રસ્તા પર બાઈક ચલાવતા સમયે હેલ્મેટ પહેરવું માત્ર કાયદાકીય ફરજ જ નહીં, પરંતુ જીવન બચાવતું સૌથી મહત્વપૂર્ણ સુરક્ષા સાધન પણ છે. જોકે ઘણા લોકો એવું માને છે કે માત્ર માથા પર હેલ્મેટ પહેરી લેવાથી ટ્રાફિકના તમામ નિયમોનું પાલન થઈ જાય છે. હકીકતમાં એવું નથી. ટ્રાફિક નિયમો અનુસાર હેલ્મેટ યોગ્ય રીતે પહેરવું અને નિર્ધારિત ગુણવત્તાનું હેલ્મેટ વાપરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે. નિયમોનું પાલન ન કરવામાં આવે તો હેલ્મેટ પહેર્યું હોવા છતાં પણ દંડનો સામનો કરવો પડી શકે છે.
માર્ગ સલામતી નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે હેલ્મેટનો મુખ્ય હેતુ અકસ્માત સમયે માથાને ગંભીર ઈજાથી બચાવવાનો છે. જો હેલ્મેટ યોગ્ય રીતે પહેરવામાં ન આવે અથવા તેની સ્ટ્રેપ બંધ ન કરવામાં આવે તો અકસ્માત સમયે તે માથા પરથી સરકી શકે છે, જેના કારણે ગંભીર જાનહાનિનો ખતરો વધી જાય છે.
માત્ર હેલ્મેટ પહેરવાથી નિયમ પૂર્ણ થતા નથી
ઘણા વાહનચાલકો હેલ્મેટ તો પહેરે છે, પરંતુ તેની સ્ટ્રેપ અથવા લોક બંધ કરતા નથી. ટ્રાફિક નિયમો અનુસાર આ ગંભીર બેદરકારી માનવામાં આવે છે. જો હેલ્મેટની સ્ટ્રેપ યોગ્ય રીતે બંધ ન હોય તો અકસ્માત સમયે હેલ્મેટ સુરક્ષા આપી શકતું નથી. ટ્રાફિક પોલીસ આવા કિસ્સામાં નિયમોના ભંગ બદલ કાર્યવાહી કરી શકે છે. તેથી હેલ્મેટ પહેરતી વખતે તેની સ્ટ્રેપ યોગ્ય રીતે કસી અને લોક થયેલી છે કે નહીં તેની ખાતરી કરવી જરૂરી છે.
આ પણ વાંચો: 'ઊંચાઈથી ડરતી દીકરી ચોથા માળેથી કેવી રીતે પડી?' : નવા CCTV ફૂટેજ બાદ પરિવારે શિક્ષક સામે ઉઠાવ્યા સવાલો, કહ્યું- મદદના સંકેતો કેમ ન સમજાયા?
સ્ટ્રેપ લોક ન હોય તો દંડ થઈ શકે
મોટર વાહન અધિનિયમની જોગવાઈઓ અનુસાર હેલ્મેટનો યોગ્ય ઉપયોગ ન કરવો દંડનીય બની શકે છે. વિવિધ રાજ્યોમાં સ્થાનિક અમલ અને નિયમો અનુસાર દંડની કાર્યવાહી થઈ શકે છે. ઘણા સ્થળોએ હેલ્મેટની સ્ટ્રેપ બંધ ન હોવા બદલ પણ ટ્રાફિક પોલીસ દંડ ફટકારે છે. તેથી વાહન ચલાવતા પહેલાં માત્ર હેલ્મેટ પહેરવું પૂરતું નથી, પરંતુ તેને યોગ્ય રીતે પહેરવામાં આવ્યું છે કે નહીં તેની પણ ખાતરી કરવી જોઈએ.
