Astra Missile India: ભારત આજે માત્ર પોતાની સુરક્ષા માટે આધુનિક હથિયારો વિકસાવતો દેશ નથી રહ્યો, પરંતુ વૈશ્વિક સંરક્ષણ બજારમાં વિશ્વસનીય નિકાસકાર તરીકે પણ ઝડપથી ઉભરી રહ્યો છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અને 'આત્મનિર્ભર ભારત' અભિયાન હેઠળ વિકસાવવામાં આવેલી અનેક સ્વદેશી મિસાઇલ અને સંરક્ષણ પ્રણાલીઓએ વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ બાદ હવે ભારતની સ્વદેશી 'અસ્ત્ર' એર-ટુ-એર મિસાઇલ પણ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં પોતાની મજબૂત ઓળખ બનાવી રહી છે. તાજેતરમાં વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની ઇન્ડોનેશિયા મુલાકાત દરમિયાન ભારત માટે વધુ એક મહત્વપૂર્ણ સફળતા સામે આવી છે. ઇન્ડોનેશિયાએ બ્રહ્મોસ બાદ હવે ભારતની અદ્યતન 'અસ્ત્ર' મિસાઇલ ખરીદવાનો નિર્ણય લીધો છે. આ નિર્ણય માત્ર એક સંરક્ષણ સોદો નથી, પરંતુ ભારતીય સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી પર વિશ્વાસ અને ભારતની વધતી વૈશ્વિક પ્રતિષ્ઠાનો પણ પુરાવો માનવામાં આવી રહ્યો છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ સોદા બાદ અન્ય અનેક દેશો પણ ભારતીય મિસાઇલ સિસ્ટમમાં વધુ રસ દાખવી શકે છે.
ઇન્ડોનેશિયાએ અસ્ત્ર મિસાઇલ ખરીદવાનો લીધો નિર્ણય
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની તાજેતરની ઇન્ડોનેશિયા મુલાકાત દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે સંરક્ષણ સહયોગને વધુ મજબૂત બનાવવાના અનેક નિર્ણયો લેવામાં આવ્યા હતા. તેમાં સૌથી મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય ભારતની સ્વદેશી 'અસ્ત્ર' એર-ટુ-એર મિસાઇલની ખરીદીનો રહ્યો. બ્રહ્મોસ સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઇલ બાદ ઇન્ડોનેશિયા હવે પોતાની વાયુસેનાની ક્ષમતા વધારવા માટે અસ્ત્ર મિસાઇલને પણ પોતાના શસ્ત્રાગારમાં સામેલ કરશે. આ ઉપરાંત ઇન્ડોનેશિયાએ પોતાની બ્રહ્મોસ ઇન્વેન્ટરી વધારવા માટે વધારાની કોસ્ટલ ડિફેન્સ બેટરી ખરીદવાની પણ યોજના બનાવી છે.
શું છે અસ્ત્ર મિસાઇલની સૌથી મોટી ખાસિયત?
અસ્ત્ર મિસાઇલ ભારતના સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંગઠન (DRDO) દ્વારા વિકસાવવામાં આવેલી અદ્યતન બિયૉન્ડ વિઝ્યુઅલ રેન્જ (BVR) એર-ટુ-એર મિસાઇલ છે. તેની સૌથી મોટી વિશેષતા એ છે કે તે દુશ્મનના લડાકુ વિમાનોને આંખે દેખાય તે પહેલાં જ લાંબા અંતરેથી નિશાન બનાવી શકે છે. આ મિસાઇલ આશરે 100 કિલોમીટર સુધીના અંતરે રહેલા લક્ષ્યને ખૂબ જ ઝડપથી અને ચોકસાઈપૂર્વક ભેદવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આધુનિક યુદ્ધમાં આવી ક્ષમતા વાયુસેનાને મહત્વપૂર્ણ વ્યૂહાત્મક લાભ આપે છે.
આ પણ વાંચો: ઈરાનમાં ફરી ભડક્યુ યુદ્ધ : અમેરિકા-ઈઝરાયલના હુમલાના દાવા વચ્ચે ટ્રમ્પે નેતન્યાહૂને કર્યો ફોન
એકવાર ટાર્ગેટ લોક થયા બાદ બચવું લગભગ અશક્ય
અસ્ત્ર મિસાઇલમાં DRDOએ અત્યાધુનિક એક્ટિવ રડાર સીકર ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કર્યો છે. મિસાઇલ લક્ષ્યની નજીક પહોંચ્યા બાદ આ સિસ્ટમ સ્વયં દુશ્મનના વિમાનને ટ્રેક કરીને ચોક્કસ નિશાન બનાવે છે. સંરક્ષણ નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, એકવાર મિસાઇલ લક્ષ્યને લોક કરી લે ત્યારબાદ દુશ્મનના વિમાન માટે તેનાથી બચવાની શક્યતા અત્યંત ઓછી રહે છે. આ કારણસર અસ્ત્રને ભારતની સૌથી અસરકારક એર-ટુ-એર મિસાઇલોમાંથી એક માનવામાં આવે છે.
