મની લોન્ડરિંગ, કાળા નાણા, ભ્રષ્ટાચાર, અને નોટબંધી જેવા શબ્દો છેલ્લા કેટલાય વર્ષોથી જનચર્ચામાં છે. પણ શું તમે ક્યારે "Red Money" (લાલ નાણાં) અને "Pink Money" (ગુલાબી નાણાં) જેવા શબ્દો સાંભળ્યા છે?
જ્યારે ભારત સરકાર Black Money સામે કડક વલણ અપنائي રહી છે, ત્યારે નાણાંના આ અન્ય સ્વરૂપો પણ ભારતના અર્થતંત્ર અને આંતરિક સુરક્ષા માટે પડકાર ઉભા કરી રહ્યા છે. ચાલો, જાણીએ આ ત્રણેય પ્રકારના નાણાં શું છે અને તેમની વચ્ચે શું તફાવત છે.
Black Money શું છે?
એવું નાણાં જે ગેરકાયદેસર રીતે કમાય છે અને સરકાર પાસેથી છુપાવવામાં આવે છે.
આમાં ભ્રષ્ટાચાર, લાંચ, કરચોરી, બિન હિસાબી વ્યવહારો વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.
મોટાભાગે રોકડના રૂપમાં હોય છે જેથી ટ્રેક કરવું મુશ્કેલ બને.
ભારત સરકારે 2016માં નોટબંધી, GST, અને PMLA (Prevention of Money Laundering Act) દ્વારા તેને નિયંત્રિત કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.
Red Money શું છે?
એવું નાણાં જે ગુનાહિત પ્રવૃત્તિઓમાંથી કમાય છે જેમ કે આતંકવાદ, હથિયારતસ્કરી, હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ.
"Red" એટલે કે લાલ રંગ તેનાં વિનાશક અને રક્તસ્નાનભરેલા સ્ત્રોતોને સૂચવે છે.
આ નાણાંનો ઉપયોગ આતંકી સંગઠનો અને માફિયાઓ દ્વારા થાય છે.
રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે.
Pink Money શું છે?
એ નાણાં છે જે ડ્રગ ટ્રાફિકિંગ, જુગાર, અને વેશ્યાવૃત્તિ જેવી અનૈતિક પ્રવૃત્તિઓ દ્વારા કમાય છે.
સામાન્ય રીતે અંધારું બજાર (Underground Economy) ચલાવવા માટે વપરાય છે.
સામાજિક અવ્યવસ્થા અને યૌવન માટે ખતરો ઊભો કરે છે.
પ્રકાર | અંગ્રેજી નામ | સ્ત્રોત | ખતરો |
|---|---|---|---|
કાળું નાણાં | Black Money | કરચોરી, ભ્રષ્ટાચાર, બિનહિસાબી કમાણી | અર્થતંત્રને નુકસાન |
લાલ નાણાં | Red Money | આતંકવાદ, હથિયાર વેચાણ, હ્યુમન ટ્રાફિકિંગ | રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ |
ગુલાબી નાણાં | Pink Money | ડ્રગ્સ, જુગાર, વેશ્યાવૃત્તિ | સામાજિક ગેરવહીવટ અને યુવાનોને નુકસાન |
સરકાર માટે પડકાર:
મુખ્ય પડકાર એ છે કે આ ત્રણે પ્રકારના નાણાં અલગ-અલગ સ્તરે અર્થવ્યવસ્થા, સામાજિક વ્યવસ્થાઓ અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા માટે જોખમ ઉભું કરે છે.
કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ED તપાસ, FATF મોનિટરિંગ, અને મની લોન્ડરિંગ વિરોધી કાયદાઓ દ્વારા આવા નાણાં સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી રહી છે.
