Free Trade Agreement Explainer: પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદી આજે બ્રિટનના પ્રવાસે છે. આ દરમિયાન તેમણે લંડનમાં બ્રિટિશ પ્રધાનમંત્રી કીર સ્ટારમરને મળ્યા. આ દરમિયાન બંને દેશો વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) ને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું છે. બંને દેશોએ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. ચાલો જાણીએ કે મુક્ત વેપાર કરાર શું છે અને બ્રિટન સાથે કરાર કરવાથી ભારતને કેવી રીતે અને શું ફાયદા થશે?
મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) શું છે?
મુક્ત વેપાર કરાર એ 2 અથવા વધુ દેશો વચ્ચેનો કરાર છે, જેના હેઠળ કરારમાં સામેલ દેશો એકબીજાના વેપારને પ્રોત્સાહન આપે છે. આ માટે આયાત-નિકાસ પર લાદવામાં આવેલા ટેરિફ અને અન્ય અવરોધો ઘટાડવામાં આવે છે અથવા દૂર કરવામાં આવે છે. આ કરારનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશો વચ્ચે વેપારને સરળ બનાવવા, વેપાર, રોકાણ, આર્થિક સહયોગ વધારવા અને બંને દેશોના બજારમાં એકબીજાની પહોંચ સુધારવાનો છે. FTA હેઠળ આયાત-નિકાસ પર લાદવામાં આવતી કસ્ટમ ડ્યુટી ઘટાડવામાં આવે છે અથવા સંપૂર્ણપણે દૂર કરવામાં આવે છે, જે માલ અને સેવાઓના ભાવ ઘટાડે છે.
ભારત કોની સાથે FTA ધરાવે છે?
મુક્ત વેપાર કરાર દ્વિપક્ષીય હોઈ શકે છે, જેમાં 2 દેશો સામેલ થઈ શકે છે. જેમ કે ભારત અને જાપાન વચ્ચે CEPA કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા છે. મુક્ત વેપાર કરાર બહુપક્ષીય પણ હોઈ શકે છે, જેમાં ઘણા દેશો સામેલ થઈ શકે છે. જેમ કે ASEAN દેશો અને ભારત વચ્ચે FTA કરવામાં આવ્યો છે.
જાપાન અને ASEAN દેશો ઉપરાંત ભારતે કોરિયા અને શ્રીલંકા સાથે પણ મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. તાજેતરમાં ભારતે UAE, ઓસ્ટ્રેલિયા અને EFTA (સ્વિટ્ઝર્લૅન્ડ, નોર્વે, આઇસલેન્ડ, લિક્ટેનસ્ટીન) સાથે પણ મુક્ત વેપાર કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે, જેના હેઠળ ભારત સહિત તમામ દેશોનો વેપાર અને રોકાણ વધવાની અપેક્ષા છે.
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) 6 મે 2025 ના રોજ અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું. બંને દેશો વચ્ચે કરાર પર વાટાઘાટો વર્ષ 2022 માં શરૂ થઈ હતી. 3 વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલેલી વાટાઘાટો પછી કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપવામાં આવ્યું હતું, જેના પર આજે હસ્તાક્ષર કરવામાં આવશે. બ્રેક્ઝિટ પછી આ કરાર બ્રિટનનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ વેપાર કરાર માનવામાં આવે છે. ભારત માટે તે યુરોપિયન દેશો સાથેનો બીજો સૌથી મોટો FTA છે.
ભારત અને બ્રિટનને FTA ના ફાયદા
મુક્ત વેપાર કરાર ભારત માટે બ્રિટિશ બજારમાં વેપાર કરવા અને બ્રિટન માટે ભારતમાં વેપાર કરવાના દરવાજા ખોલશે. ભારત-યુકે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) બંને દેશોના દ્વિપક્ષીય વેપારમાં દર વર્ષે 25.5 અબજ યુરોનો વધારો કરશે. તે હજારો નોકરીઓનું સર્જન કરશે અને બંને દેશોના ઉદ્યોગપતિઓ માટે નવા રોકાણ અને વેપારની તકો ખોલશે. ભારતીય ગ્રાહકોને સોફ્ટ ડ્રિંક્સ, કોસ્મેટિક્સ, કાર અને તબીબી ઉપકરણો જેવા બ્રિટિશ ઉત્પાદનો સસ્તા દરે મળશે.
બ્રિટનમાં મોકલવામાં આવતી વસ્તુઓ પરનો ટેરિફ 15% થી ઘટાડીને 3% કરવામાં આવશે. વ્હિસ્કી, ઓટોમોબાઇલ્સ, કોસ્મેટિક્સ, તબીબી ઉપકરણો, મટન, સૅલ્મોન, ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી અને ચોકલેટ પર પણ ટેરિફ ઘટાડવામાં આવશે. ભારતના કાપડ, ચામડું, જૂતા, રત્નો, ઝવેરાત, એન્જિનિયરિંગ અને ઓટો પાર્ટ્સ જેવા ક્ષેત્રોને વેગ મળશે. 2040 સુધીમાં બ્રિટનના GDP માં વાર્ષિક 4.8 અબજ પાઉન્ડ ($6.4 અબજ) નો વધારો થવાની ધારણા છે અને પગારમાં 0.2% નો વધારો થવાની ધારણા છે.
