ગુજરાત સરકાર આગામી બે અઠવાડિયામાં નવી ઔદ્યોગિક નીતિ જાહેર કરવાની તૈયારીમાં છે. આ નીતિમાં ‘પ્રોજેક્ટ THRIVE’ (Transition for Harmonized Relocation and Inclusive Vibrant Economy) નામની મહત્વાકાંક્ષી યોજના સામેલ કરવામાં આવી છે, જેનો મુખ્ય હેતુ શહેરોની અંદર કાર્યરત ઉદ્યોગોને શહેરી સીમાઓની બહાર સ્થળાંતર કરવા પ્રોત્સાહિત કરવાનો છે.
રાજ્ય સરકારનું માનવું છે કે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓમાં શહેરોનો વ્યાપ ઝડપથી વધતાં જે ઔદ્યોગિક વિસ્તારો એક સમયે શહેરની બહાર હતા, તે હવે રહેણાંક અને વ્યાપારી વિસ્તારોની વચ્ચે આવી ગયા છે. પરિણામે ટ્રાફિક, પ્રદૂષણ, પર્યાવરણ અને શહેરી આયોજન સંબંધિત પડકારો વધી રહ્યા છે. નવી નીતિ આ સમસ્યાઓના લાંબા ગાળાના ઉકેલ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે.
10 ઉદ્યોગો મળીને બનાવી શકશે ખાનગી ઇન્ડસ્ટ્રીયલ એસ્ટેટ
પ્રસ્તાવિત THRIVE યોજના હેઠળ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની હદમાં કાર્યરત ઓછામાં ઓછા 10 ઔદ્યોગિક એકમો મળીને શહેરી વિકાસ સત્તા (UDA)ની હદ બહાર ખાનગી ઔદ્યોગિક એસ્ટેટ વિકસાવી શકશે. ઉપરાંત, કોઈ એક ઉદ્યોગ એકમ પણ સ્વતંત્ર રીતે સ્થળાંતર કરવાનો નિર્ણય લઈ શકશે.
નીતિ તૈયાર કરવામાં સંકળાયેલા અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આવા સ્થળાંતર પ્રોજેક્ટ્સ માટે મંજૂરી પ્રક્રિયા સરળ અને ઝડપી બનાવવામાં આવશે. વિવિધ વિભાગોમાંથી જરૂરી મંજૂરીઓ મેળવવામાં થતો સમય ઘટાડવા માટે વિશેષ વ્યવસ્થા કરવામાં આવશે.
ઘર તોડાયા, સપના તૂટ્યા, એક જ દિવસમાં ઉજડી ગઈ 100 પરિવારોની દુનિયા: ડિમોલિશન કરનારા અધિકારીઓની ભૂમિકા પર ઉઠ્યા સવાલો
સ્થળાંતર કરનારા ઉદ્યોગોને ‘નવી યુનિટ’ નો દરજ્જો
THRIVE યોજનાનું સૌથી મોટું આકર્ષણ એ છે કે શહેરની બહાર સ્થળાંતર કરનારા ઉદ્યોગોને સરકાર ‘નવી ઔદ્યોગિક એકમ’ તરીકે ગણશે. તેના કારણે આવા ઉદ્યોગો નવી યુનિટ માટે ઉપલબ્ધ વિવિધ સરકારી પ્રોત્સાહનો અને સહાય યોજનાઓનો લાભ મેળવી શકશે.
આમાં સ્થિર મૂડી રોકાણ (Fixed Capital Investment) આધારિત પ્રોત્સાહનો તેમજ અન્ય નાણાકીય સહાયનો સમાવેશ થાય છે. ઉદ્યોગોને નવા સ્થળે ઉત્પાદન શરૂ કરવા માટે સરકાર તરફથી વધારાનું પ્રોત્સાહન મળશે.
કર્મચારીઓ માટે પગાર સહાય
નવી નીતિમાં માત્ર ઉદ્યોગોને જ નહીં પરંતુ કર્મચારીઓને પણ ધ્યાનમાં રાખવામાં આવ્યા છે. સ્થળાંતર બાદ છ મહિનાના સમયગાળા માટે પ્રતિ કર્મચારી દર મહિને રૂ. 5,000 ની વેતન સહાય (Wage Support Subsidy) આપવાનો પ્રસ્તાવ છે.
સરકારનું માનવું છે કે ઉદ્યોગોના સ્થળાંતર દરમિયાન કર્મચારીઓ પર વધારાનો બોજ ન પડે અને રોજગારીની સ્થિરતા જળવાઈ રહે તે માટે આ પગલું મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.
ઔદ્યોગિક પાર્ક અને પર્યાવરણીય સુવિધાઓ માટે સબસિડી
સ્થળાંતર કરનારા ઉદ્યોગોને નવા ઔદ્યોગિક પાર્ક વિકસાવવા માટે મૂડી સહાય (Capital Subsidy) પણ આપવામાં આવશે. ઉપરાંત સામાન્ય પર્યાવરણીય સુવિધાઓ જેવી કે વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ, ઇફ્લ્યુએન્ટ ટ્રીટમેન્ટ પ્લાન્ટ અને અન્ય કોમન ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર વિકસાવવા માટે પણ સહાયની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.
આ વ્યવસ્થાથી નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે સ્થળાંતરનો ખર્ચ ઘટાડવામાં મદદ મળશે.
