શું ફરી શતક લગાવશે ક્રૂડ ઓઈલ? : ઈરાન-ઈઝરાયેલનું યુદ્ધ ભારતને પકોંચાડી શકે છે નુકસાન?

ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચે ફરી યુદ્ધ શરૂ થયું છે, જેના કારણે સમગ્ર વિશ્વમાં તણાવનું વાતાવરણ છે, જેની અસર આજે ભારતીય બજાર તેમજ અમેરિકન બજાર પર જોવા મળી હતી. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં રેકોર્ડ વધારો થયો છે. હવે જે.પી. મોર્ગનનો ક્રૂડ ઓઈલ અંગેનો એક રિપોર્ટ આવ્યો છે, જેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો આવો તણાવ ચાલુ રહેશે તો આવનારા સમયમાં ક્રૂડ ઓઈલ સદી પાર કરી જશે. ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $120 સુધી પહોંચી શકે છે. જો આવું થશે તો તેની અસર ભારત પર જોવા મળશે. તેનાથી દેશની અર્થવ્યવસ્થાને પણ નુકસાન થઈ શકે છે.

જે.પી. મોર્ગનના રિપોર્ટ મુજબ, ઈરાન અને ઈઝરાયલ વચ્ચેના યુદ્ધને કારણે મધ્ય પૂર્વમાં તેલ પુરવઠા શૃંખલા ખોરવાઈ શકે છે. જો ઓપેકના મોટા તેલ ઉત્પાદક ઈરાન પર પ્રતિબંધો કડક કરવામાં આવે અથવા તેની તેલ સુવિધાઓને નિશાન બનાવવામાં આવે, તો વૈશ્વિક તેલ ઉત્પાદન ઘટી શકે છે. આના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે. રિપોર્ટમાં અંદાજ છે કે 2025ના અંત સુધીમાં તેલના ભાવ પ્રતિ બેરલ $100 થી $120 સુધી પહોંચી શકે છે. આ પરિસ્થિતિ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે, ખાસ કરીને ભારત જેવા તેલ આયાત કરતા દેશો માટે એક મુશ્કેલ પડકાર હશે.

ભારતને અસર થશે
ભારત તેની કુલ તેલ જરૂરિયાતોના 85% થી વધુ આયાત કરે છે. કાચા તેલના ભાવમાં આટલો મોટો ઉછાળો ભારતના આયાત બિલમાં વધારો કરશે, જેના કારણે વેપાર ખાધ અને ચાલુ ખાતાની ખાધમાં વધારો થવાનું જોખમ છે. આનાથી ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધી શકે છે, જે વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે પહેલેથી જ નબળો છે. ઉપરાંત, પેટ્રોલ અને ડીઝલના વધતા ભાવ ફુગાવાને ઉત્તેજિત કરી શકે છે, જે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર ભારે પડશે. પરિવહન અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રોના વધતા ખર્ચને કારણે ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનને પણ ફટકો પડી શકે છે. જેપી મોર્ગને ચેતવણી આપી છે કે જો યુદ્ધ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહેશે, તો તેલ ઉત્પાદક દેશો પુરવઠો ઘટાડી શકે છે, જેના કારણે કિંમતો વધુ વધશે. ભારત સરકાર માટે, આ પરિસ્થિતિ ઊર્જા સુરક્ષા અને આર્થિક સ્થિરતા માટે એક ગંભીર પડકાર છે.

નિષ્ણાતો કહે છે કે ભારતે વૈકલ્પિક ઊર્જા સ્ત્રોતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું પડશે અને તેલ સંગ્રહ ક્ષમતા વધારવી પડશે. તેલ કંપનીઓએ પણ ભાવની અસર ઘટાડવા માટે સ્માર્ટ પગલાં લેવા પડશે. વૈશ્વિક બજારોમાં અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારતે તેની આર્થિક વ્યૂહરચના મજબૂત બનાવવી પડશે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં સંભવિત ઉછાળો માત્ર ભારતની વિકાસ યોજનાઓને જ નહીં પરંતુ વૈશ્વિક આર્થિક સુધારાની ગતિને પણ ધીમી કરી શકે છે.