બોટાદ, 15 જુલાઈ: મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ દ્વારા અમલમાં મુકાયેલા ‘બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો’ અભિયાન અંતર્ગત બોટાદ જિલ્લામાં શાળાના વિદ્યાર્થીઓ માટે કાયદાકીય જાગૃતિ કાર્યક્રમનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ વિદ્યાર્થીઓને તેમના અધિકારો, વ્યક્તિગત સુરક્ષા અને કાયદાકીય રક્ષણ અંગે માહિતગાર કરવાનો હતો. કાર્યક્રમ દરમિયાન પોક્સો એક્ટ (POCSO Act), બાળલગ્ન પ્રતિબંધ અધિનિયમ અને સાયબર સુરક્ષા જેવા મહત્વપૂર્ણ વિષયો પર નિષ્ણાતો દ્વારા સરળ અને સમજાય તેવી ભાષામાં માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું.
કાર્યક્રમમાં ઉપસ્થિત કાયદાકીય નિષ્ણાતો અને સંબંધિત વિભાગના અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આજના સમયમાં બાળકો અને કિશોરો માટે માત્ર શૈક્ષણિક જ્ઞાન પૂરતું નથી, પરંતુ કાયદા અંગેની પ્રાથમિક સમજ પણ એટલી જ જરૂરી બની ગઈ છે. વિદ્યાર્થીઓને સમજાવવામાં આવ્યું કે કોઈપણ પ્રકારના શારીરિક, માનસિક અથવા જાતીય શોષણ સામે કાયદો તેમને સંપૂર્ણ સુરક્ષા આપે છે અને આવી સ્થિતિમાં નિર્ભયતાથી યોગ્ય સત્તાધિકારીઓનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.
આ પણ વાંચો: સુરતના નાસીરનગર ડિમોલિશન કેસમાં મોટો ધડાકો! : કમિશનરના નામથી કથિત ચેટ વાયરલ, હાઇકોર્ટમાં મામલો ગરમાયો
પોક્સો કાયદાની જોગવાઈઓ અંગે વિગતવાર સમજણ
કાર્યક્રમ દરમિયાન પોક્સો એક્ટ હેઠળ બાળકો સામે થતા જાતીય શોષણ અને અત્યાચાર સંબંધિત ગુનાઓ અંગે વિસ્તૃત માહિતી આપવામાં આવી હતી. નિષ્ણાતોએ સમજાવ્યું કે આ કાયદો 18 વર્ષથી ઓછી વયના તમામ બાળકોને જાતીય ગુનાઓથી સુરક્ષા આપવા માટે બનાવવામાં આવ્યો છે. કોઈપણ પ્રકારના અયોગ્ય વર્તન, છેડછાડ અથવા શોષણના બનાવોને છુપાવવા કરતાં તાત્કાલિક જાણ કરવી અત્યંત જરૂરી છે.
વિદ્યાર્થીઓને ફરિયાદ નોંધાવવાની પ્રક્રિયા, પોલીસ અને બાળ સુરક્ષા તંત્રની ભૂમિકા તેમજ પીડિત બાળકની ઓળખ અને ગોપનીયતા જાળવવાની કાયદાકીય જોગવાઈઓ વિશે પણ માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા. સાથે જ વિદ્યાર્થીઓને વિશ્વાસ અપાયો કે કાયદો પીડિત બાળકની સુરક્ષા અને ન્યાય બંને માટે સંવેદનશીલ રીતે કાર્ય કરે છે.
બાળલગ્ન સામે સામાજિક અને કાનૂની જાગૃતિ
કાર્યક્રમના બીજા સત્રમાં બાળલગ્ન પ્રતિબંધ અધિનિયમ અંગે માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે બાળલગ્ન માત્ર સામાજિક કુરિવાજ જ નહીં પરંતુ કાયદાકીય રીતે પણ દંડનીય ગુનો છે. બાળલગ્નથી શિક્ષણ, આરોગ્ય અને ભવિષ્ય પર ગંભીર અસર પડે છે, તેથી તેને અટકાવવી સમગ્ર સમાજની જવાબદારી છે.
