US Army Leaves Iraq: અમેરિકા અને ઇરાક વચ્ચેના સંબંધોમાં એક ઐતિહાસિક વળાંક આવ્યો છે. લગભગ 23 વર્ષ સુધી ઇરાકમાં સૈન્ય હાજરી જાળવનાર અમેરિકા હવે સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં પોતાની તમામ સેનાને પરત બોલાવશે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઇરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદી વચ્ચે વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી ઉચ્ચસ્તરીય બેઠક બાદ આ મહત્વપૂર્ણ જાહેરાત કરવામાં આવી છે. આ નિર્ણય માત્ર અમેરિકાની વિદેશ નીતિમાં જ નહીં, પરંતુ સમગ્ર પશ્ચિમ એશિયાના ભૂરાજકીય સમીકરણોમાં પણ મોટો ફેરફાર લાવનારો માનવામાં આવી રહ્યો છે. 2003માં સદ્દામ હુસૈનના શાસનને હટાવવા માટે શરૂ કરાયેલા અમેરિકન સૈન્ય અભિયાનથી લઈને આતંકવાદ વિરુદ્ધની લાંબી લડત સુધી ઇરાકમાં અમેરિકાની ભૂમિકા સતત ચર્ચામાં રહી છે. હવે બંને દેશો સૈન્ય સહયોગને પાછળ મૂકી આર્થિક રોકાણ, ઊર્જા અને વેપાર આધારિત નવા સંબંધોની દિશામાં આગળ વધવા તૈયાર દેખાઈ રહ્યા છે.
30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં પૂર્ણ થશે સૈન્ય વાપસી
વ્હાઇટ હાઉસમાં યોજાયેલી સંયુક્ત પ્રેસ કોન્ફરન્સ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું કે 30 સપ્ટેમ્બર 2026 સુધીમાં તમામ અમેરિકન સૈનિકો ઇરાકમાંથી પરત ફરી જશે. તેમણે કહ્યું કે હાલની પરિસ્થિતિમાં ઇરાકમાં અમેરિકન સૈન્ય રાખવાની જરૂરિયાત રહી નથી અને હવે બંને દેશો વચ્ચેનો સંબંધ મુખ્યત્વે આર્થિક અને વ્યાપારી સહયોગ પર આધારિત રહેશે. ઇરાકના વડાપ્રધાન અલી અલ-ઝૈદીએ પણ આ નિર્ણયને આવકારતાં કહ્યું કે અમેરિકન સૈનિકો પરત જશે, પરંતુ અમેરિકન કંપનીઓ ઇરાકમાં રોકાણ અને વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સમાં સક્રિય રહેશે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આ નિર્ણય ઇરાકના નવા વિકાસ મોડલ તરફનું મહત્વપૂર્ણ પગલું છે.
2003માં શરૂ થયેલા અમેરિકન મિશનનો અંત
અમેરિકાએ વર્ષ 2003માં તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ જ્યોર્જ ડબ્લ્યુ. બુશના સમયમાં ઇરાક પર સૈન્ય કાર્યવાહી શરૂ કરી હતી. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ સદ્દામ હુસૈનના શાસનનો અંત લાવવાનો હતો. ત્યારબાદ અમેરિકન દળોએ ઇરાકમાં લાંબા સમય સુધી સુરક્ષા અને સ્થિરતા જાળવવાની જવાબદારી સંભાળી હતી. 2007 દરમિયાન ઇરાકમાં અમેરિકન સૈનિકોની સંખ્યા આશરે 1.7 લાખ સુધી પહોંચી હતી. વર્ષ 2011માં મોટાભાગના દળો પરત ખેંચવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ 2014માં આતંકવાદી સંગઠન ISIS સામે લડવા માટે ફરીથી હજારો અમેરિકન સૈનિકોને ઇરાકમાં તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી તેમની ભૂમિકા મુખ્યત્વે તાલીમ અને સલાહકાર તરીકે મર્યાદિત રહી હતી.
