America Iran Tensions: મધ્યપૂર્વમાં શાંતિ સ્થાપવાના પ્રયાસો વચ્ચે ફરી એકવાર તણાવ ઉગ્ર બનતો દેખાઈ રહ્યો છે. અમેરિકન ડ્રોન તોડી પાડવાના દાવા બાદ અમેરિકાએ ઈરાનના રડાર અને ડ્રોન સંબંધિત સ્થાપનો પર બોમ્બમારો કર્યો હોવાનું જણાવ્યું છે. બીજી તરફ, ઈરાને પણ અમેરિકન સૈનિકોને નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો છે. આ ઘટનાઓએ ખાડી વિસ્તારમાં ફરી યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાવાની આશંકા વધારી દીધી છે.
મધ્યપૂર્વમાં લાંબા સમયથી ચાલતા ભૂરાજકીય તણાવ વચ્ચે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો વિવાદ ફરી એકવાર ગંભીર તબક્કે પહોંચ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ સ્થાપવા અને સંઘર્ષને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે રાજદ્વારી પ્રયાસો ચાલી રહ્યા હોવાના અહેવાલો વચ્ચે જ સૈન્ય કાર્યવાહી અને પ્રતિસાદની નવી ઘટનાઓ સામે આવી છે. આ વિકાસોએ સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્રમાં અનિશ્ચિતતા અને સુરક્ષા સંબંધિત ચિંતાઓ વધારી દીધી છે.
અમેરિકાએ સોમવારે જણાવ્યું હતું કે ઈરાને એક અમેરિકન ડ્રોન તોડી પાડ્યા બાદ તેણે ઈરાનની અંદર આવેલા રડાર અને ડ્રોન સંબંધિત સ્થાપનોને નિશાન બનાવી હવાઈ હુમલા કર્યા હતા. અમેરિકી અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર આ કાર્યવાહીનો હેતુ પોતાના સૈન્ય હિતો અને સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓનું રક્ષણ કરવાનો હતો. બીજી તરફ, ઈરાને આ ઘટનાના જવાબમાં કુવૈતમાં સ્થિત અમેરિકન સૈનિકોને મિસાઈલોથી નિશાન બનાવવાનો દાવો કર્યો છે.
અમેરિકી સત્તાવાળાઓએ જણાવ્યું છે કે ઈરાન તરફથી છોડવામાં આવેલી મિસાઈલોને સફળતાપૂર્વક તોડી પાડવામાં આવી હતી અને કોઈ મોટા નુકસાનની માહિતી સામે આવી નથી. તેમ છતાં, આ ઘટનાઓ દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો તણાવ હજી પણ સમાપ્ત થયો નથી અને સંઘર્ષ કોઈપણ સમયે વધુ ગંભીર સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
યુદ્ધવિરામની ચર્ચાઓ છતાં વધતા હુમલા
તાજેતરના દિવસોમાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે સંઘર્ષ ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી સ્તરે અનેક પ્રયાસો થયા હોવાનું માનવામાં આવે છે. જોકે મેદાન પરની પરિસ્થિતિ તેના વિરુદ્ધ સંકેતો આપી રહી છે. બંને દેશો એકબીજા પર સીધા અથવા પરોક્ષ રીતે દબાણ વધારવાના પ્રયાસો કરતા દેખાઈ રહ્યા છે.
વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે જ્યારે એક તરફ વાટાઘાટો ચાલુ રહે છે ત્યારે બીજી તરફ સૈન્ય કાર્યવાહી ચાલુ રહેવી એ દર્શાવે છે કે વિશ્વાસનો અભાવ હજુ પણ મોટો પડકાર છે. હાલ સુધી સ્પષ્ટ રીતે કહી શકાય તેવી સ્થિતિ નથી કે બંને દેશો કોઈ સ્થાયી યુદ્ધવિરામ અથવા સમજૂતી સુધી પહોંચવાના કેટલા નજીક છે.