ISI માર્કવાળું હેલ્મેટ જ પસંદ કરો
માર્ગ સલામતી માટે હેલ્મેટની ગુણવત્તા પણ અત્યંત મહત્વની છે. બજારમાં ઘણા સસ્તા અને બિનપ્રમાણિત હેલ્મેટ ઉપલબ્ધ હોય છે, પરંતુ આવા હેલ્મેટ અકસ્માત સમયે પૂરતી સુરક્ષા આપી શકતા નથી. ભારતમાં બે-વ્હીલર ચલાવતા લોકો માટે ભારતીય માનક બ્યુરો (BIS) દ્વારા પ્રમાણિત ISI માર્કવાળા હેલ્મેટનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવે છે. ગુણવત્તાયુક્ત હેલ્મેટ આંચકો વધુ અસરકારક રીતે શોષી શકે છે અને માથાને ગંભીર ઈજાથી બચાવવામાં મદદરૂપ બને છે.
આ પણ વાંચો: સિયા-કેતન કેસની ચર્ચા વચ્ચે મુંબઈમાં વધુ એક ચોંકાવનારો કેસ! : ડિલિવરી બોય પર સગીરા ગર્લફ્રેન્ડને પહાડ પરથી ધક્કો માર્યાનો આરોપ
સસ્તું હેલ્મેટ જીવન માટે જોખમી બની શકે
ઘણા લોકો ખર્ચ બચાવવા માટે રસ્તાની બાજુમાં વેચાતા સસ્તા હેલ્મેટ ખરીદી લે છે. આવા હેલ્મેટમાં ઘણી વખત ગુણવત્તાના ધોરણોનું પાલન કરવામાં આવતું નથી. બહારથી મજબૂત દેખાતા હોવા છતાં અકસ્માત સમયે તે તૂટી શકે છે અથવા પૂરતી સુરક્ષા આપી શકતા નથી. માર્ગ સલામતી નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે હંમેશા પ્રમાણિત કંપનીનું ISI માર્ક ધરાવતું હેલ્મેટ જ ખરીદવું જોઈએ અને સમયાંતરે તેની સ્થિતિ પણ તપાસવી જોઈએ. જો હેલ્મેટમાં તિરાડ પડી હોય અથવા અકસ્માતમાં તેનો ભારે આંચકો લાગ્યો હોય તો તેને બદલવો વધુ સલામત માનવામાં આવે છે.
હેલ્મેટ જીવન બચાવે છે
રસ્તા અકસ્માતોમાં માથાની ઈજા મૃત્યુનું મુખ્ય કારણ બની શકે છે. યોગ્ય રીતે પહેરાયેલું અને પ્રમાણિત હેલ્મેટ ગંભીર ઈજાનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે ઘટાડે છે. તેથી હેલ્મેટને માત્ર દંડથી બચવાનું સાધન નહીં, પરંતુ પોતાની અને પરિવારની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી જવાબદારી તરીકે જોવું જોઈએ. ટ્રાફિક વિભાગ પણ વારંવાર અપીલ કરે છે કે બાઇક અથવા સ્કૂટર ચલાવતા દરેક વ્યક્તિએ ISI પ્રમાણિત હેલ્મેટ પહેરવું, તેની સ્ટ્રેપ યોગ્ય રીતે બંધ રાખવી અને તમામ ટ્રાફિક નિયમોનું પાલન કરવું જોઈએ.
વાહનચાલકો માટે જરૂરી સલાહ
બાઈક ચલાવતા પહેલાં હેલ્મેટની સ્થિતિ તપાસો, સ્ટ્રેપ મજબૂત રીતે લોક કરો અને માત્ર પ્રમાણિત હેલ્મેટનો જ ઉપયોગ કરો. સાથે જ વાહનના તમામ દસ્તાવેજો, ડ્રાઇવિંગ લાઇસન્સ, વીમો અને પ્રદૂષણ પ્રમાણપત્ર પણ અપડેટ રાખો. નાના લાગતા આવા નિયમોનું પાલન કરવાથી માત્ર દંડથી જ નહીં, પરંતુ ગંભીર અકસ્માતમાં જીવ બચાવવાની શક્યતા પણ વધી જાય છે. માર્ગ સલામતી માટે દરેક વાહનચાલકે જવાબદાર અભિગમ અપનાવવો આજના સમયમાં અત્યંત જરૂરી બની ગયો છે.