અનેક ફાઇટર જેટ સાથે સરળતાથી થઈ શકે છે ઇન્ટિગ્રેટ
અસ્ત્ર મિસાઇલની બીજી મોટી ખાસિયત તેની બહુમુખી ઉપયોગ ક્ષમતા છે. હાલમાં આ મિસાઇલ ભારતીય વાયુસેનાના સુખોઈ-30MKI અને સ્વદેશી LCA તેજસ લડાકુ વિમાનો સાથે સફળતાપૂર્વક સંકલિત કરવામાં આવી ચૂકી છે. ભવિષ્યમાં તેને તેજસ Mk-2 તેમજ ભારતના પાંચમી પેઢીના સ્ટેલ્થ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ એડવાન્સ્ડ મીડિયમ કોમ્બેટ એરક્રાફ્ટ (AMCA) માટે પણ મુખ્ય હથિયાર તરીકે સામેલ કરવામાં આવશે. તેનાથી ભારતીય વાયુસેનાની હુમલાખોર ક્ષમતામાં નોંધપાત્ર વધારો થશે.
વિશ્વના અનેક દેશોએ દર્શાવ્યો રસ
ઇન્ડોનેશિયાના નિર્ણય બાદ અસ્ત્ર મિસાઇલ પ્રત્યે વૈશ્વિક રસ વધુ વધ્યો છે. અહેવાલો અનુસાર બ્રાઝિલ પોતાના ગ્રિપેન ફાઇટર જેટ માટે જ્યારે આર્મેનિયા પોતાના Su-30 લડાકુ વિમાનો માટે અસ્ત્ર મિસાઇલ ખરીદવાની સંભાવનાઓ પર વિચાર કરી રહ્યા છે. તે ઉપરાંત વિયેતનામ, મલેશિયા અને અલ્જીરિયા જેવા દેશોએ પણ ભારતીય મિસાઇલ સિસ્ટમમાં રસ દર્શાવ્યો હોવાનું જાણવા મળ્યું છે. જો આ સોદાઓ આગળ વધશે તો ભારતની સંરક્ષણ નિકાસમાં નોંધપાત્ર વધારો થઈ શકે છે.
ભારત બની રહ્યું છે વૈશ્વિક ડિફેન્સ પાવર
એક સમય હતો જ્યારે ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા હથિયાર આયાતકાર દેશોમાં ગણાતું હતું. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં સ્થિતિમાં મોટો ફેરફાર આવ્યો છે. આજે ભારત માત્ર બ્રહ્મોસ અને અસ્ત્ર જેવી અદ્યતન મિસાઇલો જ નહીં, પરંતુ આકાશ, આકાશતીર, પિનાકા, પ્રચંડ હેલિકોપ્ટર, તેજસ ફાઇટર જેટ અને અનેક આધુનિક સંરક્ષણ પ્રણાલીઓનું પણ સ્થાનિક ઉત્પાદન કરી રહ્યું છે. ભારત સરકારનું લક્ષ્ય આગામી વર્ષોમાં સંરક્ષણ નિકાસમાં સતત વધારો કરવાનો છે. આ માટે સ્વદેશી ટેક્નોલોજી, ખાનગી ક્ષેત્રની ભાગીદારી અને વૈશ્વિક સહયોગ પર ખાસ ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
અસ્ત્ર મિસાઇલ કેમ બની રહી છે ભારતની નવી ઓળખ?
અસ્ત્ર મિસાઇલ માત્ર એક આધુનિક હથિયાર નથી, પરંતુ ભારતની વૈજ્ઞાનિક ક્ષમતા, સ્વદેશી સંરક્ષણ ટેક્નોલોજી અને વૈશ્વિક વિશ્વસનીયતાનું પ્રતીક બની રહી છે. ઇન્ડોનેશિયાનો નિર્ણય દર્શાવે છે કે ભારતીય સંરક્ષણ ઉત્પાદનો હવે માત્ર દેશની સુરક્ષા પૂરતા મર્યાદિત નથી, પરંતુ વિશ્વના અનેક દેશો માટે પણ વિશ્વસનીય વિકલ્પ બની રહ્યા છે. આગામી સમયમાં વધુ દેશો અસ્ત્ર મિસાઇલ ખરીદે તેવી સંભાવના વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. જો આવું થશે તો ભારત વૈશ્વિક સંરક્ષણ બજારમાં વધુ મજબૂત સ્થાન હાંસલ કરી શકશે અને 'ડિફેન્સ સુપરપાવર' બનવાના પોતાના લક્ષ્ય તરફ વધુ એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભરી શકશે.
