ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચર્ચામાં રહેલો ફ્રી ટ્રેડ એગ્રીમેન્ટ (Free Trade Agreement-FTA) આજથી અમલમાં આવ્યો છે. બંને દેશો વચ્ચે થયેલા આ ઐતિહાસિક વેપાર કરારને કારણે આયાત અને નિકાસ પર લાગતા અનેક ટેરિફમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો કરવામાં આવ્યો છે. સરકારના મતે આ કરાર માત્ર વેપાર વધારવા પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ બંને દેશોની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત બનાવવા, રોકાણ વધારવા અને નવા રોજગાર સર્જવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવશે.
FTA અમલમાં આવતાં બ્રિટનમાંથી ભારત આવતા અનેક ઉત્પાદનોની કિંમતમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે. ખાસ કરીને લક્ઝરી કાર, સ્કૉચ વ્હિસ્કી, બ્યુટી અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ સહિત અનેક આયાતી વસ્તુઓ ગ્રાહકોને અગાઉની સરખામણીએ ઓછી કિંમતે મળી શકે છે. બીજી તરફ ભારતીય ટેક્સટાઇલ, ફાર્મા, ફૂડ પ્રોડક્ટ્સ, લેધર, ફૂટવેર અને એન્જિનિયરિંગ ઉત્પાદનોને બ્રિટનના બજારમાં વધુ સારી તક મળશે.
આખરે અમલમાં આવ્યો ઐતિહાસિક વેપાર કરાર
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચે વ્યાપક આર્થિક અને વેપાર સહયોગ વધારવા માટે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી FTA અંગે ચર્ચા ચાલી રહી હતી. અનેક તબક્કાની વાટાઘાટો બાદ બંને દેશો આ કરાર પર સહમત થયા હતા. જૂનમાં તેની જાહેરાત થયા બાદ હવે તે સત્તાવાર રીતે અમલમાં આવ્યો છે. વેપાર નિષ્ણાતોના મતે, આ કરાર બંને દેશો વચ્ચે વેપારને નવી દિશા આપશે. ટેરિફમાં ઘટાડાથી આયાત-નિકાસ વધુ સરળ બનશે અને બંને દેશોની કંપનીઓને નવા બજારોમાં વિસ્તરણ કરવાની તક મળશે.
નિકાસ વધારવાનો સરકારનો મોટો લક્ષ્ય
વાણિજ્ય સચિવ રાજેશ અગ્રવાલે જણાવ્યું હતું કે આગામી ત્રણથી ચાર વર્ષમાં ભારત અને બ્રિટન વચ્ચેનો દ્વિપક્ષીય વેપાર 100 અબજ ડોલર સુધી પહોંચાડવાનો લક્ષ્ય રાખવામાં આવ્યો છે. FTA હેઠળ બ્રિટનમાં મોટા ભાગના ભારતીય ઉત્પાદનો માટે ઝીરો ટેરિફ અથવા ઘટાડેલા ટેરિફની સુવિધા ઉપલબ્ધ થશે. તેના કારણે ભારતીય ટેક્સટાઇલ, ખાદ્ય ઉત્પાદનો, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, લેધર અને ફૂટવેર ઉદ્યોગને સૌથી વધુ લાભ થવાની અપેક્ષા છે. નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો માટે પણ બ્રિટિશ બજારમાં પ્રવેશ વધુ સરળ બનશે.
હજારો પ્રોડક્ટ્સ પર ટેરિફમાં રાહત
સરકારના જણાવ્યા મુજબ હજારો ઉત્પાદનો પર લાગતા આયાત શુલ્કમાં ઘટાડો અથવા સંપૂર્ણ છૂટ આપવામાં આવશે. ઘણા ઉત્પાદનોને તરત જ ડ્યુટી-ફ્રી પ્રવેશ મળશે, જ્યારે કેટલાક ઉત્પાદનો માટે આગામી વર્ષોમાં તબક્કાવાર ટેરિફ ઘટાડવામાં આવશે. આ પગલાથી બંને દેશો વચ્ચે વેપાર ખર્ચમાં ઘટાડો થશે અને ગ્રાહકોને પણ આયાતી વસ્તુઓ ઓછી કિંમતે મળવાની શક્યતા વધશે. વેપાર ક્ષેત્રમાં સ્પર્ધા વધતાં ગુણવત્તા અને પસંદગીના વધુ વિકલ્પો પણ ઉપલબ્ધ થઈ શકે છે.