વિદ્યાર્થીઓને સમજાવવામાં આવ્યું કે જો તેમના આસપાસ ક્યાંય બાળલગ્ન થતું હોવાની માહિતી મળે તો તેઓ શિક્ષકો, વાલીઓ, બાળ સુરક્ષા અધિકારીઓ અથવા સંબંધિત સરકારી તંત્રને જાણ કરી શકે છે. આવા બનાવોમાં કાયદા હેઠળ કાર્યવાહી કરવાની જોગવાઈ અંગે પણ માહિતી આપવામાં આવી હતી.
આ પણ વાંચો: સુમુલ ડેરીની ચૂંટણીમાં આજે મતદાન : ભાજપ માટે પ્રતિષ્ઠાનો જંગ; 9 બેઠકો પર રસાકસી
સાયબર સુરક્ષા અંગે પ્રાયોગિક માર્ગદર્શન
ડિજિટલ યુગમાં વધતા સાયબર ગુનાઓને ધ્યાનમાં રાખીને વિદ્યાર્થીઓને ઓનલાઈન સુરક્ષા અંગે વિશેષ માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું હતું. સોશિયલ મીડિયાનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કેવી રીતે કરવો, અજાણ્યા લોકોની ફ્રેન્ડ રિક્વેસ્ટ સ્વીકારવામાં સાવચેતી રાખવી, ફેક લિંક્સથી દૂર રહેવું, કોઈપણ સંજોગોમાં ઓટીપી, પાસવર્ડ અથવા વ્યક્તિગત માહિતી શેર ન કરવી જેવી મહત્વપૂર્ણ બાબતો સમજાવવામાં આવી હતી.
સાયબર છેતરપિંડી, ઓનલાઈન બ્લેકમેલિંગ, ફિશિંગ અને ડિજિટલ ફ્રોડ જેવા ગુનાઓ અંગે પણ વિદ્યાર્થીઓને માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા. જો કોઈ વિદ્યાર્થી સાયબર ગુનાનો ભોગ બને તો તાત્કાલિક વાલીઓ, શિક્ષકો અથવા સંબંધિત સાયબર ક્રાઇમ સેલનો સંપર્ક કરવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.
વિદ્યાર્થીઓની સક્રિય ભાગીદારી
કાર્યક્રમ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓએ વિવિધ કાયદાકીય અને સાયબર સુરક્ષા સંબંધિત પ્રશ્નો પૂછીને પોતાની જિજ્ઞાસા વ્યક્ત કરી હતી. નિષ્ણાતોએ દરેક પ્રશ્નના સરળ અને વ્યવહારુ જવાબો આપીને વિદ્યાર્થીઓની મૂંઝવણ દૂર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. શિક્ષકોએ જણાવ્યું કે આવા માર્ગદર્શન કાર્યક્રમો વિદ્યાર્થીઓમાં આત્મવિશ્વાસ વધારવા ઉપરાંત કાયદા અંગે યોગ્ય સમજ વિકસાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
વિદ્યાર્થીઓમાં સુરક્ષા પ્રત્યે જાગૃતિ, કાયદાકીય અધિકારો અંગે સમજ અને જવાબદાર ડિજિટલ વર્તન વિકસાવવા માટે આવા કાર્યક્રમો સમયની જરૂરિયાત બની ગયા છે. શાળા સ્તરે યોજાતા આવા અભિયાનો બાળકોને માત્ર માહિતગાર જ નથી કરતા, પરંતુ મુશ્કેલીની સ્થિતિમાં યોગ્ય નિર્ણય લેવાની ક્ષમતા પણ વિકસાવે છે.
મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગ દ્વારા ચલાવવામાં આવતું ‘બેટી બચાવો, બેટી પઢાવો’ અભિયાન દીકરીઓના શિક્ષણ, સુરક્ષા અને સશક્તિકરણને પ્રોત્સાહન આપવાનો રાષ્ટ્રીય સ્તરનો મહત્વપૂર્ણ પ્રયાસ છે. બોટાદમાં યોજાયેલ આ માર્ગદર્શન કાર્યક્રમ પણ તે જ દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પહેલ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યો છે, જે વિદ્યાર્થીઓમાં કાયદા પ્રત્યે વિશ્વાસ, સુરક્ષાની ભાવના અને જવાબદાર નાગરિક તરીકેની સમજ વધુ મજબૂત બનાવશે.
