ટ્રમ્પની ઓમાનને ચેતવણી : હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મુદ્દે વિવાદ ગરમાયો

ટ્રમ્પની ઓમાનને ધમકી: હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ મુદ્દે વિવાદ ગરમાયો

વૈશ્વિક રાજનીતિમાં હાલ ભારે ગરમાવો જોવા મળી રહ્યો છે. અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તાજેતરમાં એક કેબિનેટ બેઠક દરમિયાન યુએસના જૂના સહયોગી દેશ ઓમાન પર આકરા પ્રહારો કર્યા છે. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપતા જણાવ્યું છે કે જો ઓમાન ઈરાન સાથે મળીને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) પર કોઈ પણ પ્રકારનું નિયંત્રણ મેળવવાનો કે ફી વસૂલવાનો પ્રયાસ કરશે, તો અમેરિકા સખત સૈન્ય કાર્યવાહી કરશે.

મીડિયા રિપોર્ટ્સ અનુસાર, ટ્રમ્પે વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારો સાથે વાતચીત કરતી વખતે આક્રમક શબ્દોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે, જ્યાંથી વિશ્વનો 20% જેટલો ક્રૂડ ઓઇલનો વેપાર થાય છે.

શું છે સમગ્ર વિવાદ?

તાજેતરમાં ઈરાનના સરકારી મીડિયામાં અહેવાલો આવ્યા હતા કે ઈરાન અને ઓમાન વચ્ચે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થતા જહાજો પર સંયુક્ત રીતે મેનેજમેન્ટ શુલ્ક અથવા ટોલ ટેક્સ વસૂલવા અંગે ચર્ચા ચાલી રહી છે. આ અહેવાલો સામે આવ્યા બાદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે આકરી પ્રતિક્રિયા આપી હતી.

ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ છે અને તે બધા માટે ખુલ્લો રહેશે. તેમણે ઉમેર્યું કે ઓમાને બાકીના દેશોની જેમ જ વર્તવું પડશે, અન્યથા પરિણામ ભોગવવા પડશે. જોકે, ઓમાન સરકારે સત્તાવાર રીતે આવી કોઈ યોજના હોવાનો ઈનકાર કર્યો છે અને તે પરંપરાગત રીતે આ ક્ષેત્રમાં એક મધ્યસ્થી દેશ તરીકેની ભૂમિકા ભજવતું રહ્યું છે.

ટ્રમ્પની વિદેશ નીતિ અને સૈન્ય કાર્યવાહીનો ઈતિહાસ

વર્ષ 2024 ની ચૂંટણી દરમિયાન ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાને એક શાંતિપ્રિય નેતા તરીકે રજૂ કરતા હતા અને લાંબા ગાળાના યુદ્ધોનો અંત લાવવાની વાતો કરતા હતા. પરંતુ સત્તામાં આવ્યા બાદ તેમની આક્રમક "ગનબોટ ડિપ્લોમસી" (સૈન્ય તાકાતના જોરે વિદેશ નીતિ ચલાવવી) ફરી ચર્ચામાં આવી છે.

રિપોર્ટ્સ અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોના મતે, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે વૈશ્વિક સ્તરે દબાણ લાવવા માટે સૈન્ય હુમલા અને આર્થિક નાકાબંધી જેવી રણનીતિઓ અપનાવી છે:

• ઈરાન અને સીરિયા: યુએસ અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે ફેબ્રુઆરીમાં શરૂ થયેલા તણાવ બાદ ઈરાનના ન્યુક્લિયર પ્રોગ્રામ અને મિલિશિયા ઠેકાણાઓ પર હવાઈ હુમલા કરવામાં આવ્યા છે.

• આતંકવાદ વિરોધી અભિયાન: સોમાલિયામાં અલ-શબાબ અને નાઇજીરીયામાં બોકો હરામ જેવા આતંકવાદી સંગઠનો વિરુદ્ધ અમેરિકાએ ડ્રોન હુમલાઓ ચાલુ રાખ્યા છે.

• ભૌગોલિક દબાણ: વેનેઝુએલા અને કેરેબિયન સમુદ્ર ક્ષેત્રમાં પણ અમેરિકી નૌકાદળ દ્વારા કડક સૈન્ય નિયંત્રણો લાદવામાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત કેનેડા અને ગ્રીનલેન્ડ જેવા પ્રદેશો પર આર્થિક કે ભૌગોલિક પ્રભુત્વ સ્થાપિત કરવા અંગેના ટ્રમ્પના અગાઉના નિવેદનો પણ ચર્ચાનો વિષય બન્યા છે.