Space Mission NISAR Explainer: યુએસ સ્પેસ એજન્સી નેશનલ એરોનોટિક્સ એન્ડ સ્પેસ એડમિનિસ્ટ્રેશન (NASA) અને ઇન્ડિયન સ્પેસ રિસર્ચ ઓર્ગેનાઇઝેશન (ISRO) નું સંયુક્ત મિશન 'NISAR' આવતીકાલે 30 જુલાઈના રોજ લોન્ચ કરવામાં આવશે. શ્રીહરિકોટાના સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરથી GSLV-F16 રોકેટ દ્વારા આ મિશન લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ મિશન પહેલા 2024 માં લોન્ચ થવાનું હતું, પરંતુ 12-મીટર એન્ટેનાની નિષ્ફળતાને કારણે લોન્ચ મુલતવી રાખવામાં આવ્યું હતું.
કેટલા વર્ષ કામ કરશે મિશન?
તમને જણાવી દઈએ કે આ ઉપગ્રહ પૃથ્વીથી 747 કિલોમીટરની ઊંચાઈએ પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષા (LEO) માં સ્થાપિત થશે. મિશનનું આયુષ્ય 3 વર્ષ હશે અને ઉપગ્રહનું વજન 2392 થી 2800 કિલોગ્રામ છે. ઉપગ્રહ બનાવવા માટે 1.5 અબજ ડોલર (લગભગ 13000 કરોડ રૂપિયા) ખર્ચ કરવામાં આવ્યા છે, જે તેને વિશ્વનો સૌથી મોંઘો અર્થ ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ બનાવે છે. ISRO એ આ ઉપગ્રહ બનાવવા માટે 788 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કર્યા છે, જેમાં સેટેલાઇટ બસ, S-બેન્ડ રડાર, લોન્ચ વ્હીકલ અને સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે. NASA એ ઉપગ્રહમાં L-બેન્ડ રડાર, GPS રીસીવર, હાઇ-રેટ કોમ્યુનિકેશન સિસ્ટમ અને સોલિડ-સ્ટેટ રેકોર્ડર ઇન્સ્ટોલ કર્યું છે.
શું છે મિશનનો હેતુ?
તમને જણાવી દઈએ કે 'NISAR' મિશન વિશ્વનું પ્રથમ ડબલ ફ્રીક્વન્સી (L-બેન્ડ અને S-બેન્ડ) રડાર ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ છે, જે પૃથ્વીનું અવલોકન કરશે. તે ઉચ્ચ રિઝોલ્યુશન (5-10 મીટર) પર પૃથ્વીની સપાટી અને તેમાં થતા પર્યાવરણીય ફેરફારોનું નિરીક્ષણ કરશે. મિશનનો હેતુ પૃથ્વીની સપાટીનો નકશો બનાવવાનો છે. પૃથ્વીની સપાટી અને બરફથી ઢંકાયેલા વિસ્તારોનો વિગતવાર નકશો દર 12 દિવસે તૈયાર કરવાનો છે.
કુદરતી આફતોનું નિરીક્ષણ કરીને ભૂકંપ, સુનામી, જ્વાળામુખી અને ભૂસ્ખલન જેવી વિનાશક આફતોને શોધવાનો અને જોખમનો અંદાજ લગાવવાનો હેતુ છે. ઇકોસિસ્ટમનો અભ્યાસ કરતી વખતે વનસ્પતિ બાયોમાસ, સમુદ્ર સપાટીમાં વધારો, ગ્લેશિયર પીગળવા અને કાર્બન ચક્ર પર નજર રાખવાનો હેતુ છે. કૃષિ અને સંસાધન વ્યવસ્થાપનનો અભ્યાસ કરતી વખતે તેનો હેતુ જમીનનો ભેજ, પાક વૃદ્ધિ અને ભૂગર્ભજળ વિશે માહિતી પૂરી પાડવાનો છે. માળખાગત સુવિધાઓનું નિરીક્ષણ કરીને, તેનો હેતુ તેલના ઢોળાવ, શહેરીકરણ અને વનનાબૂદી પર નજર રાખવાનો છે.
શું છે સેટેલાઈટની વિશેષતાઓ ?
તમને જણાવી દઈએ કે સેટેલાઈટમાં ડબલ રડાર સિસ્ટમ છે. નાસાનું એલ-બેન્ડ રડાર પૃથ્વીની ઊંડાઈ સપાટી (જંગલ, બરફ, માટી)નો અભ્યાસ કરશે અને ઇસરોનું એસ-બેન્ડ રડાર પૃથ્વીની સપાટીની રચનાઓ (પાક, માટીની તિરાડો)નો અભ્યાસ કરશે. 12 મીટરનો એન્ટેના ઉચ્ચ રીઝોલ્યુશન ઇમેજિંગ માટે છે, જે 240 કિલોમીટર દૂર સુધીના તસવીરો ક્લિક કરી શકે છે. સેટેલાઈટ ડેટા સામાન્ય રીતે 2 દિવસમાં જાહેર થશે, પરંતુ કટોકટીની સ્થિતિમાં તે થોડા કલાકોમાં ઉપલબ્ધ થશે. આ ઉપરાંત સેટેલાઈટ દર 6 દિવસે નવા નમૂના લઈને અપડેટેડ માહિતી પણ પ્રદાન કરશે.
'NISAR' મિશનનું મહત્વ શું છે?
તમને જણાવી દઈએ કે ISRO અને NASAનું 'NISAR' મિશન આપત્તિ વ્યવસ્થાપનમાં ક્રાંતિ લાવશે. તે આબોહવા પરિવર્તનનો અભ્યાસ કરી શકશે અને વૈશ્વિક વૈજ્ઞાનિક સંશોધનમાં યોગદાન આપી શકશે. ભારત અને અમેરિકાનું સંયુક્ત અવકાશ મિશન આ ક્ષેત્રના વિકાસમાં એક સીમાચિહ્નરૂપ સાબિત થશે. મિશન હેઠળ એકત્રિત કરવામાં આવેલ ડેટા વિશ્વભરના સંશોધકોને મફતમાં ઉપલબ્ધ કરાવવામાં આવશે, જે ભારતની વૈજ્ઞાનિક વિશ્વસનીયતામાં વધારો કરશે. મિશન હેઠળ લોન્ચ કરવામાં આવનાર ઉપગ્રહ ખાસ કરીને પૃથ્વીના સૌથી ખતરનાક વિસ્તારોને સ્કેન કરશે અને વિનાશક કુદરતી આફતોનો સામનો કરવા માટે અગાઉથી તૈયારી કરવામાં મદદ કરવા માટે જરૂરી ડેટા પણ પ્રદાન કરશે.
