India US Trade Deal: ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી વેપાર વાટાઘાટો હવે અંતિમ તબક્કામાં પહોંચી હોવાનું માનવામાં આવી રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે એક મહત્ત્વાકાંક્ષી ટ્રેડ ડીલને અંતિમ સ્વરૂપ આપવા માટે ઉચ્ચ સ્તરની બેઠકો ચાલી રહી છે. પરંતુ આ દરમિયાન અમેરિકાએ એક એવો પ્રસ્તાવ જાહેર કર્યો છે, જેના કારણે ભારતીય વેપાર જગતમાં ચિંતાનું મોજું ફરી વળ્યું છે. અમેરિકન ટ્રેડ રિપ્રેઝન્ટેટિવ ઓફિસ (USTR) દ્વારા જાહેર કરાયેલા પ્રસ્તાવમાં ભારત સહિત 54 દેશો પર 10થી 12.5 ટકા સુધી વધારાના આયાત શુલ્ક (ટેરિફ) લાદવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે. આ પગલાને કારણે ભારત-અમેરિકા વેપાર સંબંધો અને આગામી ટ્રેડ ડીલ પર તેની અસર અંગે ચર્ચાઓ તેજ બની છે.
શું છે USTRનો પ્રસ્તાવ?
અમેરિકાની વેપાર નીતિઓનું સંચાલન કરતી USTRએ વિવિધ દેશોની વેપાર પ્રથાઓની સમીક્ષા કર્યા બાદ એક પ્રસ્તાવ તૈયાર કર્યો છે. તેમાં એવા દેશોની યાદી જાહેર કરવામાં આવી છે, જેઓ અમેરિકાના મતે કેટલીક "અનુચિત વેપાર પ્રણાલીઓ" અપનાવી રહ્યા છે. આ યાદીમાં ભારત ઉપરાંત ચીન, જાપાન, બ્રિટન, ઓસ્ટ્રેલિયા, દક્ષિણ કોરિયા, સિંગાપોર, સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ, કતાર, ઓમાન, મલેશિયા, વિયેતનામ અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે.
સેક્શન 301 શું છે?
અમેરિકાના 1974ના ટ્રેડ એક્ટ હેઠળનો "સેક્શન 301" એક મહત્વપૂર્ણ કાયદો છે. આ કાયદા હેઠળ USTRને અન્ય દેશોની વેપાર નીતિઓની તપાસ કરવાનો અને જો તે અમેરિકાના વેપાર હિતો વિરુદ્ધ હોવાનું લાગે તો જવાબી પગલાં લેવાનો અધિકાર મળે છે. આ પગલાંમાં વધારાના ટેરિફ, આયાત પ્રતિબંધો અથવા અન્ય વેપારિક નિયંત્રણોનો સમાવેશ થઈ શકે છે. હાલમાં જાહેર કરાયેલ પ્રસ્તાવ પણ આ જ કાયદા હેઠળની તપાસના આધારે તૈયાર કરવામાં આવ્યો છે.
આ પણ વાંચો: ભારતીયો માટે જર્મનીના ટ્રાન્ઝિટ વિઝાની ઝંઝટ ખતમ: પ્રવાસ થશે વધુ સરળ, જર્મન એમ્બેસીએ લીધો મોટો નિર્ણય
ભારત સામે શું છે અમેરિકાનો મુખ્ય આરોપ?
અમેરિકાનું કહેવું છે કે કેટલાક દેશોમાં જબરદસ્તી મજૂરી (Forced Labor) અથવા બંધુઆ મજૂરી દ્વારા ઉત્પાદિત ચીજવસ્તુઓના ઉત્પાદન અને વેપારને રોકવા માટે પૂરતી કાનૂની વ્યવસ્થા નથી. USTRના મતે આવા ઉત્પાદનો ઓછી કિંમતમાં વૈશ્વિક બજારમાં પહોંચે છે, જેના કારણે અમેરિકન ઉદ્યોગો અને સ્થાનિક કામદારોને નુકસાન થાય છે. ભારતને પણ આ મુદ્દે ચિંતાજનક દેશોની યાદીમાં સામેલ કરવામાં આવ્યું છે.
ભારત માટે શું હોઈ શકે અસર?
હાલમાં આ માત્ર એક પ્રસ્તાવ છે અને તેના પર અંતિમ નિર્ણય લેવાયો નથી. તેમ છતાં જો અમેરિકા વધારાના ટેરિફ લાગુ કરે છે તો ભારતીય ઉત્પાદનો અમેરિકન બજારમાં મોંઘા બની શકે છે. ખાસ કરીને ટેક્સટાઈલ, ફાર્માસ્યુટિકલ્સ, એન્જિનિયરિંગ ગુડ્સ, કેમિકલ્સ અને મેન્યુફેક્ચરિંગ ક્ષેત્રના નિકાસકારોને સૌથી વધુ અસર થઈ શકે છે. અમેરિકા ભારત માટે સૌથી મોટાં નિકાસ બજારોમાંનું એક હોવાથી આ પગલું વેપાર ક્ષેત્ર માટે પડકારરૂપ બની શકે છે.
અન્ય દેશો પણ અમેરિકાના રડાર પર
ભારત એકલું એવું દેશ નથી જેને લઈને અમેરિકા ચિંતિત છે. USTRની યાદીમાં અનેક મોટા વેપાર ભાગીદારોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. ચીનથી લઈને બ્રિટન અને જાપાન સુધીના દેશો પણ આ પ્રસ્તાવના દાયરામાં આવે છે. અમેરિકાએ સંકેત આપ્યો છે કે, જે દેશો જબરદસ્તી મજૂરીથી બનેલા ઉત્પાદનો સામે કડક કાર્યવાહી કરશે તેમને વધારાના ટેરિફમાં રાહત આપવામાં આવી શકે છે.
ટ્રેડ ડીલ પર શું પડશે અસર?
ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલી ટ્રેડ ડીલ લગભગ અંતિમ તબક્કામાં હોવાનું કહેવાય છે. આવા સમયે અમેરિકાના આ પ્રસ્તાવે વેપાર સંબંધોમાં નવી અનિશ્ચિતતા ઊભી કરી છે. વેપાર નિષ્ણાતોના મતે જો બંને દેશો વચ્ચે ચર્ચા દ્વારા ઉકેલ શોધવામાં નહીં આવે તો આ મુદ્દો ટ્રેડ ડીલની ગતિને અસર કરી શકે છે. જોકે બંને દેશો માટે વેપારિક સંબંધો વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ હોવાથી અંતિમ નિર્ણય પહેલાં અનેક સ્તરે ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
