મિડલ ઈસ્ટમાં વધતા તણાવ અને સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં સર્જાયેલી પરિસ્થિતિના કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પેટ્રોલિયમ પેદાશોના ભાવમાં તેજી જોવા મળી રહી છે. આ માર્ગ વિશ્વના ઓઈલ સપ્લાય માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ હોવાથી તેની અસર સીધી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં જોવા મળી રહી છે.
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે વધારો
હાલ વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ સતત વધતા જઈ રહ્યા છે. WTI ક્રૂડ ઓઈલનો ભાવ લગભગ 11.41% ઉછળી 111.5 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચ્યો છે, જ્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઈલ 7.78% વધીને 109 ડોલર પ્રતિ બેરલ થયો છે. યુદ્ધ પહેલા 70 થી 74 ડોલર વચ્ચે રહેલો ભાવ હવે 112 ડોલર નજીક પહોંચતા વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર તેની અસર સ્પષ્ટ દેખાઈ રહી છે.
ભારતમાં સ્થિતિ કેવી?
ભારતમાં સરકારી તેલ કંપનીઓએ હાલ સામાન્ય પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ વધારો કર્યો નથી. અગાઉ સરકારે એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં રાહત આપી હોવાથી ભાવ સ્થિર રાખવામાં મદદ મળી રહી છે.
પરંતુ ખાનગી ક્ષેત્રમાં વધારો નોંધાયો છે. નાયરા રિફાઈનરી અને શેલ ઇન્ડિયાએ પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવમાં વધારો કર્યો છે. ખાસ કરીને શેલ ઇન્ડિયાએ પેટ્રોલમાં પ્રતિ લિટર ₹7.41 અને ડીઝલમાં ₹25નો વધારો કર્યો છે.
પ્રીમિયમ ફ્યુઅલમાં વધારો
1 એપ્રિલથી પ્રીમિયમ પેટ્રોલ XP100ના ભાવમાં ₹11 નો વધારો થયો છે. હવે તેનો ભાવ ₹160 પ્રતિ લિટર સુધી પહોંચ્યો છે. જ્યારે પ્રીમિયમ ડીઝલ ‘એક્સ્ટ્રા ગ્રીન’ના ભાવમાં પણ વધારો નોંધાયો છે.
મુખ્ય શહેરોમાં આજના ભાવ
શહેર | પેટ્રોલ (પ્રતિ લિટર) | ડીઝલ (પ્રતિ લિટર) |
|---|---|---|
અમદાવાદ | ₹94.49 | ₹90.17 |
દિલ્હી | ₹94.77 | ₹87.67 |
મુંબઈ | ₹103.49 | ₹90.03 |
કોલકાતા | ₹105.45 | ₹92.02 |
નોઈડા | ₹94.90 | ₹88.01 |
ભાવ વધારાના મુખ્ય કારણો
સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝમાં અવરોધ ઉભો થતાં ઓઈલ સપ્લાય ચેઇન પર ગંભીર અસર પડી છે. અનેક ઓઈલ ટેન્કરો હાલ માર્ગમાં જ અટવાઈ ગયા છે, જેના કારણે આયાત-નિકાસ પ્રક્રિયા ખોરવાઈ ગઈ છે. ઉપરાંત મધ્ય પૂર્વના મુખ્ય તેલ ઉત્પાદક દેશો સંઘર્ષમાં ફસાતા રિફાઈનરીઓ પર હુમલાના બનાવો પણ સામે આવ્યા છે, જેના કારણે પુરવઠામાં વધુ ઘટાડો થયો છે.
શા માટે કિંમતોમાં જોવા મળી રહી છે સ્થિરતા?
છેલ્લા કેટલાક સમયથી પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં મોટી વધઘટ જોવા મળી નથી. મે 2022 માં કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા એક્સાઇઝ ડ્યુટીમાં કરવામાં આવેલા ઘટાડા અને ત્યારબાદ અનેક રાજ્યો દ્વારા વેટ (VAT) માં કપાત કર્યા પછી કિંમતોમાં સ્થિરતા આવી છે. જોકે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ફેરફાર થતો રહે છે, પરંતુ ભારતીય ઓઈલ કંપનીઓએ ગ્રાહકોના હિતમાં કિંમતોને મોટાભાગે નિયંત્રિત રાખી છે.
આ પણ વાંચો: નોકરી છૂટી કે છોડી દીધી, તો કંપનીએ તરત જ કરવું પડશે આ કામ... : નવા કાયદામાં જાણો શું છે ખાસ મોટા ફેરફાર
કયા પરિબળો નક્કી કરે છે ઇંધણના ભાવ?
પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ નક્કી કરવામાં મુખ્યત્વે પાંચ પરિબળો કામ કરે છે:
ક્રૂડ ઓઈલની કિંમત: ભારત તેની જરૂરિયાતનું 80% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે. તેથી વૈશ્વિક બજારમાં કાચા તેલના ભાવ વધતા અહીં પણ અસર થાય છે.
ડોલર સામે રૂપિયો: તેલની ખરીદી ડોલરમાં થાય છે. જો રૂપિયો નબળો પડે, તો ભારતને તેલ ખરીદવું મોંઘું પડે છે, જેની અસર છૂટક ભાવ પર પડે છે.
સરકારી ટેક્સ: પેટ્રોલ-ડીઝલની મૂળ કિંમત પર કેન્દ્ર સરકારની 'એક્સાઈઝ ડ્યુટી' અને રાજ્ય સરકારોનો 'વેટ' લાગે છે. દરેક રાજ્યમાં ટેક્સના દર અલગ હોવાથી શહેરો વચ્ચે ભાવમાં તફાવત હોય છે.
રિફાઇનિંગ ખર્ચ: કાચા તેલને શુદ્ધ કરીને પેટ્રોલ-ડીઝલ બનાવવાનો ખર્ચ પણ અંતિમ કિંમતમાં ઉમેરવામાં આવે છે.
માંગ અને પુરવઠો: તહેવારો કે ખેતીની સીઝન દરમિયાન જ્યારે ઇંધણની માંગ વધે છે, ત્યારે પણ કિંમતો પર દબાણ આવે છે.
SMS દ્વારા ઘરે બેઠા જાણો લેટેસ્ટ ભાવ
તમે તમારા મોબાઈલ પરથી એક મેસેજ કરીને પણ તમારા શહેરના તાજા ભાવ જાણી શકો છો:
Indian Oil: RSP <સ્પેસ> સિટી કોડ લખી 9224992249 પર મોકલો.
BPCL: RSP લખીને 9223112222 પર મોકલો.
HPCL: HP Price લખીને 9222011222 પર મોકલો.
નોંધ: સ્થાનિક ટેક્સ અને વેટના કારણે તમારા શહેરના ચોક્કસ ભાવમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે. હંમેશા સત્તાવાર એપ અથવા નજીકના પેટ્રોલ પંપ પર ભાવની ચકાસણી કરવી.
