ભારતની BRICS 2026 અધ્યક્ષતા હેઠળ ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગરમાં BRICS દેશોના જસ્ટિસ મિનિસ્ટરોની મહત્વપૂર્ણ બેઠક યોજાઇ છે. વૈશ્વિક કાનૂની સહકાર, વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પ્રણાલી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ન્યાયિક વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવવા કેન્દ્રિત આ બેઠકમાં સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિમંડળના વડાઓ અને વરિષ્ઠ અધિકારીઓ ભાગ લઈ રહ્યા છે.
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી આ બેઠકને ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ રાજનૈતિક અને કાનૂની મંચ તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. બેઠક દરમિયાન ખાસ કરીને મધ્યસ્થી (Mediation) અને આર્બિટ્રેશન (Arbitration) ક્ષેત્રે સહકાર વધારવા, તાલીમ વ્યવસ્થા મજબૂત બનાવવા અને વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પ્રણાલીને વધુ અસરકારક બનાવવા મુદ્દે વિસ્તૃત ચર્ચા કરવામાં આવી છે.
સિનિયર ઓફિશિયલ્સ મીટિંગ બાદ તૈયાર થયું સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર
જસ્ટિસ મિનિસ્ટરોની બેઠક પહેલા ગાંધીનગરમાં BRICS દેશોના સિનિયર ઓફિશિયલ્સની બેઠક યોજાઈ હતી. આ બેઠક દરમિયાન વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પ્રણાલી એટલે કે ADR (Alternative Dispute Resolution)ને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે વિવિધ સૂચનો અને નીતિગત મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.
ખાસ કરીને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, રોકાણ અને સરહદી કાનૂની વિવાદોમાં મધ્યસ્થી અને આર્બિટ્રેશનની ભૂમિકા વધતી જતી હોવાથી BRICS દેશોએ આ ક્ષેત્રમાં ક્ષમતા નિર્માણ પર ભાર મૂક્યો હતો. લાંબી ચર્ચા અને પરામર્શ બાદ એક સંયુક્ત ઘોષણાપત્ર તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેને આજે જસ્ટિસ મિનિસ્ટરો દ્વારા ઔપચારિક રીતે સ્વીકારી લેવામાં આવ્યું છે.
આ ઘોષણાપત્રને BRICS દેશો વચ્ચે કાનૂની સહકારને નવી દિશા આપતું મહત્વપૂર્ણ દસ્તાવેજ માનવામાં આવી રહ્યું છે.
આ પણ વાંચો: શું Ola-Uberની કેબ અને ઓટો બુક થઈ રહ્યા છે કે નહીં : ડ્રાઇવરો 3 દિવસની હડતાળ પર ઉતર્યા, જાણો કારણ
હાઈબ્રિડ મોડમાં યોજાઈ બેઠક
ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી આ બેઠક હાઈબ્રિડ મોડમાં આયોજિત કરવામાં આવી હતી. તેમાં બ્રાઝિલ, ચીન, ભારત, ઈજિપ્ત, ઈથિયોપિયા, ઈરાન, ઈન્ડોનેશિયા, રશિયા, દક્ષિણ આફ્રિકા અને યુનાઇટેડ આરબ અમીરાતના પ્રતિનિધિઓએ ભાગ લીધો હતો.
વિશ્વવ્યાપી આર્થિક અને રાજનૈતિક પરિવર્તન વચ્ચે BRICS દેશો વૈશ્વિક સ્તરે પોતાનો પ્રભાવ વધારી રહ્યા છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં BRICSનું વિસ્તરણ પણ થયું છે અને નવા સભ્ય દેશોના સમાવેશ સાથે આ ગઠબંધનનું વૈશ્વિક મહત્વ વધી રહ્યું છે.
આ સંદર્ભમાં ગાંધીનગર બેઠકને માત્ર કાનૂની મંચ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક સહકાર અને બહુપક્ષીય રાજનૈતિક સંબંધોને મજબૂત બનાવતી પહેલ તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે.