સ્કૉચ વ્હિસ્કી અને બ્યુટી પ્રોડક્ટ્સ થશે સસ્તાં
FTAનો સૌથી વધુ ચર્ચિત લાભ બ્રિટિશ સ્કૉચ વ્હિસ્કી ઉદ્યોગને મળવાનો છે. અત્યાર સુધી ભારતમાં આયાત થતી સ્કૉચ વ્હિસ્કી પર ઊંચો આયાત શુલ્ક લાગતો હતો. નવા કરાર હેઠળ આ શુલ્કમાં તબક્કાવાર ઘટાડો કરવામાં આવશે, જેના કારણે ભવિષ્યમાં તેની કિંમતમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઈ શકે છે. તે ઉપરાંત બ્રિટનમાંથી આયાત થતા બ્યુટી અને પર્સનલ કેર પ્રોડક્ટ્સ પર પણ આયાત શુલ્ક ઘટાડવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. પરિણામે આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડના કોસ્મેટિક્સ અને અન્ય પ્રીમિયમ પ્રોડક્ટ્સ ભારતીય ગ્રાહકોને વધુ સ્પર્ધાત્મક કિંમતે મળી શકે છે.
આ પણ વાંચો: "ફરી હુમલો કર્યો તો આ વખતનો જવાબ વધુ ભયંકર હશે" : ઈરાનને નેતન્યાહૂની કડક ચેતવણી
લક્ઝરી કાર ખરીદનારાઓને મળશે રાહત
ઓટોમોબાઇલ ક્ષેત્ર માટે પણ આ કરાર મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. બ્રિટિશ લક્ઝરી કાર પર લાગતા આયાત શુલ્કમાં મોટા પ્રમાણમાં ઘટાડો કરવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. તેના કારણે ભવિષ્યમાં બ્રિટનની પ્રીમિયમ કાર બ્રાન્ડ્સની કિંમતોમાં ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. જગુઆર, લેન્ડ રોવર, એસ્ટન માર્ટિન, રોલ્સ-રોયસ અને ડિફેન્ડર જેવી બ્રિટિશ બ્રાન્ડ્સના વાહનો ભારતીય બજારમાં અગાઉની સરખામણીએ વધુ સ્પર્ધાત્મક કિંમતે ઉપલબ્ધ થવાની સંભાવના છે. જોકે વિવિધ કર, લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ અને અન્ય સ્થાનિક ચાર્જને કારણે વાસ્તવિક કિંમતમાં કેટલો ઘટાડો થશે તે બજારની સ્થિતિ પર નિર્ભર રહેશે.
ભારતીય ઉદ્યોગોને મળશે મોટો ફાયદો
FTAનો લાભ માત્ર આયાતી વસ્તુઓ સુધી મર્યાદિત નથી. ભારતીય નિકાસકારોને પણ બ્રિટનના વિશાળ બજારમાં વધુ સ્પર્ધાત્મક રીતે પ્રવેશવાની તક મળશે. ખાસ કરીને ટેક્સટાઇલ, કૃષિ આધારિત ઉત્પાદનો, દવાઓ, જ્વેલરી, એન્જિનિયરિંગ સામાન અને ચામડાના ઉત્પાદનોની નિકાસમાં વધારો થવાની શક્યતા છે. નિકાસ વધવાથી દેશમાં ઉત્પાદન વધશે, નવા રોકાણ આવશે અને રોજગારીની નવી તકો પણ ઊભી થશે. ખાસ કરીને MSME ક્ષેત્ર માટે આ કરાર લાભદાયી બની શકે છે.
ભારત-બ્રિટન વેપાર સંબંધોમાં નવા અધ્યાયની શરૂઆત
ભારત અને બ્રિટન વચ્ચેનો FTA બંને દેશોના વેપાર સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવશે તેવી અપેક્ષા છે. સરકારનું માનવું છે કે આ કરાર માત્ર વેપાર નહીં, પરંતુ રોકાણ, ટેક્નોલોજી સહયોગ અને આર્થિક વિકાસને પણ નવી ગતિ આપશે.
આવનારા વર્ષોમાં ટેરિફમાં તબક્કાવાર ઘટાડો થતાં વેપારનું પ્રમાણ વધુ વધવાની શક્યતા છે. જોકે બજારમાં તેનો વાસ્તવિક લાભ કેટલો અને કેટલી ઝડપથી ગ્રાહકો સુધી પહોંચે છે તે અમલીકરણ, બજારની સ્પર્ધા અને આયાતકારોની કિંમતી નીતિ પર આધાર રાખશે.
