દરેક તારીખ પોતામાં ઇતિહાસના અનેક મહત્વપૂર્ણ પ્રસંગો સમાવે છે, અને 5 એપ્રિલ પણ તેનો અપવાદ નથી. આ દિવસ ભારતમાં ‘નેશનલ મેરીટાઇમ ડે’ તરીકે ઉજવાય છે, સાથે જ મહાન સમાજસુધારક અને રાજનેતા Jagjivan Ramની જન્મજયંતિ ‘સમતા દિવસ’ તરીકે મનાવવામાં આવે છે. આ ઉપરાંત આ તારીખ અનેક ઐતિહાસિક ઘટનાઓ અને જાણીતા વ્યક્તિત્વો સાથે પણ જોડાયેલી છે.
5 એપ્રિલ: ઇતિહાસમાં નોંધાયેલી મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ
ઇતિહાસના પાનાંઓ ખોલીએ તો 5 એપ્રિલે અનેક દેશો અને વિશ્વ સ્તરે મહત્વપૂર્ણ ઘટનાઓ બની છે.
1975માં Faisal of Saudi Arabiaની હત્યાએ વૈશ્વિક રાજકારણમાં હલચલ મચાવી હતી.
1999માં ઈરાકમાં વાયગ્રા પર પ્રતિબંધ મૂકાયો અને મલેશિયામાં ‘હેન્દ્રા’ વાયરસથી બચવા માટે લાખો પશુઓનો નાશ કરાયો.
2001માં અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેના જાસૂસી વિમાન વિવાદમાં અમેરિકાએ માફી માંગતા વૈશ્વિક કૂટનીતિમાં મહત્વપૂર્ણ વળાંક આવ્યો.
2002માં ભારત, મ્યાનમાર અને થાઈલેન્ડ વચ્ચે મોર-કલાવા-મંડલે રોડ પ્રોજેક્ટ માટે સહમતિ થઈ જે આજના સમયમાં રિજનલ કનેક્ટિવિટી માટે મહત્વપૂર્ણ ગણાય છે.
2010માં છત્તીસગઢના દંતેવાડામાં નક્સલવાદી હુમલામાં 73 CRPF જવાનો શહીદ થયા જે દેશની આંતરિક સુરક્ષા માટે મોટો ઝટકો હતો.
નેશનલ મેરીટાઇમ ડે: ભારતની દરિયાઈ શક્તિનો ઉત્સવ
દર વર્ષે 5 એપ્રિલે ભારતમાં ‘નેશનલ મેરીટાઇમ ડે’ ઉજવાય છે. ભારત ત્રણ બાજુ દરિયાથી ઘેરાયેલો દેશ છે, જેના કારણે દરિયાઈ સુરક્ષા અને વેપાર દેશની અર્થવ્યવસ્થા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ દિવસની શરૂઆત 1964માં થઈ હતી, પરંતુ તેની પાછળનો ઈતિહાસ વધુ જૂનો છે. 5 એપ્રિલ, 1919ના રોજ Scindia Steam Navigation Companyએ પોતાનું પ્રથમ જહાજ ‘SS Loyalty’ દરિયામાં ઉતાર્યું હતું. આ ભારતનું પ્રથમ સ્વદેશી જહાજ માનવામાં આવે છે, જે બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન ભારતીય વેપાર માટે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું હતું. આ દિવસ માત્ર દરિયાઈ પરિવહનને જ નહીં, પરંતુ આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, નૌકાદળની ભૂમિકા અને અર્થવ્યવસ્થામાં દરિયાઈ ક્ષેત્રના યોગદાન વિશે જાગૃતિ ફેલાવવાનો પણ અવસર છે.
સમતા દિવસ: સમાનતાના સંદેશ સાથે
5 એપ્રિલનો દિવસ ભારતમાં ‘સમતા દિવસ’ તરીકે પણ ઉજવાય છે, કારણ કે આ દિવસ મહાન રાજનેતા Jagjivan Ramની જન્મજયંતિ છે.
1908માં બિહારના ચંદવા ગામમાં જન્મેલા બાબુ જગજીવન રામે પોતાનું આખું જીવન સમાજના પછાત વર્ગો માટે સમર્પિત કર્યું હતું. તેઓ Mahatma Gandhiથી પ્રભાવિત હતા અને દલિતોના અધિકારો માટે સતત લડ્યા હતા.
તેમણે લગભગ 50 વર્ષ સુધી સંસદીય જીવનમાં સેવા આપી અને 1979માં ભારતના ઉપ વડાપ્રધાન બન્યા. તેમના કાયદાકીય સુધારાઓ અને સામાજિક યોગદાનને કારણે તેઓ આજે પણ સમાનતાના પ્રતિક તરીકે માનવામાં આવે છે.
જન્મજયંતિ અને પૃણ્યતિથિઓ
આ દિવસ ઘણા જાણીતા વ્યક્તિત્વો સાથે પણ જોડાયેલો છે.
શીખ ધર્મના ત્રીજા ગુરુ Guru Amar Dasનો જન્મ પણ આ દિવસે થયો હતો.
જ્યારે 1993માં બોલિવૂડ અભિનેત્રી Divya Bhartiનું નિધન થયું હતું, જે ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં લોકપ્રિય બની હતી.
ગુજરાતી સાહિત્યના મહાન લેખક Pannalal Patelનું પણ 5 એપ્રિલે અવસાન થયું હતું.
આ ઉપરાંત પંડિતા રમાબાઈ અને C.F. એન્ડ્રુઝ જેવા સમાજસુધારકો પણ આ તારીખ સાથે જોડાયેલા છે.
