ભારતના સૌથી મહત્વાકાંક્ષી ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટોમાંનો એક – મુંબઈ-અમદાવાદ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ હવે એક મોટા અવરોધમાંથી બહાર આવ્યો છે. લાંબા સમયથી ચીનમાં અટકેલી ટનલ બોરિંગ મશીનો (TBM) આખરે મુંબઈ પહોંચી ગઈ છે, જેના કારણે પ્રોજેક્ટના સૌથી મુશ્કેલ ભાગ એટલે કે અંડરગ્રાઉન્ડ અને સમુદ્રની નીચેના ટનલ કામને હવે વેગ મળશે.
ટનલ બોરિંગ મશીનો પહોંચતા મોટો બ્રેકથ્રૂ
મુંબઈ-અમદાવાદ હાઈ-સ્પીડ રેલ પ્રોજેક્ટ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બે ટનલ બોરિંગ મશીનો (TBM) હવે મુંબઈના જવાહરલાલ નેહરુ પોર્ટ પર પહોંચી ગઈ છે. આ મશીનો લાંબા સમયથી ચીનના પોર્ટ પર અટવાઈ હતી, જેના કારણે પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થયો હતો.
આ મશીનો ખાસ કરીને મુંબઈના અંડરગ્રાઉન્ડ ભાગ માટે ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે, જે પ્રોજેક્ટનો સૌથી જટિલ અને ટેકનિકલી ચેલેન્જિંગ ભાગ માનવામાં આવે છે.
કેમ અટકી હતી મશીનો?
આ TBM મશીનો જર્મન કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તેનું મેન્યુફેક્ચરિંગ ચીનના ગ્વાંગઝૂમાં થયું હતું. ચીન તરફથી ક્લિયરન્સ ન મળવાને કારણે આ મશીનો ઘણા મહિના સુધી અટવાઈ રહી હતી.
આ મામલો એટલો ગંભીર બન્યો કે ભારત સરકારના રેલવે મંત્રાલય અને વિદેશ મંત્રાલયે પણ હસ્તક્ષેપ કર્યો. હાઈ લેવલ ડિપ્લોમેટિક વાતચીત પછી જ આ મશીનોને રિલીઝ કરવામાં આવી.
પ્રોજેક્ટનો સૌથી મુશ્કેલ ભાગ: અંડરગ્રાઉન્ડ અને સમુદ્ર નીચેનો ટનલ
આ TBM મશીનોનો ઉપયોગ મુંબઈના બાંદ્રા-કુર્લા કોમ્પ્લેક્સ (BKC)થી શિલફાટા વચ્ચેના લગભગ 20 કિમી લાંબા અંડરગ્રાઉન્ડ ટનલ બનાવવા માટે થશે.
આમાં સૌથી ખાસ બાબત છે. લગભગ 7 કિમીની ટનલ અરબી સમુદ્રના ભાગ એટલે કે થાણે ક્રિકની નીચે બનવાની છે.
કુલ અંડરગ્રાઉન્ડ લંબાઈ: ~20.37 કિમી
TBM દ્વારા બનનાર ભાગ: ~16 કિમી
સમુદ્ર નીચેનો ટનલ: ~7 કિમી
આ કામ ભારતના ઈતિહાસમાં સૌથી મોટાં ઈન્જિનિયરિંગ ચેલેન્જોમાંનું એક ગણાય છે.
ટેકનોલોજી અને મશીનો કેટલી અદ્યતન છે?
આ TBM મશીનો ખૂબ જ અદ્યતન ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે:
કટર હેડનો વ્યાસ લગભગ 13.5 મીટર – ભારતના સૌથી મોટા TBM માંથી એક
મિક્સશીલ્ડ ટેકનોલોજી – જે જમીન, પથ્થર અને પાણીના દબાણમાં કામ કરી શકે
100 મીટરથી વધુ ઊંડાઈ સુધી ટનલ ખોદવાની ક્ષમતા
આ મશીનો મુંબઈ જેવા ઘન વસ્તીવાળા અને ભૂગોળીય રીતે જટિલ વિસ્તારમાં સલામત રીતે ટનલ બનાવવામાં મદદ કરશે.
હવે શું આગળ થશે?
મશીનો આવી જતા હવે આગામી કેટલાક મહિનામાં ટનલ ખોદકામ શરૂ થવાની શક્યતા છે.
પ્રોજેક્ટ હેઠળ કુલ ત્રણ TBM મશીનો ઉપયોગમાં લેવામાં આવશે, જેમાંથી:
એક BKC પરથી શરૂ થશે
એક વિક્રોળી પરથી
એક સાવલી તરફથી
આથી ટનલ કામ અનેક દિશામાં એકસાથે શરૂ થઈ શકશે, જેનાથી સમય બચશે.
