારના સંબંધો પાછળ એક જ કારણ જવાબદાર નથી હોતું. દાંપત્ય જીવનમાં સંવાદનો અભાવ, ભાવનાત્મક અંતર, વ્યસ્ત જીવનશૈલી, સોશિયલ મીડિયાનો વધતો પ્રભાવ, કામના સ્થળે વધતી નજીકતા અને વ્યક્તિગત અપેક્ષાઓમાં વધારો જેવા અનેક પરિબળો તેની પાછળ જવાબદાર હોઈ શકે છે. ડિજિટલ યુગમાં નવા લોકો સાથે સંપર્ક સાધવો વધુ સરળ બન્યો છે, જેના કારણે ઘણા સંબંધો પર અસર પડી રહી છે.
માનસિક સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા સંબંધો માત્ર લગ્નજીવનને જ નહીં પરંતુ વ્યક્તિના માનસિક સ્વાસ્થ્યને પણ અસર કરી શકે છે. બેવફાઈના કારણે તણાવ, ડિપ્રેશન, આત્મવિશ્વાસમાં ઘટાડો અને કેટલીક ગંભીર પરિસ્થિતિઓમાં આત્મહત્યાના વિચારો પણ જન્મી શકે છે.
ભારતનું સ્થાન શું છે?
આ પ્રકારના આંકડાઓ સામે આવ્યા બાદ ભારતીયોમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે શું ભારત પણ આ યાદીમાં સામેલ છે? ઉપલબ્ધ માહિતી અનુસાર ભારત આ નકારાત્મક યાદીના ટોપ-10 દેશોમાં સામેલ નથી. ભારતીય સમાજમાં આજે પણ લગ્નને પવિત્ર અને લાંબા ગાળાની પ્રતિબદ્ધતા તરીકે જોવામાં આવે છે. પરિવાર, સંસ્કાર અને સામાજિક જવાબદારીઓને આપવામાં આવતું મહત્વ વૈવાહિક સંબંધોને મજબૂત બનાવવામાં મદદરૂપ બને છે.
જોકે મોટા શહેરોમાં અને બદલાતી જીવનશૈલી વચ્ચે કેટલાક કેસો સામે આવે છે, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે સરખામણી કરીએ તો ભારત હજુ પણ લગ્ન પ્રત્યેની વફાદારી અને પારિવારિક મૂલ્યોના મામલે વધુ મજબૂત સ્થિતિમાં હોવાનું માનવામાં આવે છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે ખુલ્લો સંવાદ, પરસ્પર વિશ્વાસ અને ભાવનાત્મક જોડાણ કોઈપણ સફળ દાંપત્ય જીવનની સૌથી મોટી ચાવી છે.





