US Iran tensions: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની શાંતિ વાતચીત અનિર્ણાયક રીતે સમાપ્ત થયા બાદ અમેરિકાએ ઈરાની બંદરો પર નાકાબંધી (blockade) લાગુ કરવાની જાહેરાત કરી છે. આ જાહેરાતના તાત્કાલિક અસરથી વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તીવ્ર ઉછાળો જોવા મળ્યો છે. સોમવારથી અમલમાં આવનારી આ નાકાબંધીના અહેવાલ બાદ રવિવારે વહેલી સવારે વેપારમાં યુએસ વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડના ભાવ 8 ટકા વધીને $104.24 પ્રતિ બેરલ પર પહોંચી ગયા હતા. આંતરરાષ્ટ્રીય બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ પણ 7 ટકા વધીને $102.29 પ્રતિ બેરલ થયો હતો.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર અસર અને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો
વિશ્વના કુલ તેલ વેપારનો લગભગ 20 ટકા (પાંચમો ભાગ) દરરોજ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. સાઉદી અરેબિયા, ઇરાક, UAE, કુવૈત અને ઈરાન જેવા મુખ્ય તેલ નિકાસકાર દેશો આ માર્ગ પર આધાર રાખે છે.યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) અનુસાર, નાકાબંધી માત્ર ઈરાની બંદરો અને દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં આવતા-જતા જહાજો પર જ લાગુ પડશે. બિન-ઈરાની બંદરો વચ્ચે મુસાફરી કરતા વ્યાપારી જહાજોને પસાર થવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. તેમ છતાં, આ વિસ્તારમાં શિપિંગ હિલચાલ પર નોંધપાત્ર અસર પડવાની આશંકા છે.
આ પણ વાંચો: યુદ્ધવિરામ તૂટશે તો વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મોટો ઝટકો! : વિશ્વ બેંકના વડા અજય બંગાની ગંભીર ચેતવણી!
પશ્ચિમ એશિયાઈ તણાવ અને તેલના ભાવની વધઘટ
ફેબ્રુઆરીના અંતમાં યુદ્ધ શરૂ થયા પછી બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ $70 થી વધીને ક્યારેક $119 પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી ગયા હતા. શાંતિ વાતચીત પહેલાં શુક્રવારે તે $95.20 પર આવી ગયો હતો. હવે નાકાબંધીની જાહેરાતથી ફરી અનિશ્ચિતતા વધી છે.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર અને ભારત પર સંભવિત અસર
ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં આ વધારો વૈશ્વિક સ્તરે ફુગાવો વધારી શકે છે અને અનેક દેશોના આર્થિક વિકાસને અસર કરી શકે છે. ભારત જેવા મોટા તેલ આયાતકાર દેશો માટે આ સ્થિતિ ખાસ કરીને ચિંતાજનક છે, કારણ કે તે પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ, પરિવહન ખર્ચ અને સમગ્ર અર્થવ્યવસ્થા પર અસર કરી શકે છે. લાંબા ગાળે આ નાકાબંધી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં વધુ અસ્થિરતા સર્જી શકે છે.આ સ્થિતિના વધુ વિકાસ પર નજર રાખવામાં આવી રહી છે, કારણ કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ વિશ્વના તેલ પુરવઠા માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
