ભારતમાં કૃષિને આધુનિક ટેક્નોલોજી સાથે જોડવાના પ્રયાસોને વધુ વેગ આપતી મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે ડ્રોન-એઝ-એ-સર્વિસ (DaaS) અને પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચર પ્લેટફોર્મ 'સલામ કિસાન'એ AMRUT ડ્રોન મિશન સાથે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારીની જાહેરાત કરી છે. આ ભાગીદારીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ ખેડૂતો સુધી વૈજ્ઞાનિક, આધુનિક અને પરવડે તેવી ડ્રોન આધારિત કૃષિ સેવાઓ પહોંચાડવાનો છે. તેની સાથે DGCA પ્રમાણિત ડ્રોન પાયલટો માટે કાયમી રોજગાર અને સ્વરોજગારના નવા અવસરો પણ ઊભા કરવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવશે.
આ પહેલના પ્રથમ તબક્કામાં મહારાષ્ટ્રમાં 1,000 કૃષિ ડ્રોન ઉદ્યોગસાહસિકો તૈયાર કરવામાં આવશે. આ ડ્રોન ઓપરેટરો રાજ્યના એક લાખથી વધુ ખેડૂતોને પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચરની સેવાઓ પૂરી પાડશે. સફળતા મળ્યા બાદ આ મોડલને દેશના અન્ય રાજ્યોમાં પણ વિસ્તૃત કરવાની યોજના છે, જેના કારણે ટેક્નોલોજી આધારિત ખેતી અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ડ્રોન ઉદ્યોગસાહસિકતાને નવી દિશા મળી શકે છે.
ખેડૂતોને મળશે સચોટ અને ખર્ચ બચાવતી કૃષિ સેવા
ભારતીય કૃષિ ક્ષેત્રમાં લાંબા સમયથી ખાતરો અને જંતુનાશકોના અસંતુલિત ઉપયોગને કારણે જમીનની ગુણવત્તા, પાક ઉત્પાદન અને પર્યાવરણ પર નકારાત્મક અસર જોવા મળે છે. પરંપરાગત પદ્ધતિથી દવાનો છંટકાવ કરતી વખતે ખેડૂતો અને ખેતમજૂરો સીધા રસાયણોના સંપર્કમાં આવતા હોવાથી આરોગ્ય સંબંધિત જોખમ પણ વધે છે.
ડ્રોન આધારિત પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચર આ સમસ્યાનો અસરકારક વિકલ્પ બની રહ્યું છે. ડ્રોનની મદદથી યોગ્ય સમયે, જરૂરી માત્રામાં અને ચોક્કસ વિસ્તારમાં જ ખાતર તથા જંતુનાશકોનો છંટકાવ કરી શકાય છે. પરિણામે રસાયણોનો બગાડ ઘટે છે, પાણી અને અન્ય સંસાધનોની બચત થાય છે, ઉત્પાદન ખર્ચ ઓછો થાય છે અને ખેડૂતોને વધુ ગુણવત્તાયુક્ત પાક મેળવવામાં મદદ મળે છે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચર માત્ર છંટકાવ સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ડેટા આધારિત કૃષિ વ્યવસ્થાપન તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
આ પણ વાંચો: ખરીફ મકાઈના પાકમાં રોગ-જીવાતથી ચિંતિત છો? : કૃષિ નિયામકે જાહેર કરી ખાસ માર્ગદર્શિકા
DGCA પ્રમાણિત ડ્રોન પાયલટોને મળશે ડિજિટલ માર્કેટપ્લેસ
AMRUT ડ્રોન મિશન દેશભરમાં DGCA પ્રમાણિત ડ્રોન પાયલટો તૈયાર કરવા માટે કાર્યરત છે. આ મિશન હેઠળ યુવાનોને ડ્રોન સંચાલનનું તાલીમ આપવામાં આવે છે અને ડ્રોન ખરીદવા માટે 'AMRUT વ્યાજ પરવડતી યોજના' દ્વારા બે વર્ષ સુધી વ્યાજમાં રાહત પણ આપવામાં આવે છે.
નવી ભાગીદારી હેઠળ AMRUT મિશન દ્વારા તાલીમ મેળવી પોતાના પ્રમાણિત ડ્રોન ધરાવતા પાયલટોને 'સલામ કિસાન'ના ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ સાથે જોડવામાં આવશે. ત્યારબાદ ખેડૂતો વોટ્સએપ, મોબાઇલ એપ્લિકેશન અથવા ફોન કોલ દ્વારા સરળતાથી ડ્રોન સ્પ્રે સેવા બુક કરી શકશે.
ડ્રોન ઓપરેટરોને વિવિધ પાક માટે તૈયાર કરાયેલી સ્ટાન્ડર્ડ ઓપરેટિંગ પ્રોસિજર (SOP), હવામાન આધારિત સલાહ, સેટેલાઇટ ડેટા અને ડિજિટલ સર્વિસ મેનેજમેન્ટ જેવી અદ્યતન સુવિધાઓ પણ ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જેથી તેઓ વધુ અસરકારક અને વૈજ્ઞાનિક રીતે સેવા આપી શકે.
