Independence Day: શું તમે જાણો છો કે ભારતની આઝાદી માટે 15 ઓગસ્ટ નહીં પણ કોઈ બીજો દિવસ પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો? હા, આ બિલકુલ સાચું છે. ખરેખર, ૩૦ જૂન ૧૯૪૮ ને સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો પરંતુ તે સમયે પરિસ્થિતિની ગંભીરતા એટલી હતી કે ભાગલા વહેલા કરવા પડ્યા. આ કારણે ભારતને 15 ઓગસ્ટ 1947 ના રોજ સ્વતંત્રતા મળી અને પછી એક વર્ષ પછી 15 ઓગસ્ટ 1948 ના રોજ પહેલો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવામાં આવ્યો.
બીજી બાજુ, પાકિસ્તાન 14 ઓગસ્ટે તેની સ્વતંત્રતા ઉજવે છે. પરંતુ પ્રશ્ન એ છે કે, ભારતની આઝાદી માટે 14 કે 16 નહીં પણ 15 ઓગસ્ટ કેમ પસંદ કરી? ચાલો આ વિશે જાણીએ.
શું છે 15 ઓગસ્ટના રોજ સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવાનું કારણ?
1. Indian Independence Act, 1947 આ કાયદો ૪ જુલાઈ ૧૯૪૭ના રોજ બ્રિટિશ સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો હતો, જે ૧૮ જુલાઈના રોજ પસાર થયો હતો. તેમાં સ્પષ્ટપણે લખ્યું હતું કે ભારતને ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ના રોજ સ્વતંત્રતા મળશે અને તે જ દિવસે ભારત અને પાકિસ્તાન બે ડોમિનિયન બનશે. આ તારીખ અગાઉથી નક્કી કરવામાં આવી ન હતી. તે વાઇસરોય લોર્ડ માઉન્ટબેટન દ્વારા પસંદ કરવામાં આવી હતી.
2. વાઇસરોય લોર્ડ માઉન્ટબેટનની ભૂમિકા
ભારત અને પાકિસ્તાનને આઝાદી અપાવવામાં વાઇસરોય લોર્ડ માઉન્ટબેટનની ભૂમિકા બીજા વિશ્વયુદ્ધ જેટલી જ મહત્વપૂર્ણ હતી. જ્યારે, તેઓ બીજા વિશ્વયુદ્ધનો અંત લાવવામાં સામેલ મિત્ર દેશો સાથે હતા અને એક મહત્વપૂર્ણ પદ પર હતા. 15 ઓગસ્ટના રોજ જાપાને શરણાગતિ સ્વીકાર્યા પછી વિશ્વયુદ્ધનો અંત આવ્યો. તેથી, 15 ઓગસ્ટની તારીખને ભારતની સ્વતંત્રતા દિવસ તરીકે પસંદ કરવામાં આવી હતી.
3. રાજકીય અને વહીવટી કારણો
1947માં દેશમાં હિન્દુ-મુસ્લિમ રમખાણો અને ભાગલાની પ્રક્રિયા પૂરજોશમાં ચાલી રહી હતી. બ્રિટન ઇચ્છતું હતું કે શક્ય તેટલી વહેલી તકે સત્તાનું સ્થાનાંતરણ કરવામાં આવે જેથી પરિસ્થિતિ વધુ ખરાબ ન થાય. આ પછી તે વર્ષે 15 ઓગસ્ટના રોજ પ્રથમ વખત દેશના પ્રથમ વડાપ્રધાન જવાહરલાલ નહેરુએ સ્વતંત્રતાનું પ્રથમ ભાષણ આપ્યું. તે સમયે મહાત્મા ગાંધી આ સમારોહમાં હાજરી આપી ન હતી કારણ કે તેઓ હિન્દુ-મુસ્લિમ રમખાણોને શાંત કરવા બંગાળ ગયા હતા.
આ વર્ષે કયો સ્વતંત્રતા દિવસ?
ભારત ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ ના રોજ સ્વતંત્ર થયું. એક વર્ષ પછી ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૮ ના રોજ પહેલો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવવામાં આવ્યો. જો આપણે ૧૯૪૮ થી ૨૦૨૫ સુધીનું વર્ષ ઉમેરીએ તો આ વર્ષે ભારત તેનો ૭૮મો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવશે. જો આપણે ૧૯૪૭ થી સ્વતંત્રતા વર્ષ ઉમેરીએ તો આ વર્ષે ભારતે આઝાદીના ૭૯ વર્ષ પૂર્ણ કર્યા છે. આવી સ્થિતિમાં એવું માની શકાય છે કે આ વર્ષે ભારત ૭૯મો સ્વતંત્રતા દિવસ ઉજવશે.