ખાડી વિસ્તારમાં આવેલા દેશો માટે આ સ્થિતિ વિશેષ ચિંતાજનક બની રહી છે કારણ કે કોઈપણ મોટી અથડામણનો પ્રભાવ માત્ર અમેરિકા અને ઈરાન સુધી મર્યાદિત રહેતો નથી. ઊર્જા પુરવઠા, તેલના ભાવ, સમુદ્રી વેપાર માર્ગો અને પ્રાદેશિક સુરક્ષા પર તેની સીધી અસર પડી શકે છે.
ઈઝરાયલ-હિઝબુલ્લાહ મોરચાએ વધારી ચિંતા
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના તણાવની સાથે જ ઈઝરાયલ અને લેબનીઝ સશસ્ત્ર જૂથ હિઝબુલ્લાહ વચ્ચે પણ અથડામણ વધી રહી હોવાનું જોવા મળી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિ સમગ્ર મધ્યપૂર્વ માટે વધુ જટિલ બની રહી છે.
અમેરિકી પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સોમવારે જણાવ્યું હતું કે ઈઝરાયલી વડા પ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહૂ સાથેની ચર્ચા અને મધ્યસ્થી પ્રયાસો બાદ ઈઝરાયલ અને હિઝબુલ્લાહ લડાઈ ઘટાડવા માટે સંમત થયા છે. આ નિવેદનથી વિસ્તારમાં તણાવ ઘટવાની આશા જાગી હતી.
પરંતુ થોડા જ સમય બાદ પરિસ્થિતિ ફરી બદલાઈ ગઈ. ઈઝરાયલે દાવો કર્યો કે લેબનોન તરફથી મિસાઈલ લોન્ચ થતી હોવાનું શોધવામાં આવ્યું છે. ત્યારબાદ ઉત્તર ઈઝરાયલના કેટલાક વિસ્તારોમાં રહેવાસીઓને સલામત સ્થળોએ આશ્રય લેવાની ચેતવણી આપવામાં આવી હતી. આ ઘટનાએ બતાવ્યું કે જમીન પરની સ્થિતિ હજુ પણ અત્યંત નાજુક છે.
આ પણ વાંચો: સોનાના ભાવે વેચાય છે આ તરબૂચ! : માત્ર એક જ દેશમાં ઉગે છે, કિંમત સાંભળીને પહોળી થઈ જશે આંખો
મધ્યપૂર્વમાં વધતી અનિશ્ચિતતા
વિશ્વ રાજકારણમાં મધ્યપૂર્વનું મહત્વ સતત રહ્યું છે. અહીં ઊભા થતા દરેક સંઘર્ષનો પ્રભાવ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધો પર જોવા મળે છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો તણાવ પહેલેથી જ અનેક વખત વૈશ્વિક ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે અને હવે ફરી એકવાર સ્થિતિ ગંભીર બનતી દેખાઈ રહી છે.
વિશેષજ્ઞોનું કહેવું છે કે જો વર્તમાન તણાવને રાજદ્વારી માર્ગે નિયંત્રિત ન કરવામાં આવે તો તે મોટા પ્રાદેશિક સંઘર્ષમાં ફેરવાઈ શકે છે. ખાસ કરીને જ્યારે ઈઝરાયલ, હિઝબુલ્લાહ, અમેરિકા અને ઈરાન જેવા અનેક પક્ષો એક જ સમયે અલગ-અલગ મોરચાઓ પર સક્રિય હોય ત્યારે પરિસ્થિતિ વધુ સંવેદનશીલ બની જાય છે.
હાલ માટે તમામની નજર અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો પર છે. આગામી દિવસોમાં બંને દેશો દ્વારા લેવામાં આવતા નિર્ણયો માત્ર ખાડી વિસ્તાર જ નહીં પરંતુ સમગ્ર વિશ્વની સુરક્ષા અને સ્થિરતા માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
