Ebola Outbreak In Congo: પ્રજાસત્તાક કોંગો (DRC) ફરી એકવાર એક ભયાનક સ્વાસ્થ્ય કટોકટીનો સામનો કરી રહ્યું છે. દેશના પૂર્વ ભાગમાં ઈબોલા વાયરસનો પ્રકોપ ફાટી નીકળ્યો છે, પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ અગાઉના તમામ આઉટબ્રેક્સ કરતા વધુ ગંભીર અને ડરામણી છે. આ વખતે ઈબોલાનો 'બુંદિબુગ્યો' (Bundibugyo) સ્ટ્રેઈન જોવા મળ્યો છે, જે આ વાયરસનો એક દુર્લભ પ્રકાર છે. સૌથી મોટી ચિંતાની વાત એ છે કે આ ચોક્કસ સ્ટ્રેઈન સામે દુનિયા પાસે હજુ સુધી કોઈ મંજૂર થયેલી વેક્સિન કે ચોક્કસ સારવાર ઉપલબ્ધ નથી.
આ દુર્ઘટના એવા સમયે ઘટી છે જ્યારે કોંગો પહેલેથી જ લાંબા સમયથી ચાલતા સશસ્ત્ર સંઘર્ષ, આંતરિક વિસ્થાપન અને જર્જરિત જાહેર આરોગ્ય સેવાઓ જેવી સમસ્યાઓથી ઘેરાયેલું છે. વિશ્વ આરોગ્ય સંસ્થા (WHO) એ આ આઉટબ્રેકને 'આંતરરાષ્ટ્રીય જાહેર આરોગ્ય કટોકટી' જાહેર કરી છે. સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં હોવાને કારણે અહીં તબીબી ટીમ પહોંચાડવી અને રોગના ફેલાવાને રોકવો એક અત્યંત કઠિન કાર્ય બની ગયું છે.
શું છે આ 'બુંદિબુગ્યો' સ્ટ્રેઈન અને તે કેમ છે વધુ ખતરનાક?
સામાન્ય રીતે ઈબોલાના જે સ્ટ્રેઈન અગાઉ જોવા મળતા હતા તેની સામે વૈજ્ઞાનિકોએ રસી અને સારવાર વિકસાવી લીધી હતી. પરંતુ, બુંદિબુગ્યો સ્ટ્રેઈન વૈજ્ઞાનિકો માટે 'અજાણી ભૂમિ' જેવું છે. આ વાયરસના નિદાન માટે કોઈ ઝડપી ડાયગ્નોસ્ટિક ટૂલ્સ પણ હાલમાં ઉપલબ્ધ નથી. શરૂઆતના તબક્કે લક્ષણો સામાન્ય તાવ, મેલેરિયા કે કુપોષણ જેવા હોવાથી, તેનો ફેલાવો તપાસાય તે પહેલા જ મોટાપાયે થઈ રહ્યો છે.
સંઘર્ષગ્રસ્ત વિસ્તારમાં બચાવ કામગીરીનું 'મિશન ઈમ્પોસિબલ'
ઈબોલાનો ગઢ ગણાતા મોંગબ્વાલુ જેવા વિસ્તારોમાં સશસ્ત્ર જૂથોનું વર્ચસ્વ છે. રોડ-રસ્તાઓ સુરક્ષિત નથી અને હોસ્પિટલો પર પણ હુમલાઓ થઈ રહ્યા છે. પરિસ્થિતિ એટલી ગંભીર છે કે ડૉક્ટર્સ વિધાઉટ બોર્ડર્સ (MSF) જેવી સંસ્થાઓ જીવના જોખમે સેવા આપી રહી છે. કેટલીક જગ્યાએ ડર અને અફવાઓને કારણે લોકો હૉસ્પિટલમાંથી દર્દીઓને ભગાડી રહ્યા છે, જે વાયરસના ફેલાવાને વધુ વેગ આપી રહ્યો છે. અફવાઓ એવી પણ છે કે આ રોગ વિદેશી ફંડ મેળવવા માટેનું એક કાવતરું છે.
ઇબોલાના લક્ષણો શું છે?
ઇબોલાના પ્રારંભિક લક્ષણો સામાન્ય બિમારીઓ જેવા જ હોઈ શકે છે:
તાવ
ઊલ્ટી
ડાયરીયા
શરીરમાં નબળાઈ
ઉબકા
ગંભીર સ્થિતિમાં આંતરિક રક્તસ્રાવ (હેમરેજ), અંગો નિષ્ફળ જવા અને મૃત્યુનો ખતરો પણ વધી શકે છે.
શું દુનિયામાં ફેલાઈ શકે છે ઈબોલા?
WHO અને અન્ય આરોગ્ય સંસ્થાઓએ ચેતવણી આપી છે કે, આ રોગ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદો ઓળંગી રહ્યો છે. યુગાન્ડામાં પણ ઈબોલાના કેસ નોંધાયા છે. લોકોની અવરજવરને કારણે ટૂંક સમયમાં અન્ય દેશોમાં પણ ખતરો વધી શકે છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે સરહદો સીલ કરવાને બદલે સરહદી વિસ્તારોમાં તૈયારીઓ અને સર્વેલન્સ વધારવું વધુ જરૂરી છે.
આગામી સમયમાં રસી આવવાની આશા
આફ્રિકા સીડીસી (Africa CDC) એ આશા વ્યક્ત કરી છે કે, 2026ના અંત સુધીમાં બુંદિબુગ્યો સ્ટ્રેઈન સામે રસી અને દવાઓ તૈયાર કરી લેવામાં આવશે. પરંતુ ત્યાં સુધી, માત્ર 'સપોર્ટીવ કેર' (દર્દીના શરીરને ટકાવી રાખવાની સારવાર) જ એકમાત્ર વિકલ્પ છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે જો આ વૈશ્વિક સ્તરે યોગ્ય ફંડિંગ અને વૈજ્ઞાનિક સહયોગ ન મળ્યો, તો આ રોગ કોંગોની સીમાઓ વટાવીને વૈશ્વિક મહામારીનું સ્વરૂપ ધારણ કરી શકે છે.