ખેડૂતો અને યુવાનો બંનેને થશે લાભ
આ ભાગીદારીનો હેતુ માત્ર ખેડૂતોને નવી ટેક્નોલોજી ઉપલબ્ધ કરાવવાનો નથી, પરંતુ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં નવી પ્રકારની રોજગારી ઊભી કરવાનો પણ છે. તાલીમબદ્ધ ડ્રોન પાયલટોને સતત કામની તકો મળશે, જ્યારે ખેડૂતોને સમયસર, સુરક્ષિત અને કિફાયતી ડ્રોન સેવાઓ ઉપલબ્ધ થશે.
આ પહેલ દ્વારા ખાતર અને જંતુનાશકોનો વૈજ્ઞાનિક ઉપયોગ વધારવા, પાણીની બચત કરવા, ખેતીનો ખર્ચ ઘટાડવા અને ઉત્પાદકતા વધારવા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવશે. ઉપરાંત દેશમાં કૃષિ ડ્રોનની ઉપલબ્ધતા વધારવા અને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં ટેક્નોલોજી આધારિત ઉદ્યોગસાહસિકતાને પ્રોત્સાહન આપવાનું પણ મુખ્ય લક્ષ્ય છે.
આ પણ વાંચો: ચાંગોદર પ્લાઝમા કૌભાંડમાં વધુ એક આરોપીની ધરપકડ : ભેળસેળયુક્ત 1,140 યુનિટ પ્લાઝમાનો નાશ
મહારાષ્ટ્રમાં બનશે 1,000 ડ્રોન ઉદ્યોગસાહસિકોનું નેટવર્ક
AMRUT ડ્રોન મિશને આગામી એક વર્ષમાં મહારાષ્ટ્રમાં 1,000 કૃષિ ડ્રોન ઉદ્યોગસાહસિકો તૈયાર કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો છે. આ નેટવર્ક દ્વારા એક લાખથી વધુ ખેડૂતો સુધી પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચરની સેવાઓ પહોંચાડવામાં આવશે.
આ પહેલનો ઉદ્દેશ માત્ર રોજગાર પૂરું પાડવાનો નથી, પરંતુ ડ્રોન ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી કૃષિ ઉત્પાદન વધારવું, ખેડૂતોની આવકમાં વધારો કરવો અને ખેતીને વધુ વૈજ્ઞાનિક તથા આધુનિક બનાવવાનો છે.
'પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચર માત્ર ડ્રોન સ્પ્રેથી આગળની ટેક્નોલોજી છે'
'સલામ કિસાન'ની સ્થાપક અને મુખ્ય કાર્યકારી અધિકારી (CEO) ધનશ્રી મંધાણીએ જણાવ્યું કે પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચરનો સૌથી મોટો લાભ પાકમાં શરૂઆતના તબક્કે સમસ્યાઓની ઓળખ, કૃષિ ઇનપુટ્સનો સંતુલિત ઉપયોગ અને ખેડૂતોને ડેટા આધારિત સલાહ પૂરી પાડવામાં છે.
તેમણે જણાવ્યું કે આ ટેક્નોલોજીના ઉપયોગથી ખેતીનો ખર્ચ ઘટશે, ઉત્પાદન વધશે અને ખેડૂતોની આવકમાં પણ સકારાત્મક વધારો થશે. તેમના મતે આ ભાગીદારી માત્ર ડ્રોન સેવાઓનો વિસ્તાર નથી, પરંતુ તાલીમબદ્ધ ડ્રોન ઉદ્યોગસાહસિકો, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ અને પ્રિસિઝન એગ્રીકલ્ચરને એકીકૃત કરતું મોડલ છે, જે ભારતમાં કૃષિના ડિજિટલ પરિવર્તનને નવી ગતિ આપશે.
આ પણ વાંચો: ખેડૂતો માટે સારા સમાચાર : વચેટિયાઓ અને છેતરપિંડી પર લાગશે નિયંત્રણ, ગુજરાત સરકારે લીધો મોટો નિર્ણય
ભારતની સ્માર્ટ ખેતી તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં કૃષિ ક્ષેત્રમાં ડ્રોન ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ ઝડપથી વધી રહ્યો છે. પાકની દેખરેખ, જંતુનાશક દવાઓનો છંટકાવ, પોષક તત્ત્વોનું સંચાલન અને પાકના આરોગ્યનું મૂલ્યાંકન જેવી કામગીરીમાં ડ્રોન મહત્વપૂર્ણ સાધન બની રહ્યા છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો આવા મોડલ સફળ સાબિત થશે તો આવનારા વર્ષોમાં ભારતની ખેતી વધુ ડિજિટલ, કાર્યક્ષમ અને પર્યાવરણમિત્ર બની શકે છે. સાથે જ ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં નવી ટેક્નોલોજી આધારિત રોજગારીના અવસરોમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થશે.
