અમદાવાદ-મુંબઈ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટને લઈને ગુજરાત હાઈકોર્ટમાં એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની વિકાસ સામે આવ્યો છે. મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈસ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટના ચીફ પ્રોજેક્ટ મેનેજર (CPM) દ્વારા હાઈકોર્ટમાં અરજી દાખલ કરવામાં આવી છે, જેમાં જમીન સંપાદન માટેના વધારેલા વળતરના આદેશોને પડકારવામાં આવ્યા છે. પ્રોજેક્ટ સત્તાવાળાઓનો દાવો છે કે જો જમીન સંપાદન, પુનર્વસન અને પુનઃસ્થાપન સત્તામંડળ (LARRA) દ્વારા આપવામાં આવેલા વધારેલા વળતરનો અમલ થશે તો લગભગ ₹1.10 લાખ કરોડના આ પ્રોજેક્ટ પર અંદાજે ₹40,000 કરોડનો વધારાનો નાણાકીય બોજ પડશે.
રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ ગુજરાત હાઈકોર્ટને જણાવ્યું હતું કે જાન્યુઆરી અને ફેબ્રુઆરી દરમિયાન LARRA દ્વારા આપવામાં આવેલા વધારેલા વળતરના આદેશોના કારણે સમગ્ર પ્રોજેક્ટનો ખર્ચ ભારે પ્રમાણમાં વધી શકે છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, વ્યાજ સહિત આ વધારાની જવાબદારી લગભગ ₹40,000 કરોડ સુધી પહોંચી શકે છે, જે પ્રોજેક્ટના અમલીકરણ પર ગંભીર અસર કરી શકે છે.
ભરુચ અને સુરત જિલ્લાના કેસથી શરૂ થયો વિવાદ
ગુજરાત હાઈકોર્ટે ભરુચ અને સુરત જિલ્લામાં બુલેટ ટ્રેન માટે સંપાદિત કરાયેલી જમીન સંબંધિત LARRAના વળતરના આદેશોને પડકારતી ત્રણ અલગ-અલગ અપીલો સ્વીકારી છે. આ કેસો ભરુચ જિલ્લાના આમોદ તાલુકાના ઓચન ગામની જમીન સાથે સંબંધિત છે, જેનું સંપાદન વર્ષ 2018માં "રાઇટ ટુ ફેર કમ્પન્સેશન એન્ડ ટ્રાન્સપરન્સી ઇન લેન્ડ એક્વિઝિશન, રિહેબિલિટેશન એન્ડ રિસેટલમેન્ટ એક્ટ" હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું.
વર્ષ 2020માં જમીન સંપાદન અધિકારીએ બજાર કિંમતના આધારે પ્રતિ ચોરસ મીટર ₹50નો વળતર દર નક્કી કર્યો હતો. એક કેસમાં તેના આધારે જમીન માલિકને અંદાજે ₹85.86 લાખનું વળતર મળવાનું હતું. જોકે બાદમાં જમીન માલિકે વધારાના વળતરની માંગણી કરતાં LARRAએ પ્રતિ ચોરસ મીટર ₹660ના દરે વળતર નક્કી કર્યું અને કુલ વળતર આશરે ₹8.46 કરોડ સુધી વધારી દીધું. આ વધારો લગભગ દસ ગણો હોવાનું પ્રોજેક્ટ સત્તાવાળાઓનું કહેવું છે.
આ પણ વાંચો: 'ઊંચાઈથી ડરતી દીકરી ચોથા માળેથી કેવી રીતે પડી?' : નવા CCTV ફૂટેજ બાદ પરિવારે શિક્ષક સામે ઉઠાવ્યા સવાલો, કહ્યું- મદદના સંકેતો કેમ ન સમજાયા?
એડવોકેટ જનરલે શું દલીલ કરી?
ગુજરાત સરકાર તરફથી હાજર રહેલા એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ દલીલ કરી હતી કે LARRAએ નજીકના ગામોમાં થયેલા જમીનના વેચાણ વ્યવહારોને ધ્યાનમાં લીધા વિના લગભગ 14 કિલોમીટર દૂર આવેલા સિમાર્થા ગામના આંકડાઓનો આધાર લીધો હતો.
તેમણે કોર્ટને જણાવ્યું કે LARRAએ સિમાર્થા ગામની પ્રતિ ચોરસ મીટર ₹450ની જનત્રી કિંમતને આધાર બનાવી હતી. ત્યારબાદ વર્ષ 2013ના વડોદરા-મુંબઈ એક્સપ્રેસવે માટેના જમીન સંપાદનના આંકડાઓનો ઉપયોગ કરીને ચાર વર્ષ અને આઠ મહિના માટે દર વર્ષે 10 ટકાનો વધારો ગણવામાં આવ્યો અને અંતે પ્રતિ ચોરસ મીટર ₹660નો વળતર દર નક્કી કરવામાં આવ્યો. પ્રોજેક્ટ સત્તાવાળાઓનું કહેવું છે કે આ પદ્ધતિ જમીન સંપાદન કાયદાની જોગવાઈઓ સાથે સુસંગત નથી.
