Iran US war: મધ્ય પૂર્વમાં તણાવ ફરી એકવાર ખતરનાક સ્તરે પહોંચી ગયો છે. ઈરાને કુવૈત અને બહેરીન તરફ મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલા કર્યા હોવાનો અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM)નો દાવો છે. તેના જવાબમાં અમેરિકાએ ઈરાનના વ્યૂહાત્મક કેશ્મ (Qeshm) ટાપુ પર સૈન્ય કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. આ ઘટનાએ સમગ્ર ખાડી ક્ષેત્રમાં સુરક્ષા ચિંતાઓ વધારી દીધી છે અને વૈશ્વિક તેલ બજાર પર પણ તેની અસર જોવા મળી રહી છે.
શું બન્યું?
અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડના જણાવ્યા અનુસાર ઈરાને કુવૈત અને બહેરીન તરફ અનેક બેલિસ્ટિક મિસાઈલ અને ડ્રોન છોડ્યા હતા. જોકે મોટાભાગના હુમલા તેમના નિર્ધારિત લક્ષ્ય સુધી પહોંચી શક્યા નહોતા. કેટલીક મિસાઈલ માર્ગમાં જ તૂટી પડી હતી, જ્યારે કેટલીકને અમેરિકી અને બહેરીનની એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ દ્વારા નષ્ટ કરવામાં આવી હતી.
કુવૈત સરકારે પણ પુષ્ટિ કરી હતી કે દેશની હવાઈ સુરક્ષા વ્યવસ્થાએ અનેક હવાઈ ખતરાઓને સફળતાપૂર્વક રોકી લીધા હતા. આ હુમલાઓને કારણે કેટલાક વિસ્તારોમાં એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.
અમેરિકાનો કેશ્મ ટાપુ પર જવાબી પ્રહાર
ઈરાનના હુમલાઓ બાદ અમેરિકાએ "સેલ્ફ-ડિફેન્સ સ્ટ્રાઈક" તરીકે ઓળખાવેલી કાર્યવાહી હેઠળ કેશ્મ ટાપુ પર આવેલા ઈરાની સૈન્ય લક્ષ્યોને નિશાન બનાવ્યા. અમેરિકાના જણાવ્યા મુજબ આ કાર્યવાહીનો હેતુ ઈરાન દ્વારા ભવિષ્યમાં થનારા હુમલાઓને રોકવાનો હતો.
કેશ્મ ટાપુ હોર્મુઝ જળમાર્ગની નજીક આવેલું વ્યૂહાત્મક સ્થળ છે. વિશ્વના મોટા ભાગના તેલ પરિવહન માટે આ વિસ્તાર અત્યંત મહત્વનો માનવામાં આવે છે. આ કારણે અહીં વધતી સૈન્ય કાર્યવાહી વૈશ્વિક વેપાર અને ઊર્જા બજાર માટે પણ ચિંતાજનક છે.
ઈરાનનો શું દાવો?
ઈરાનની ઇસ્લામિક રેવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC)એ દાવો કર્યો છે કે હુમલા અમેરિકી કાર્યવાહીનો જવાબ હતા. ઈરાની મીડિયાના અહેવાલો અનુસાર અમેરિકાએ અગાઉ ઈરાનના કેટલાક સૈન્ય અને સંચાર માળખાને નિશાન બનાવ્યા હતા, જેના જવાબમાં આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.
જોકે અમેરિકાએ દાવો કર્યો છે કે ઈરાનના તમામ હુમલા નિષ્ફળ ગયા હતા અને અમેરિકી દળો સંપૂર્ણ રીતે સુરક્ષિત છે.
તેલ બજાર પર અસર
મધ્ય પૂર્વમાં ફરી વધેલા તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર પર જોવા મળી છે. બ્રેન્ટ ક્રૂડ અને WTI ક્રૂડના ભાવમાં વધારો નોંધાયો છે. રોકાણકારો અને ઊર્જા બજાર સાથે જોડાયેલા નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જો હોર્મુઝ જળમાર્ગ આસપાસનો તણાવ વધુ વધશે તો વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.
આ પણ વાંચો: રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ બંધ? : માર્કો રુબિયોની ચેતવણીથી વધી ચિંતા, ભારતને કેટલો ફટકો?
કેમ મહત્વપૂર્ણ છે આ ઘટના?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે છેલ્લા કેટલાક મહિનાથી તણાવ ચાલુ છે. યુદ્ધવિરામ અને શાંતિ વાટાઘાટોના પ્રયાસો વચ્ચે વારંવાર મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાની ઘટનાઓ સામે આવી રહી છે. હાલની ઘટના દર્શાવે છે કે બંને દેશો વચ્ચેનો સંઘર્ષ હજુ પણ સંપૂર્ણ રીતે શમ્યો નથી.
વિશ્વ સમુદાયની નજર હવે એ બાબત પર છે કે બંને દેશો આગામી દિવસોમાં તણાવ ઘટાડવા માટે રાજદ્વારી માર્ગ અપનાવે છે કે પછી મધ્ય પૂર્વમાં વધુ વ્યાપક સંઘર્ષનું જોખમ ઊભું થાય છે.
