લોકસભા અને રાજ્યસભામાં વક્ફ સુધારા બિલ પાસ : સંસદની કાર્યવાહી દરમિયાન સાંસદોની કેટલીક દલીલ

વક્ફ સુધારા બિલ પર 12 કલાકથી વધુ ચર્ચા પછી, બુધવારે મોડી રાત્રે (2 એપ્રિલ, 2025) લોકસભામાં પસાર કરવામાં આવ્યું હતું. આ બિલને ગુરુવારે (3 એપ્રિલ, 2025) રાજ્યસભામાં ચર્ચા માટે મૂકવામાં આવ્યું હતું. આ બિલ પણ હવે પસાર થઈ ગયું છે. બિલની તરફેણમાં 128 અને વિરોધમાં 95 વોટ પડ્યા હતા. લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ વિપક્ષના આરોપોના જવાબમાં કહ્યું કે જેપીસીના ઘણા સૂચનો સ્વીકારવામાં આવ્યા છે.

જાણો શું છે મોટી વાત
આ પહેલા કોંગ્રેસના સાંસદ પ્રમોદ તિવારીએ ગૃહને પૂછ્યું હતું કે વક્ફ બિલ પર ચર્ચા કરવામાં આટલો સમય કેમ લાગી રહ્યો છે. તેમણે કહ્યું કે ચર્ચા માટે આઠ કલાકનો સમય આપવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ ગૃહ ખૂબ મોડું ચાલી રહ્યું છે.

રાજ્યસભામાં વક્ફ સુધારા બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન કોંગ્રેસના સાંસદ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કહ્યું કે આ બિલમાં ઘણી ભૂલો છે. લઘુમતીઓને પરેશાન કરવા માટે વક્ફ સુધારા બિલ લાવવામાં આવ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે લઘુમતી મંત્રાલયનું બજેટ ઘટાડી દેવામાં આવ્યું છે અને જે ફાળવવામાં આવ્યું છે તે સરકાર પૂરું કરી શકતી નથી.

કોંગ્રેસ સાંસદ મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ કહ્યું, "હું ગૃહમંત્રી અમિત શાહને અપીલ કરીશ કે તમે તેને પ્રતિષ્ઠાનો મુદ્દો ન બનાવો. આ મુસ્લિમો માટે સારું નથી અને બંધારણની વિરુદ્ધ છે. સંવાદિતાનું વાતાવરણ જાળવવાનો પ્રયાસ કરો, ખલેલ પહોંચાડવાનો નહીં ".

રાજ્યસભાના સાંસદ જે. પી. નડ્ડાએ કહ્યું, "વક્ફ સુધારા બિલનો મૂળ મંત્ર પારદર્શિતા અને જવાબદારી લાવવાનો છે, કારણ કે 2013-25ની વચ્ચે આ કાયદો ખોટી દિશામાં હતો. આનાથી મુસ્લિમ ભાઈઓને ઘણું નુકસાન થયું છે. જમીન માફિયાઓએ આમાં ઘણી મલાઈ ખાધી છે ".

1913થી 2013 સુધી વક્ફ પાસે 18 લાખ હેક્ટર જમીન હતી. વર્ષ 2013થી વક્ફ પ્રોપર્ટીઝમાં 21 લાખ હેક્ટર જમીન ઉમેરવામાં આવી છે. આ જમીન અને મિલકતોના દુરૂપયોગને રોકવા માટે અમે 2013ના વક્ફ કાયદામાં સુધારાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. તે સમજવું અગત્યનું છે કે કાયદો એક વિકસતી પ્રક્રિયા છે ".

લઘુમતી બાબતોના મંત્રી કિરેન રિજિજુએ રાજ્યસભાના કેટલાક વરિષ્ઠ સભ્યો પર મૂંઝવણ પેદા કરવાનો આરોપ પણ લગાવ્યો અને કહ્યું કે તેઓ ચર્ચાનો જવાબ સાંભળવા માટે ગૃહમાં હાજર નથી. રિજિજુ બિલનો વિરોધ કરનારા અપક્ષ સભ્ય કપિલ સિબ્બલની ટિપ્પણીનો ઉલ્લેખ કરી રહ્યા હતા. મંત્રીએ કહ્યું કે સિબ્બલે વક્ફ સંસ્થાઓની મિલકતોની તુલના અન્ય ધાર્મિક સંસ્થાઓની મિલકતો સાથે કરીને ટેક્સ બિલ પર મૂંઝવણ પેદા કરી છે.

ઉપલા ગૃહમાં વક્ફ સુધારા બિલ, 2025 અને મુસ્લિમ વક્ફ (રિપીલ) બિલ પર ચર્ચા દરમિયાન સિબ્બલે પ્રસ્તાવિત કાયદાનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે બિન-મુસ્લિમોને પણ વક્ફ રચવાનો અધિકાર છે. "જ્યારે જમીન મારી છે, ત્યારે તેના માટે કાયદો બનાવનાર તમે કોણ છો? તેમણે વિવિધ ઉચ્ચ અદાલતોના ચુકાદાઓનો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.

તેમણે કહ્યું કે ચાર રાજ્યોમાં હિંદુ (ધાર્મિક) સંસ્થાઓ પાસે 10 લાખ એકરથી વધુ જમીન છે. "હિંદુ ધર્મમાં, સ્વ-હસ્તગત મિલકત પુત્રોને આપી શકાય છે, પુત્રીઓને નહીં".

ચેરમેન જગદીપ ધનખરે સિબ્બલને સંબોધ્યા હતા અને કહ્યું હતું કે તેમણે (સિબ્બલ) વિવિધ કાનૂની સ્પષ્ટતા આપી છે. ધનખરે જણાવ્યું હતું કે સ્વ-હસ્તગત મિલકત પુત્ર, પુત્રી અથવા અન્ય કોઈને પણ આપી શકાય છે કારણ કે તે દેશનો કાયદો છે.

ચર્ચામાં ભાગ લેતા કોંગ્રેસના સભ્ય ઇમરાન પ્રતાપગઢીએ બિલનો વિરોધ કર્યો હતો અને કહ્યું હતું કે જો સરકાર મુસ્લિમોના કલ્યાણની ચિંતા કરે છે, તો તેણે ગૃહમાં બિલ લાવતા પહેલા સમુદાયને વિશ્વાસમાં લેવો જોઈએ.