આ પણ વાંચો: : સિયા-કેતન કેસની ચર્ચા વચ્ચે મુંબઈમાં વધુ એક ચોંકાવનારો કેસ! : ડિલિવરી બોય પર સગીરા ગર્લફ્રેન્ડને પહાડ પરથી ધક્કો માર્યાનો આરોપ
અપીલમાં કયા મુદ્દા ઉઠાવવામાં આવ્યા?
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ સત્તામંડળે પોતાની અપીલમાં દલીલ કરી છે કે જમીનનું વળતર નજીકના વિસ્તારમાં આવેલી સમાન પ્રકારની જમીનના સરેરાશ વેચાણ મૂલ્યના આધારે નક્કી થવું જોઈએ. અપીલમાં જણાવાયું છે કે સિમાર્થા ગામ, જે સંપાદિત જમીનથી લગભગ 14 કિલોમીટર દૂર આવેલું છે, તેની જનત્રી કિંમતને આધાર બનાવવી યોગ્ય નથી. વધુમાં, વર્ષ 2015થી 2017 દરમિયાન નજીકના ગામોમાં થયેલા જમીન વેચાણના દસ્તાવેજો ઉપલબ્ધ હોવા છતાં તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નહોતો.
પ્રોજેક્ટ સત્તાવાળાઓએ એવો પણ દાવો કર્યો છે કે જમીન સંપાદન કાયદાની કલમ 26(1)(b) મુજબ ઉપલબ્ધ વેચાણ દસ્તાવેજોને પ્રાથમિકતા આપવી જોઈએ. ઉપરાંત અન્ય ગામના અગાઉના એવોર્ડને આધાર બનાવવો કાયદાની જોગવાઈઓ મુજબ યોગ્ય નથી.
85 જેટલી વધુ અપીલોની શક્યતા
જસ્ટિસ ઇલેશ વોરા અને જસ્ટિસ આર.ટી. વાછાણીની ખંડપીઠે ત્રણેય અપીલો સ્વીકારી છે અને સંબંધિત પક્ષોને નોટિસ પાઠવી છે. કેસની આગામી સુનાવણી 5 ઓગસ્ટે નિર્ધારિત કરવામાં આવી છે. આગામી સુનાવણી દરમિયાન હાઈકોર્ટ LARRAના વધારેલા વળતરના આદેશો પર સ્ટે આપવો કે નહીં તે મુદ્દે વિચારણા કરી શકે છે. સાથે જ કોર્ટે પ્રોજેક્ટ સત્તામંડળને એ પણ જણાવવા કહ્યું છે કે તેઓ કોર્ટ સમક્ષ કેટલું વળતર જમા કરાવવા તૈયાર છે.
સુનાવણી દરમિયાન એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ કોર્ટને જણાવ્યું કે આવા જ પ્રકારની અંદાજે 85 વધુ અપીલો દાખલ થવાની સંભાવના છે, કારણ કે મધ્ય અને દક્ષિણ ગુજરાતમાં અનેક જમીનના કેસોમાં પણ વધારેલા વળતરના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે.
આ પણ વાંચો: હેલ્મેટ પહેર્યું હોવા છતાં કપાઈ શકે છે ચલણ : બાઈક ચલાવતા પહેલાં જાણી લો આ મહત્વના ટ્રાફિક નિયમો
પ્રોજેક્ટ પર શું પડી શકે અસર?
મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન ભારતનો પ્રથમ હાઈસ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ છે અને તે કેન્દ્ર સરકાર તથા જાપાનના સહયોગથી અમલમાં મૂકાઈ રહ્યો છે. પ્રોજેક્ટ માટે ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં મોટા પાયે જમીન સંપાદન કરવામાં આવ્યું છે. જો હાઈકોર્ટ અંતે LARRAના વધારેલા વળતરના આદેશોને યથાવત રાખે તો સમગ્ર પ્રોજેક્ટના ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે. જોકે અંતિમ નિર્ણય કોર્ટના ચુકાદા પર નિર્ભર રહેશે અને હાલ મામલો ન્યાયિક વિચારાધીન છે.
સુનાવણી દરમિયાન એડવોકેટ જનરલ કમલ ત્રિવેદીએ કોર્ટમાં જણાવ્યું હતું કે જો આ વધારાનો નાણાકીય બોજ પ્રોજેક્ટ પર આવશે તો બુલેટ ટ્રેનનું નિર્માણ આગળ વધારવું મુશ્કેલ બની શકે છે. તેમણે આ મુદ્દાને અત્યંત ગંભીર ગણાવી કોર્ટ સમક્ષ રજૂઆત કરી હતી.