CM ઓફિસ, AMC અને RSS કચેરીને બોમ્બથી ઉડાવવાની ધમકી: અમદાવાદ-ગાંધીનગરમાં ધમકીભર્યો ઈમેલ મળતા હડકંપ
GIDC માટે વિશેષ જોગવાઈ
નવી નીતિમાં ગુજરાત ઇન્ડસ્ટ્રીયલ ડેવલપમેન્ટ કોર્પોરેશન (GIDC) માટે પણ ખાસ જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. જો GIDC વર્તમાન ઔદ્યોગિક વિસ્તારોમાંથી ઉદ્યોગોને સ્થળાંતર કરવા માટે નવો ઔદ્યોગિક એસ્ટેટ વિકસાવે તો રાજ્ય સરકાર વિકાસ ખર્ચના 50 ટકા ખર્ચની ભરપાઈ કરશે.
આ લાભનો સીધો ફાયદો સ્થળાંતર કરનારા ઉદ્યોગોને આપવામાં આવશે. પરિણામે નવા ઔદ્યોગિક પ્લોટ્સ અને માળખાકીય સુવિધાઓ વધુ સસ્તી ઉપલબ્ધ થઈ શકશે.
પર્યાવરણ મંજૂરીની પ્રક્રિયા સરળ બનશે
THRIVE યોજનાની બીજી મહત્વપૂર્ણ વિશેષતા પર્યાવરણ મંજૂરી સંબંધિત છે. પ્રસ્તાવ મુજબ, આવા સ્થળાંતર માટે વિકસાવવામાં આવનારા GIDC એસ્ટેટ્સને સામૂહિક અથવા બ્લેન્કેટ એન્વાયરમેન્ટ ક્લિયરન્સ આપવામાં આવશે.
તેના કારણે દરેક ઉદ્યોગને અલગ-અલગ પર્યાવરણીય મંજૂરી મેળવવાની જરૂર રહેશે નહીં. આથી ખર્ચ અને સમય બંનેમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે અને નવા પ્રોજેક્ટ ઝડપથી કાર્યરત થઈ શકશે.
ચીન અને વિયેતનામના મોડેલમાંથી પ્રેરણા
સરકારી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, આ નીતિ ઘડતી વખતે ચીનના બેઇજિંગ, ગુઆંગડોંગ, જિઆંગસુ અને શુન્ડે સહિતના શહેરો તેમજ વિયેતનામના હો ચી મિન્હ સિટીના ઔદ્યોગિક સ્થળાંતર મોડેલનો અભ્યાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
આ શહેરોએ નાણાકીય સહાય, જમીન પ્રોત્સાહન, આધુનિક ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર અને કર્મચારી કલ્યાણ યોજનાઓના સંયોજનથી સફળતાપૂર્વક ઉદ્યોગોને શહેરોની બહાર ખસેડવામાં સફળતા મેળવી છે.
જામા મસ્જિદ કે જૈન સમરી વિહાર?: ભરૂચમાં ઐતિહાસિક ઓળખનો વિવાદ વધ્યો, 700 વર્ષથી બંધ ભોંયરાનો વીડિયો જાહેર
અમદાવાદના ભવિષ્યના વિકાસ સાથે જોડાયેલી યોજના
આ યોજના એવા સમયે આવી રહી છે જ્યારે ગુજરાતના મોટા શહેરો આગામી આંતરરાષ્ટ્રીય રમતોત્સવો માટે પોતાને તૈયાર કરી રહ્યા છે. અમદાવાદ 2030 કોમનવેલ્થ ગેમ્સની યજમાની માટે દાવેદારી કરી રહ્યું છે અને ગુજરાત 2036 ઓલિમ્પિક્સને આકર્ષવા માટે પણ પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
શહેરોમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવું, આધુનિક શહેરી વિકાસ અને વધુ સુવ્યવસ્થિત જમીન ઉપયોગ જેવી બાબતોને ધ્યાનમાં રાખીને આ યોજના મહત્વપૂર્ણ ગણાઈ રહી છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે વર્ષ 2021માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે સાબરમતી નદીમાં વધતા પ્રદૂષણ અંગે સુઓ મોટો જાહેરહિત અરજીની સુનાવણી દરમિયાન રાજ્ય સરકારને વિવિધ સૂચનો આપ્યા હતા. ત્યારથી શહેરોની અંદરના ઔદ્યોગિક પ્રદૂષણનો મુદ્દો સતત ચર્ચામાં રહ્યો છે.
ગુજરાતના જામનગરમાં બનશે ભારતનું પહેલું AI ડેટા સેન્ટર: Meta માટે Reliance બનાવશે 168 MWનું ડેટા હબ
ઉદ્યોગ જગતનો સકારાત્મક પ્રતિસાદ
ઉદ્યોગ સંગઠન GCCIના ઉપાધ્યક્ષ અપુર્વ શાહે આ પહેલને આવકારી છે. તેમણે જણાવ્યું કે એક સમયે શહેરની બહાર આવેલા અનેક ઔદ્યોગિક વિસ્તારો હવે શહેરના વિસ્તરણને કારણે શહેરી વિસ્તારનો ભાગ બની ગયા છે. સારી કનેક્ટિવિટી અને સરકારી સહાય સાથે શહેરની બહાર સ્થળાંતર કરવાથી ઉદ્યોગો અને શહેરી વિકાસ બંનેને લાંબા ગાળે ફાયદો થશે.
નવી ઔદ્યોગિક નીતિ જાહેર થયા બાદ THRIVE યોજના ગુજરાતના ઔદ્યોગિક અને શહેરી વિકાસના ભવિષ્ય માટે એક મહત્વપૂર્ણ પરિવર્તનકારી પગલું સાબિત થઈ શકે છે.
