Hottest Year 2026: પૃથ્વીના તાપમાનમાં થઈ રહેલો સતત વધારો હવે માનવજાત માટે ગંભીર ખતરો બની રહ્યો છે. નાસાના પૂર્વ વિજ્ઞાની અને પ્રખ્યાત ક્લાઈમેટ એક્સપર્ટ જેમ્સ હેન્સને એક ચોંકાવનારી આગાહી કરી છે કે વર્ષ 2026 અત્યાર સુધીના તમામ રેકોર્ડ તોડીને ઇતિહાસનું સૌથી ગરમ વર્ષ સાબિત થઈ શકે છે. આ આગાહી બાદ પર્યાવરણવિદોમાં ભારે ચિંતા પ્રસરી ગઈ છે. હેન્સનના મતે, ગ્રીનહાઉસ ગેસનું ઉત્સર્જન અને કુદરતી રીતે ઉદ્ભવતી 'અલ નીનો' (El Nino) ની અસર પૃથ્વીના વાતાવરણને અસહ્ય ગરમ બનાવવા માટે જવાબદાર રહેશે.
અલ નીનો અને ગ્લોબલ વોર્મિંગની ઘાતક જુગલબંધી
જેમ્સ હેન્સને તેમના અહેવાલમાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, પૃથ્વીના સરેરાશ તાપમાનમાં જે ઝડપે વધારો થઈ રહ્યો છે, તે અગાઉના અંદાજો કરતા ઘણો વધારે છે. ખાસ કરીને પેસિફિક મહાસાગરમાં સક્રિય થતી 'અલ નીનો'ની ઘટના વાતાવરણમાં વધારાની ગરમી છોડશે. જ્યારે આ કુદરતી ઘટના માનવસર્જિત ગ્લોબલ વોર્મિંગ સાથે ભળે છે, ત્યારે તેની અસર અનેકગણી વધી જાય છે. આ વર્ષો દરમિયાન આપણે દરિયાઈ સપાટીના તાપમાનમાં પણ અભૂતપૂર્વ વધારો જોઈ શકીએ છીએ.
શું પૃથ્વી 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસની મર્યાદા ઓળંગી જશે?
પેરિસ ક્લાઈમેટ કરાર મુજબ, દુનિયાભરના દેશોએ પૃથ્વીના તાપમાનને પૂર્વ-ઔદ્યોગિક સ્તરથી 1.5 ડિગ્રી સેલ્સિયસથી વધુ ન વધવા દેવાનું લક્ષ્ય રાખ્યું હતું. જોકે, હેન્સનની આગાહી મુજબ, 2026 સુધીમાં આપણે આ ખતરનાક મર્યાદાની અત્યંત નજીક પહોંચી જઈશું અથવા તેને ઓળંગી જઈશું. જો આવું થશે, તો ગ્લેશિયર્સ પીગળવાની ગતિ વધશે, દરિયાઈ સપાટી ઊંચી આવશે અને કુદરતી આપત્તિઓ જેવી કે ચક્રવાત અને દુષ્કાળની તીવ્રતામાં પણ વધારો થશે.
ભારત જેવા દેશો પર કેવી થશે અસર?
વધતા તાપમાનની સૌથી માઠી અસર ભારત અને દક્ષિણ એશિયાના દેશો પર પડી શકે છે. ગરમીના મોજા (Heat Waves) ની સંખ્યા અને સમયગાળો વધવાની શક્યતા છે. કૃષિ ક્ષેત્રે અનિયમિત વરસાદ અને અતિશય ગરમીને કારણે પાક નિષ્ફળ જવાનું જોખમ પણ વધી શકે છે. વિજ્ઞાનીઓ માની રહ્યા છે કે જો અત્યારથી જ કાર્બન ઉત્સર્જનમાં મોટો કાપ મૂકવામાં નહીં આવે, તો આગામી પેઢીઓ માટે પૃથ્વી પર રહેવું મુશ્કેલ બની જશે.
ઉકેલ શું છે?
જેમ્સ હેન્સને માત્ર ચેતવણી જ નથી આપી, પરંતુ તાકીદે પગલાં લેવાની હિમાયત પણ કરી છે. અશ્મિભૂત ઈંધણ (Fossil Fuels) નો ઉપયોગ ઘટાડવો અને પુનઃપ્રાપ્ય ઉર્જાના સ્ત્રોતો તરફ વળવું હવે માત્ર વિકલ્પ નહીં પણ મજબૂરી બની ગઈ છે. વિશ્વના વિકસિત દેશોએ આ દિશામાં નેતૃત્વ પૂરું પાડવું પડશે જેથી આ પર્યાવરણીય કટોકટીને કંઈક અંશે હળવી કરી શકાય.