ADR સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા પર ભાર
બેઠક દરમિયાન સભ્ય દેશોએ વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ પ્રણાલી (ADR)ને ન્યાય વ્યવસ્થાનો મહત્વપૂર્ણ હિસ્સો ગણાવ્યો હતો. ખાસ કરીને પરંપરાગત કોર્ટ પ્રક્રિયાની સરખામણીએ મધ્યસ્થી અને આર્બિટ્રેશન વધુ ઝડપી, ખર્ચ બચતવાળી અને કાર્યક્ષમ પ્રણાલી તરીકે ઉભરી રહી છે.
BRICS દેશોએ આ ક્ષેત્રમાં તાલીમ, સંશોધન, ટેક્નિકલ સહકાર અને સંસ્થાગત માળખું મજબૂત બનાવવાની જરૂરિયાત પર સહમતિ વ્યક્ત કરી હતી. સભ્ય દેશોના પ્રતિનિધિઓએ જણાવ્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર અને રોકાણ સંબંધિત વિવાદોમાં વૈકલ્પિક પ્રણાલી વધુ અસરકારક સાબિત થઈ શકે છે.
વિશેષજ્ઞો માને છે કે ADR વ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવાથી કોર્ટ પરનો ભાર ઘટશે અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી બની શકશે.
આ પણ વાંચો: PM મોદી-અમિત શાહને 'ગદ્દાર' ગણાવતા નિવેદન પર રાહુલ ગાંધી મુશ્કેલીમાં : દિલ્હીમાં ફરિયાદ દાખલ
ભારત માટે રાજનૈતિક અને કાનૂની દ્રષ્ટિએ મહત્વપૂર્ણ બેઠક
ભારત BRICS 2026 અધ્યક્ષતા સંભાળી રહ્યું હોવાથી ગાંધીનગરમાં યોજાયેલી આ બેઠક દેશ માટે વિશેષ મહત્વ ધરાવે છે. ભારત છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વૈશ્વિક સ્તરે કાનૂની અને આર્થિક સહકારમાં સક્રિય ભૂમિકા ભજવી રહ્યું છે.
ગુજરાતમાં આ પ્રકારની આંતરરાષ્ટ્રીય બેઠક યોજાવું રાજ્ય માટે પણ ગૌરવની બાબત માનવામાં આવી રહી છે. ગાંધીનગરમાં આયોજિત બેઠક દ્વારા ગુજરાત વૈશ્વિક રાજનૈતિક અને નીતિગત ચર્ચાઓના મહત્વપૂર્ણ કેન્દ્ર તરીકે પણ ઉભરી રહ્યું છે.
વિશ્લેષકોના મત મુજબ BRICS દેશો વચ્ચે વધતો કાનૂની સહકાર ભવિષ્યમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, રોકાણ અને વ્યાપારિક વિવાદોના નિરાકરણમાં નવી તકો ઊભી કરી શકે છે.
આ પણ વાંચો: ઉત્તર પ્રદેશની દરેક યુનિવર્સિટી અને કોલેજોમાં યુનિફોર્મ થશે ફરજિયાત : UPનાં રાજ્યપાલ આનંદીબહેન પટેલે કર્યો આદેશ, જાણો નિર્ણયનું કારણ
BRICSનું વધતું વૈશ્વિક મહત્વ
BRICS ગઠબંધન શરૂઆતમાં બ્રાઝિલ, રશિયા, ભારત, ચીન અને દક્ષિણ આફ્રિકા સુધી મર્યાદિત હતું, પરંતુ હવે તેમાં નવા દેશોના સમાવેશ સાથે તેનું વૈશ્વિક પ્રભાવ ક્ષેત્ર વિસ્તરી રહ્યું છે. વૈશ્વિક અર્થતંત્ર, વેપાર, ઊર્જા અને કાનૂની સહકાર જેવા ક્ષેત્રોમાં BRICS હવે પશ્ચિમ પ્રભાવિત ગઠબંધનો માટે એક વિકલ્પરૂપ મંચ તરીકે પણ જોવામાં આવે છે.
ગાંધીનગર બેઠક દ્વારા સભ્ય દેશોએ કાનૂની સહકાર અને વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ ક્ષેત્રે વધુ સુમેળ સાથે આગળ વધવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