આ પણ વાંચો: ભારત-બ્રિટન FTA આજથી અમલમાં : હવે લક્ઝરી કાર, સ્કૉચ વ્હિસ્કી સહિત અનેક વસ્તુઓ થઈ શકે સસ્તી
ઇરાનના પ્રભાવ અને પ્રાદેશિક રાજકારણ પર ચર્ચા તેજ
અમેરિકન સૈન્યની વાપસીને લઈને પશ્ચિમ એશિયાના રાજકીય વર્તુળોમાં અનેક પ્રકારની ચર્ચાઓ શરૂ થઈ છે. કેટલાક ભૂરાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે ઇરાકમાંથી અમેરિકાની વિદાય ઇરાન માટે રાજકીય અને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે, કારણ કે ઇરાન લાંબા સમયથી વિદેશી સૈન્યની હાજરીનો વિરોધ કરતું રહ્યું છે. જોકે અમેરિકા અને ઇરાકે પોતાની સત્તાવાર જાહેરાતમાં આ નિર્ણયને દ્વિપક્ષીય સહમતિ અને સુરક્ષા પરિસ્થિતિમાં આવેલા બદલાવ સાથે જોડ્યો છે. બંને દેશોનું કહેવું છે કે હવે ઇરાકી સુરક્ષા દળો દેશની આંતરિક સુરક્ષા સંભાળવા માટે વધુ સક્ષમ બન્યા છે.
વેપાર, તેલ અને રોકાણ પર રહેશે આગામી ફોકસ
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે અમેરિકાની સેનાની વાપસીનો અર્થ એ નથી કે અમેરિકા ઇરાકથી દૂર થઈ રહ્યું છે. તેમણે કહ્યું કે આગામી સમયમાં અમેરિકન કંપનીઓ ઇરાકના તેલ, ઊર્જા, ગેસ અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં મોટા પ્રમાણમાં રોકાણ કરશે અને બંને દેશો વચ્ચે વેપારી સંબંધો વધુ મજબૂત બનશે. ઇરાક સરકાર પણ અમેરિકન રોકાણને દેશના પુનઃનિર્માણ માટે મહત્વપૂર્ણ માની રહી છે. લાંબા સમયથી યુદ્ધ અને આતંકવાદના કારણે પ્રભાવિત ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, ઊર્જા અને જાહેર સુવિધાઓના વિકાસમાં આંતરરાષ્ટ્રીય રોકાણકારોની ભૂમિકા વધારવા પર ભાર મૂકવામાં આવી રહ્યો છે.
આ પણ વાંચો: "ફરી હુમલો કર્યો તો આ વખતનો જવાબ વધુ ભયંકર હશે" : ઈરાનને નેતન્યાહૂની કડક ચેતવણી
પશ્ચિમ એશિયાની રાજનીતિમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત
અમેરિકન સૈન્યની સંપૂર્ણ વાપસી માત્ર એક સૈન્ય નિર્ણય નથી, પરંતુ પશ્ચિમ એશિયાની ભૂરાજકીય પરિસ્થિતિમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત તરીકે પણ જોવામાં આવી રહી છે. લગભગ બે દાયકાથી વધુ સમય સુધી ચાલેલી સૈન્ય હાજરી બાદ હવે અમેરિકા ઇરાક સાથેના સંબંધોને સુરક્ષા કેન્દ્રિત મોડલમાંથી આર્થિક ભાગીદારી તરફ લઈ જવા માંગે છે. આગામી મહિનાઓમાં સૈન્ય વાપસીની પ્રક્રિયા કેવી રીતે પૂર્ણ થાય છે, ઇરાકની આંતરિક સુરક્ષા પર તેની શું અસર પડે છે અને બંને દેશો વચ્ચેના નવા આર્થિક સંબંધો કેટલા સફળ રહે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે.
