ભારત હવે વૈશ્વિક સેમિકન્ડક્ટરની સ્પર્ધામાં માત્ર એક ગ્રાહક તરીકે નહીં, પણ એક મજબૂત ઉત્પાદક તરીકે ઉભરી રહ્યું છે. કેન્દ્ર સરકારે ગુજરાતના ધોલેરામાં ટાટા સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ માટે ‘સ્પેશિયલ ઇકોનોમિક ઝોન’ (SEZ) જાહેર કરીને દેશના ઔદ્યોગિક ઇતિહાસમાં એક નવું પ્રકરણ ઉમેર્યું છે. આ નિર્ણય માત્ર એક ફેક્ટરીની સ્થાપના નથી, પરંતુ ભારતને “ચિપ મેન્યુફેક્ચરિંગ સુપરપાવર” બનાવવા તરફનું એક નિર્ણાયક અને ઐતિહાસિક પગલું છે.
66 હેક્ટરમાં ફેલાયેલો અત્યાધુનિક SEZ ઝોન
કેન્દ્ર સરકારના વાણિજ્ય મંત્રાલય દ્વારા ધોલેરા સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટમેન્ટ રિજન (SIR)માં ટાટા સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ પ્રાઈવેટ લિમિટેડ માટે અંદાજે 66.16 હેક્ટર વિસ્તારને SEZ તરીકે નોટિફાય કરવામાં આવ્યો છે. આ વિશેષ ક્ષેત્રમાં ઇલેક્ટ્રોનિક હાર્ડવેર, સોફ્ટવેર અને IT આધારિત સેવાઓનો વિકાસ કરવામાં આવશે. આ પ્રોજેક્ટને SEZ એક્ટ, 2005 હેઠળ મંજૂરી આપવામાં આવી છે, જે ઉદ્યોગોને ટેક્સમાં રાહત અને સરળ નિયમોની સુવિધા આપે છે.
આ જાહેરાતનું સૌથી મોટું જમા પાસું એ છે કે આ ઝોનને કસ્ટમ્સ એક્ટ હેઠળ “ઇનલેન્ડ કન્ટેનર ડિપો” (ICD) નો દરજ્જો પણ મળ્યો છે. આનાથી કાચા માલની આયાત અને તૈયાર ચિપ્સની નિકાસ માટેની કસ્ટમ પ્રક્રિયાઓ પ્લાન્ટની અંદર જ પૂર્ણ કરી શકાશે, જે સમય અને ખર્ચ બંનેમાં મોટી બચત કરશે.
₹91,000 કરોડનું વિરાટ રોકાણ અને તકનીકી ભાગીદારી
ટાટા ગ્રુપ દ્વારા કરવામાં આવનાર ₹91,000 કરોડનું આ રોકાણ ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ સેક્ટરમાં અત્યાર સુધીના સૌથી મોટા રોકાણોમાંનું એક છે. તાઈવાનની અગ્રણી કંપની પાવરચિપ સેમિકન્ડક્ટર મેન્યુફેક્ચરિંગ કોર્પ (PSMC) ના ટેકનિકલ સહયોગથી આ પ્લાન્ટ કાર્યરત થશે. આ યુનિટમાં દર મહિને હજારો ‘વેફર’ પ્રોસેસ કરવાની ક્ષમતા હશે. અહીં બનનારી માઇક્રોચિપ્સનો ઉપયોગ ઓટોમોબાઈલ, આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI), સ્માર્ટફોન્સ અને ડેટા સેન્ટર્સમાં કરવામાં આવશે. અત્યાર સુધી ભારત આ ટેકનોલોજી માટે ચીન અને તાઈવાન જેવા દેશો પર નિર્ભર હતું, પરંતુ હવે સ્થિતિ બદલાશે.
21,000 નવી રોજગારી અને આર્થિક તેજી
આ પ્રોજેક્ટ ગુજરાતના રોજગાર ક્ષેત્રે મોટો ઉછાળો લાવશે. અંદાજ મુજબ, આ સેમિકન્ડક્ટર પ્લાન્ટ અને SEZ ના કારણે પ્રત્યક્ષ અને પરોક્ષ રીતે 21,000 થી વધુ યુવાનોને રોજગારી મળશે. માત્ર પ્લાન્ટમાં જ નહીં, પરંતુ તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં પણ અનેક નાની-મોટી સપોર્ટિંગ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ (Ancillary Industries) નો વિકાસ થશે. આનાથી કેમિકલ સપ્લાયર્સ, લોજિસ્ટિક્સ કંપનીઓ અને હાઈ-ટેક એન્જિનિયરિંગ ક્ષેત્રમાં પણ નવી તકો ઉભી થશે.
ધોલેરા: વિશ્વસ્તરીય ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરનું આકર્ષણ
ધોલેરા SIR એ ભારતનું પ્રથમ ‘ગ્રીનફિલ્ડ સ્માર્ટ સિટી’ છે. સેમિકન્ડક્ટર ઉત્પાદન માટે અવિરત વીજળી અને શુદ્ધ પાણીની જે જરૂરિયાત હોય છે, તે ધોલેરામાં પૂરતા પ્રમાણમાં ઉપલબ્ધ છે. અમદાવાદ-ધોલેરા એક્સપ્રેસવે અને નિર્માણાધીન ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ આ પ્રોજેક્ટને વૈશ્વિક કનેક્ટિવિટી પૂરી પાડશે. આ ઉપરાંત, ગુજરાત સરકારની મજબૂત સેમિકન્ડક્ટર પોલિસીએ ટાટા જેવા મોટા ઉદ્યોગગૃહો માટે અહીં રોકાણ કરવું સરળ બનાવ્યું છે.
આત્મનિર્ભર ભારતની નવી ઓળખ
વૈશ્વિક સ્તરે જ્યારે સપ્લાય ચેઇનમાં અનિશ્ચિતતા પ્રવર્તી રહી છે, ત્યારે ભારતનો આ માસ્ટરસ્ટ્રોક દેશની સુરક્ષા અને અર્થતંત્ર બંને માટે મહત્વનો છે. ધોલેરાનો આ પ્રોજેક્ટ આગામી વર્ષોમાં ભારતને વિશ્વના ટેક મેપ પર એક મજબૂત મેન્યુફેક્ચરિંગ હબ તરીકે સ્થાપિત કરશે. ટાટા અને સરકારના આ સંયુક્ત પ્રયાસોથી ગુજરાત ખરેખર ભારતનું ‘સિલિકોન સ્ટેટ’ બનવા તરફ પ્રયાણ કરી રહ્યું છે.
