વિમાનમાં રહેલુબ્લેક બોક્સ શું છે? : તે કેવી રીતે મદદરૂપ થાય છે? અહીં આખી વાત સમજો

બ્લેક બોક્સને ફ્લાઇટ રેકોર્ડર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. બ્લેક બોક્સ એ એક ઉપકરણ છે જે ફ્લાઇટ દરમિયાન વિમાનના પ્રદર્શન અને સ્થિતિને રેકોર્ડ કરે છે. અકસ્માત અથવા અન્ય અસામાન્ય ઘટનાના કિસ્સામાં નિષ્ણાતો ડેટાનું વિશ્લેષણ કરે છે. ફ્લાઇટ ડિઝાઇનર્સ સામાન્ય રીતે વિમાનની પૂંછડીમાં ફ્લાઇટ રેકોર્ડર અથવા બ્લેક બોક્સ ઇન્સ્ટોલ કરે છે. ફ્લાઇટ રેકોર્ડર ડેટા (એરક્રાફ્ટ પરિમાણો) અને અવાજ (પાયલોટ કો-પાયલોટ રેડિયો સંચાર અને કોકપીટ આસપાસનો અવાજ) એકત્રિત કરે છે. આગ વિસ્ફોટ કોઈપણ પ્રકારની અસર અને પાણીમાં ડૂબી ગયું હોવા છતાં બ્લેક બોક્સ સુરક્ષિત રહે છે.

બ્લેક બોક્સ ક્યારે આવ્યું
એરબસ અનુસાર બ્લેક બોક્સ અથવા ફ્લાઇટ રેકોર્ડર 1930 ના દાયકામાં ઉદ્ભવ્યું હતું જ્યારે ફ્રેન્ચ એન્જિનિયર ફ્રાન્કોઇસ હુસેનોટે સેન્સરથી સજ્જ ડેટા રેકોર્ડર પર કામ કરવાનું શરૂ કર્યું હતું જે ફોટોગ્રાફિક ફિલ્મ પર લગભગ દસ પરિમાણોને ઓપ્ટિકલી પ્રોજેક્ટ કરે છે. આ ફિલ્મ સતત હળવા-ચુસ્ત બોક્સમાં ચાલતી હતી તેથી તેને 'બ્લેક બોક્સ' નામ આપવામાં આવ્યું જે વર્ષોથી ટકી રહ્યું છે. બ્લેક બોક્સનો વાસ્તવિક રંગ નારંગી છે. હકીકતમાં શરૂઆતથી જ નારંગી રંગ પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો કારણ કે તે મેટલ કેસને ઓળખવાનું સરળ બનાવે છે. બ્લેક બોક્સ હંમેશા બોક્સ જેવું હોતું નથી પરંતુ આકારમાં ગોળાકાર અથવા નળાકાર હોઈ શકે છે. બ્લેક બોક્સ નામ વિશે અનેક સિદ્ધાંતો અસ્તિત્વમાં છે.

બ્લેક બોક્સ શું કરે છે?
બ્લેક બોક્સ અકસ્માતોના કારણોને સ્પષ્ટ કરવામાં અને તેને રોકવાના રસ્તાઓ શોધવામાં મદદ કરે છે. બ્લેક બોક્સનો પહેલો ઉપયોગ 1947 માં થયો હતો. 1958 પછી સિવિલ એરોનોટિક્સ બોર્ડ દ્વારા નિર્ધારિત નિયમો અનુસાર તેને પ્લેનમાં રાખવું ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું હતું. બ્લેક બોક્સ પ્લેન વિશેની તમામ પ્રકારની માહિતી અને વાતચીતનો સંગ્રહ કરે છે. પેસેન્જર પ્લેનના બ્લેક બોક્સ 90 દિવસ સુધી સમુદ્રની નીચે સિગ્નલ મોકલવામાં સક્ષમ હોય છે. બ્લેક બોક્સ જેનું વજન સરેરાશ 5 કિલો છે પાણીના સંપર્કમાં આવતાની સાથે જ સક્રિય થઈ જાય છે અને સિગ્નલ મોકલવાનું શરૂ કરે છે.

પાઇલટ્સની છેલ્લી વાતચીત સાંભળી શકે છે
પાઇલટ્સની વાતચીત બ્લેક બોક્સમાં રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે. તેથી અકસ્માતની તપાસ કરનારાઓ પાઇલટ્સની છેલ્લી વાતચીત સાંભળી શકે છે. જો કે આ દરેક બ્લેક બોક્સ પર લાગુ પડતું નથી. કેટલાક બ્લેક બોક્સ ફક્ત પ્લેન વિશેનો ડેટા રેકોર્ડ કરે છે જ્યારે અન્ય બંને કરે છે. બ્લેક બોક્સ ગ્રેનાઈટ જેટલું મજબૂત હોય તે રીતે ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. આનાથી ઉદ્યોગને વિમાન દુર્ઘટનાનું કારણ અને ભવિષ્યમાં અકસ્માતો અટકાવવા માટે શું કરી શકાય તે અંગે સંશોધન કરવાની તક મળે છે. બ્લેક બોક્સને વિમાનમાં સ્થાપિત કરતા પહેલા અનેક સલામતી પરીક્ષણોમાંથી પસાર થવું પડે છે. કોકપીટમાં છેલ્લા 2 કલાકની વાતચીત અને વિમાનના છેલ્લા 25 કલાકનો ડેટા આ ઉપકરણ દ્વારા રેકોર્ડ કરવામાં આવે છે.