Home Gujarat Gujarat Tukda Dhara 1947 Amendment Land Law Reforms Bhupendra Patel Gujarati

ગુજરાતમાં જમીનના નિયમોમાં ઐતિહાસિક ફેરફાર : ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને મળશે સીધો લાભ

જમીનની છબી
Image Credit: AI
Published by: Niraj Chokshi
Last Updated: Jul 17, 2026, 11:20 AM IST

ગાંધીનગર: ગુજરાત સરકારે જમીન સંબંધિત કાયદાઓમાં એક મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. રાજ્ય સરકારે આઝાદી બાદ પ્રથમ વખત 75 વર્ષ જૂના ટુકડા ધારા-1947માં વ્યાપક સુધારા કર્યા છે. આ સુધારાઓને રાજ્યપાલ તેમજ રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ હવે તેનો અમલ થશે. સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ નિર્ણયથી રાજ્યના લાખો ખેડૂતો, જમીન ધારકો અને મિલકત ખરીદનારાઓને સીધો લાભ મળશે તેમજ વર્ષોથી ચાલતા અનેક જમીન સંબંધિત વિવાદોનો અંત આવવાની આશા છે. રાજ્ય સરકારનું કહેવું છે કે લાંબા સમયથી ટુકડા ધારા સંબંધિત નિયમોમાં રહેલી અસંગતતા અને વિવિધ જિલ્લાઓમાં અલગ-અલગ જોગવાઈઓને કારણે જમીનના વ્યવહારોમાં મુશ્કેલીઓ ઊભી થતી હતી. નવા સુધારાઓ બાદ સમગ્ર રાજ્યમાં એકસરખી વ્યવસ્થા અમલમાં આવશે, જેના કારણે જમીનના વ્યવહારો વધુ સરળ, પારદર્શક અને ઝડપી બનશે.

1948થી થયેલા તમામ ભંગ થશે નિયમિત

સરકારના સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયોમાં એક એવો છે કે વર્ષ 1948થી અત્યાર સુધી ટુકડા ધારાના ભંગના તમામ કેસોને કોઈપણ દંડ અથવા પેનલ્ટી વિના નિયમિત (રેગ્યુલરાઈઝ) કરવામાં આવશે. વર્ષોથી આવા કેસોમાં ફસાયેલા ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને હવે મોટી રાહત મળશે. અત્યાર સુધી ટુકડા ધારાના ભંગને કારણે અનેક જમીન માલિકોને કાયદાકીય કાર્યવાહી, વિવાદો અને વહીવટી મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડતો હતો. હવે નવા સુધારા બાદ આવા જૂના કેસોના નિરાકરણનો માર્ગ સરળ બનશે.

આ પણ વાંચો: 14 દિવસ પૂરા થતાં વધુ 10 દિવસના રિમાન્ડની માંગ : ગુજરાત ATS એ જૈશ-એ-મોહમ્મદ સાથે સંકળાયેલા 8 આતંકીઓને કડી કોર્ટમાં રજૂ કર્યા

સમગ્ર રાજ્યમાં 10 ગુંઠાનો એકસમાન નિયમ

રાજ્ય સરકારે સમગ્ર ગુજરાત માટે 10 ગુંઠાનો એકસમાન નિયમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. અત્યાર સુધી વિવિધ વિસ્તારોમાં જુદા-જુદા નિયમો હોવાના કારણે જમીનના લે-વેચમાં અનેક પ્રકારની ગૂંચવણ ઊભી થતી હતી. નવા નિયમ બાદ રાજ્યભરમાં એકસરખું માપદંડ લાગુ પડશે, જેના કારણે જમીનના વેચાણ, ખરીદી અને દસ્તાવેજી પ્રક્રિયામાં સરળતા આવશે. સરકારનું માનવું છે કે આ નિર્ણયથી વહીવટી પ્રક્રિયા વધુ સુગમ બનશે અને સ્થાનિક સ્તરે થતા વિવાદોમાં પણ ઘટાડો થશે.

શહેરી વિસ્તારોને મળશે મોટી રાહત

નવા સુધારાનો સૌથી મોટો લાભ શહેરી વિસ્તારોને મળશે. સરકારના નિર્ણય મુજબ હવે શહેરી વિસ્તારો ટુકડા ધારાની અસરથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રહેશે. આ નિર્ણયના કારણે શહેરોમાં બિનખેતી (NA)ની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બનશે. ઉપરાંત બાંધકામ, જમીનના વિકાસ અને મિલકતના લે-વેચના વ્યવહારોમાં પણ ઝડપ આવશે. રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રને પણ આ નિર્ણયથી પ્રોત્સાહન મળશે તેવી શક્યતા છે.

ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને થશે સીધો લાભ

સરકારના જણાવ્યા મુજબ આ સુધારાનો લાભ રાજ્યના લાખો ખેડૂતો અને જમીન ધારકોને મળશે. વર્ષોથી જમીનના વિવાદોમાં સમય અને નાણાંનો મોટો વ્યય થતો હતો. નવા કાયદાકીય સુધારાઓના કારણે આવા વિવાદોમાં ઘટાડો થશે અને સામાન્ય નાગરિકોને ઝડપી રાહત મળશે. જમીન સંબંધિત કેસોમાં લાંબી કાયદાકીય પ્રક્રિયાના કારણે ખેડૂતોને આર્થિક અને માનસિક તકલીફોનો સામનો કરવો પડતો હતો. હવે પ્રક્રિયા સરળ બનતાં તેઓને પોતાના જમીનના હક્કોનો ઉપયોગ વધુ સરળતાથી કરી શકશે.

આ પણ વાંચો: ગીરમાં સિંહોના વધતા હુમલાથી તંત્ર હરકતમાં : હવે થર્મલ ડ્રોન અને AIથી રાખાશે નજર

વિકાસને મળશે નવી ગતિ

રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે આ સુધારાથી રાજ્યમાં વિકાસને નવી ગતિ મળશે. ખાસ કરીને શહેરી વિસ્તારોમાં બિનખેતીની મંજૂરી, બાંધકામના પ્રોજેક્ટ, રહેણાંક યોજનાઓ અને ઔદ્યોગિક વિકાસને વેગ મળશે. જમીન સંબંધિત પ્રક્રિયાઓ સરળ અને પારદર્શક બનતાં રોકાણકારો માટે પણ અનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું થશે. સાથે જ સરકારી કચેરીઓમાં પડતર રહેલા અનેક કેસોના ઝડપી નિકાલમાં પણ મદદ મળશે.

રાજ્ય માટે મહત્વપૂર્ણ કાયદાકીય સુધારો

ટુકડા ધારા-1947માં કરવામાં આવેલા આ સુધારાને રાજ્ય સરકાર એક ઐતિહાસિક કાયદાકીય સુધારા તરીકે રજૂ કરી રહી છે. રાજ્યપાલ અને રાષ્ટ્રપતિની મંજૂરી મળ્યા બાદ હવે આ જોગવાઈઓનો અમલ થશે. સરકારના મત મુજબ આ નિર્ણય માત્ર જમીનના વ્યવહારોને સરળ બનાવશે એટલું જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતો, જમીન ધારકો, બિલ્ડરો અને સામાન્ય નાગરિકો માટે પણ લાંબા ગાળે લાભદાયી સાબિત થશે. આગામી સમયમાં આ સુધારાઓના અમલીકરણ બાદ રાજ્યમાં જમીન સંબંધિત વહીવટી પ્રક્રિયા વધુ સરળ, પારદર્શક અને ઝડપી બનવાની અપેક્ષા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો

સરકારના સૌથી મહત્વના નિર્ણય અનુસાર, વર્ષ ૧૯૪૮થી અત્યાર સુધી ટુકડા ધારાના ભંગના તમામ કેસોને કોઈપણ પ્રકારના દંડ અથવા પેનલ્ટી વિના નિયમિત (રેગ્યુલરાઈઝ) કરવામાં આવશે, જેથી વર્ષોથી કાયદાકીય મુશ્કેલીઓમાં ફસાયેલા જમીન માલિકોને મોટી રાહત મળશે.

જમીનની લે-વેચ અને દસ્તાવેજી પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવા માટે સરકારે સમગ્ર ગુજરાતમાં 10 ગુંઠાનો એકસમાન નિયમ લાગુ કરવાનો નિર્ણય કર્યો છે. આ પહેલા અલગ-અલગ જિલ્લાઓમાં જુદા-જુદા નિયમો હોવાને કારણે ગૂંચવણ ઊભી થતી હતી.

નવા સુધારા મુજબ હવે શહેરી વિસ્તારો ટુકડા ધારાની અસરમાંથી સંપૂર્ણપણે મુક્ત રહેશે. આના કારણે શહેરોમાં બિનખેતી (NA)ની મંજૂરી મેળવવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બનશે અને રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્ર તેમજ બાંધકામ ઉદ્યોગને મોટું પ્રોત્સાહન મળશે.

joinWhatsapp ચેનલ સાથે જોડાઓ
joinJoin Now