Marco Rubio Russian Oil: અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રૂબિયોના તાજેતરના નિવેદનથી વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં નવી ચર્ચા શરૂ થઈ છે. રૂબિયોએ જણાવ્યું છે કે અમેરિકા રશિયન તેલ ખરીદી પર આપવામાં આવેલી પ્રતિબંધ છૂટ (Waiver) શક્ય તેટલી વહેલી તકે સમાપ્ત કરવા માંગે છે. આ નિવેદન ભારત માટે ખાસ મહત્વનું છે, કારણ કે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી ભારત આ છૂટનો લાભ લઈને રશિયન તેલની આયાત કરી રહ્યું છે. જો અમેરિકા આ છૂટને આગળ ન વધારે તો ભારતની ઊર્જા વ્યૂહરચના અને ક્રૂડ ઓઇલ સપ્લાય પર અસર પડી શકે છે.
શું કહ્યું માર્કો રૂબિયોએ?
અમેરિકી સેનેટની વિદેશ સંબંધ સમિતિ સમક્ષ હાજર રહીને માર્કો રૂબિયોએ જણાવ્યું કે રશિયન તેલ પર પ્રતિબંધ લગાવવાની અમેરિકાની મૂળભૂત નીતિ યથાવત છે અને હાલ આપવામાં આવેલી છૂટ માત્ર વૈશ્વિક તેલ પુરવઠો જાળવવા માટે સમયબદ્ધ વ્યવસ્થા છે. તેમણે કહ્યું કે અમેરિકા આ છૂટને "શક્ય તેટલી વહેલી તકે" સમાપ્ત કરવા ઇચ્છે છે. જોકે અંતિમ નિર્ણય અમેરિકાના ટ્રેઝરી વિભાગ દ્વારા લેવામાં આવશે.
રૂબિયોના જણાવ્યા મુજબ, ઈરાન યુદ્ધ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાં ઊભી થયેલી પરિસ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠામાં ખલેલ ન પડે તે માટે આ છૂટ આપવામાં આવી હતી.
ભારતને કેવી રીતે મળ્યો હતો લાભ?
માર્ચ 2026માં અમેરિકા દ્વારા ભારત સહિત કેટલાક દેશોને રશિયન ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદવા માટે મર્યાદિત સમયની છૂટ આપવામાં આવી હતી. તેનું મુખ્ય કારણ મધ્ય પૂર્વમાં વધેલા તણાવ અને હોર્મુઝ જળમાર્ગમાંથી તેલ સપ્લાયમાં ઉભા થયેલા જોખમો હતા. ત્યારબાદ આ છૂટને બે વખત લંબાવવામાં આવી હતી. હાલની મુદત 17 જૂન સુધી માન્ય છે.
ભારત વિશ્વના સૌથી મોટા ક્રૂડ ઓઇલ આયાતકાર દેશોમાંનો એક છે અને પોતાની જરૂરિયાતનો મોટો હિસ્સો આયાત દ્વારા પૂરો કરે છે. ડિસ્કાઉન્ટ દરે મળતું રશિયન તેલ ભારતીય રિફાઇનરીઓ માટે મહત્વપૂર્ણ સપ્લાય સ્ત્રોત બન્યું હતું.
17 જૂન બાદ શું થઈ શકે?
જો અમેરિકા 17 જૂન પછી છૂટને આગળ ન વધારે તો ભારતીય રિફાઇનરીઓને વૈકલ્પિક સપ્લાયરો તરફ વળવું પડી શકે છે. તેમાં મધ્ય પૂર્વના દેશો, અમેરિકા અથવા અન્ય લેટિન અમેરિકન ઉત્પાદકોનો સમાવેશ થઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં આયાત ખર્ચ વધવાની શક્યતા પણ નિષ્ણાતો વ્યક્ત કરી રહ્યા છે.
જોકે ભારતીય અધિકારીઓ અગાઉ સ્પષ્ટ કરી ચૂક્યા છે કે દેશ ઊર્જા સુરક્ષાને સર્વોચ્ચ પ્રાથમિકતા આપે છે અને વ્યાપારી રીતે લાભદાયક હોય ત્યાંથી તેલ ખરીદવાનું ચાલુ રાખશે.
વૈશ્વિક બજાર પર પણ પડશે અસર
રૂબિયોએ સ્વીકાર્યું હતું કે રશિયન તેલ અંગેની છૂટથી માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ અનેક અર્થતંત્રોને લાભ મળ્યો છે. તેમણે ચેતવણી આપી કે વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં અચાનક આંચકો આવે તો તેની અસર અન્ય નાણાકીય બજારો અને અર્થતંત્રો સુધી ફેલાઈ શકે છે. આ કારણસર અમેરિકી સરકાર અત્યાર સુધી સાવચેતીપૂર્વક નિર્ણય લઈ રહી છે.
આ પણ વાંચો: મૃત્યુના મહિનાઓ પછી ખામેનીનો અંતિમ સંસ્કાર : ઈરાનમાં ત્રણ દિવસનો રાજ્ય શોક, 2 કરોડ લોકો ભેગા થવાના દાવા
નિર્ણય આગામી દિવસોમાં ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ
ભારતની ઊર્જા સુરક્ષા, પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ અને આયાત ખર્ચ સીધા આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર સાથે જોડાયેલા છે. અમેરિકાની છૂટ સમાપ્ત થાય છે કે નહીં તે અંગેનો નિર્ણય આગામી દિવસોમાં ભારત માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ખાસ કરીને 17 જૂનની સમયમર્યાદા નજીક આવતા નવી દિલ્હીની નજર વોશિંગ્ટનના આગામી પગલાં પર રહેશે.
