Hormuz Strait India Fertilizer: પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૂરાજકીય તણાવ, સપ્લાય ચેઈનમાં વિક્ષેપ અને વૈશ્વિક વેપાર માર્ગો પર ઊભી થયેલી અનિશ્ચિતતા વચ્ચે ભારત માટે રાહતના સમાચાર સામે આવ્યા છે. કૃષિ ક્ષેત્ર માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાતા ખાતર અને તેના કાચા માલ સાથેના 15 ભારતીય જહાજો સંવેદનશીલ માનવામાં આવતી હોર્મુઝની ખાડી સુરક્ષિત રીતે પાર કરીને ભારત તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ વિકાસ એવા સમયે થયો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાની પરિસ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક બજારોમાં ખાતરના પુરવઠા અને કિંમતો અંગે ચિંતાઓ વધી રહી હતી. કેન્દ્રીય રસાયણ અને ખાતર મંત્રાલયે જણાવ્યું છે કે આ જહાજો દ્વારા દેશમાં યુરિયા, ડીએપી અને સલ્ફર જેવા કૃષિ માટે અત્યંત જરૂરી પદાર્થોનો મોટો જથ્થો આવી રહ્યો છે. સરકારના પ્રયાસો અને સમયસરના સંકલનને કારણે ખેડૂતો માટે ખાતરની અછત ઊભી થવાની સંભાવના હાલ ટળી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
હોર્મુઝની ખાડી સુરક્ષિત રીતે પાર કરનારા જહાજોમાં શું છે?
સરકારી માહિતી અનુસાર, ભારત તરફ આગળ વધી રહેલા આ 15 જહાજોમાં ખાતરનો નોંધપાત્ર જથ્થો લોડ કરવામાં આવ્યો છે, જે આગામી ખેતી સીઝન માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. આ જહાજોમાંથી 8 જહાજોમાં કુલ 3.32 લાખ મેટ્રિક ટન યુરિયા લોડ કરવામાં આવ્યો છે. યુરિયા ભારતના કૃષિ ક્ષેત્રમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતું ખાતર માનવામાં આવે છે અને તેની ઉપલબ્ધતા ખેડૂતો માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. આ ઉપરાંત 4 જહાજોમાં કુલ 2.57 લાખ મેટ્રિક ટન ડીએપી એટલે કે ડાયએમોનિયમ ફોસ્ફેટ ભરવામાં આવ્યું છે. ડીએપી રવિ અને ખરીફ બંને પાકોમાં ઉપયોગી હોવાથી તેની માંગ સતત ઊંચી રહેતી હોય છે. તે સિવાય 3 જહાજોમાં કુલ 1.11 લાખ મેટ્રિક ટન સલ્ફર પણ લાવવામાં આવી રહ્યું છે, જે ખાતરના ઉત્પાદન માટે જરૂરી કાચા માલમાં સામેલ છે. સરકારના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી દિવસોમાં વધુ પાંચ જહાજો પણ ખાતરનો જથ્થો લઈને ભારત માટે રવાના થવાના કાર્યક્રમ હેઠળ છે.
વૈશ્વિક સંકટ વચ્ચે સરકારની સક્રિય કામગીરી
પશ્ચિમ એશિયામાં વધેલા સંઘર્ષ અને દરિયાઈ માર્ગો પર વધેલા જોખમોને કારણે વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન પર ગંભીર અસર પડી છે. તેના પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ખાતરના ભાવમાં વધારો અને સપ્લાયમાં વિલંબ જેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ છે. કેન્દ્રીય રસાયણ અને ખાતર મંત્રી જગત પ્રકાશ નડ્ડાએ જણાવ્યું હતું કે વૈશ્વિક પડકારો છતાં ભારત સરકાર ખાતરના પુરવઠાને અસર ન થાય તે માટે સતત મોનીટરીંગ કરી રહી છે. તેમણે જણાવ્યું કે, વિદેશમાં આવેલા ભારતીય દૂતાવાસો અને મિશનોએ વૈશ્વિક સપ્લાયર્સ તથા ઉત્પાદકો સાથે સતત સંપર્ક જાળવી રાખીને પુરવઠાની પ્રક્રિયાને સરળ બનાવવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તેમણે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના માર્ગદર્શન હેઠળ સરકાર ખેડૂતોના હિતોને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપી રહી છે અને દેશમાં ખાતરની ઉપલબ્ધતા જળવાઈ રહે તે માટે દરેક જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.
આ પણ વાંચો: પાકિસ્તાનમાં ISISને આશ્રય મળવાનો દાવો : ભારત સહિત સમગ્ર ક્ષેત્રની સુરક્ષા અંગે ચિંતા
નેચરલ ગેસ સપ્લાય ફરી સંપૂર્ણ ક્ષમતાએ
સરકાર માટે વધુ એક સકારાત્મક બાબત એ છે કે ખાતરના કારખાનાઓ માટે જરૂરી નેચરલ ગેસનો પુરવઠો હવે ફરી સંપૂર્ણ રીતે પુનઃસ્થાપિત થઈ ગયો છે. થોડા સમય પહેલાં આ પુરવઠો ઘટીને આશરે 65 ટકા સુધી પહોંચી ગયો હતો, જેના કારણે ઉત્પાદન ક્ષમતા પર અસર થવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી. જોકે હવે ગેસ સપ્લાય ફરી 100 ટકા ક્ષમતાએ શરૂ થતાં સ્થાનિક સ્તરે ખાતર ઉત્પાદનને પણ ગતિ મળવાની સંભાવના વધી છે. સ્થાનિક ઉત્પાદન વધવાથી આયાત પરનો દબાણ ઘટશે અને ખેડૂતોને સમયસર ખાતર ઉપલબ્ધ કરાવવામાં સરળતા રહેશે.
દેશમાં પૂરતો બફર સ્ટોક ઉપલબ્ધ
ખાતર મંત્રાલયના આંકડા મુજબ, હાલમાં દેશમાં કુલ 197.56 લાખ મેટ્રિક ટન ખાતરનો બફર સ્ટોક ઉપલબ્ધ છે. આ જથ્થો દેશની વાર્ષિક આશરે 383.9 લાખ મેટ્રિક ટન ખાતરની જરૂરિયાતના 51 ટકા કરતાં વધુ હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. સરકારનું માનવું છે કે, આયાત, સ્થાનિક ઉત્પાદન અને ઉપલબ્ધ સ્ટોકના સંયોજનને કારણે આગામી મહિનાઓમાં દેશના કોઈપણ વિસ્તારમાં ખાતરની અછત સર્જાય તેવી શક્યતા ઓછી છે.
ખેડૂતો માટે આ સમાચાર ખાસ મહત્વના છે, કારણ કે ખરીફ પાકની સિઝન દરમિયાન ખાતરની માંગમાં નોંધપાત્ર વધારો થતો હોય છે. આવી સ્થિતિમાં હોર્મુઝની ખાડીમાંથી ખાતર ભરેલા જહાજોનું સુરક્ષિત રીતે પસાર થવું દેશની કૃષિ વ્યવસ્થા માટે એક મોટી રાહત તરીકે જોવામાં આવી રહ્યું છે.
