વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી પાસપોર્ટનું વાર્ષિક રેન્કિંગ જાહેર કરનાર હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સે 2025 માટેની યાદી બહાર પાડી છે. આ વખતે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ (અમેરિકા)ને મોટો ઝટકો લાગ્યો છે. 20 વર્ષમાં પહેલી વાર અમેરિકાનો પાસપોર્ટ વિશ્વના ટોચના 10 શક્તિશાળી પાસપોર્ટની યાદીમાંથી બહાર થઈ ગયો છે.
હેનલી રિપોર્ટ અનુસાર, સિંગાપોરનો પાસપોર્ટ 193 દેશોમાં વિઝા-મુક્ત અથવા વિઝા-ઓન-અરાઇવલ સુવિધા ધરાવતો હોવાથી પ્રથમ ક્રમે રહ્યો છે. બીજી તરફ, અમેરિકા હવે મલેશિયા સાથે 12મા ક્રમે પહોંચી ગયું છે. બંને દેશોને 180 દેશોમાં વિઝા વિના મુસાફરીની મંજૂરી છે. 2024માં અમેરિકા 7મા ક્રમે હતું.
સિંગાપોર ફરી ટોચે, એશિયાના દેશોનું પ્રભુત્વ
2025ના હેનલી પાસપોર્ટ ઇન્ડેક્સમાં એશિયન દેશોએ ફરી પોતાનું દબદબું જાળવ્યું છે.
સિંગાપોર – 193 દેશો માટે વિઝા-મુક્ત સુવિધા
દક્ષિણ કોરિયા અને જાપાન – 190 દેશો માટે ઍક્સેસ
સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ, લક્ઝમબર્ગ, જર્મની, ઇટાલી અને સ્પેન – ચોથા ક્રમે
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે એશિયન દેશોની વૈશ્વિક ડિપ્લોમેટિક પહોંચ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વધુ મજબૂત બની છે.
ભારતનું સ્થાન સુધર્યું, 85મા ક્રમે પહોંચ્યું
ભારતે પણ આ વર્ષે સકારાત્મક સુધારો નોંધાવ્યો છે. રિપોર્ટ મુજબ, ભારત 85મા ક્રમે છે અને 59 દેશોમાં વિઝા-મુક્ત અથવા વિઝા-ઓન-અરાઇવલ ઍક્સેસ ધરાવે છે.
કોવિડ-19 મહામારી પછી ભારતનો રેન્કિંગ 90મા ક્રમે સુધી નીચે ગયો હતો. પરંતુ છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી સુધારો નોંધાયો છે —
2023માં: 84મું સ્થાન
2024માં: 80મું સ્થાન
2025માં: 85મું સ્થાન
આ સતત સુધારો ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય કૂટનીતિ અને દ્વિપક્ષીય કરારોની મજબૂતી બતાવે છે.
પાકિસ્તાનનો રેન્કિંગ વધુ નીચે
ભારતનો પડોશી દેશ પાકિસ્તાન આ વખતે 103મા ક્રમે છે. તેને માત્ર 31 દેશોમાં વિઝા-મુક્ત અથવા વિઝા-ઓન-અરાઇવલ ઍક્સેસ છે. ગયા વર્ષે પાકિસ્તાન 101મા સ્થાને હતું, એટલે કે તે રેન્કિંગમાં વધુ નીચે ગયું છે.
અમેરિકા ટોચમાંથી બહાર કેમ પડ્યું?
હેનલી રિપોર્ટ અનુસાર, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની રેન્કિંગ ઘટવાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વિઝા-મુક્ત મુસાફરી કરારોના વિસ્તાર પર ઓછું ધ્યાન.
સિંગાપોર, જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયા જેવા દેશોએ ઘણા નવા મુસાફરી કરારો કર્યા.
રાજકીય અને રાજદ્વારી તણાવ – ચીન, રશિયા, ઈરાન અને કેટલાક આફ્રિકન દેશો સાથે.
COVID-19 પછી કડક મુસાફરી નીતિઓ અને પ્રતિબંધો, જ્યારે અન્ય દેશોએ ઝડપથી નીતિઓ હળવી કરી.
આ બધાના કારણે યુએસ પાસપોર્ટની વૈશ્વિક વિશ્વસનીયતા અને લવચીકતા ઘટી છે.
