અમદાવાદ: ગુજરાતની રાજધાની ગાંધીનગરથી લઈને અમદાવાદ સુધી ગઈકાલે સુરક્ષા એજન્સીઓમાં દોડધામ મચી ગઈ હતી, જ્યારે અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન (AMC) ઓફિસ, મુખ્યમંત્રી કાર્યાલય (CMO) અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS)ના કાર્યાલયને બોમ્બથી ઉડાવી દેવાની ધમકીભર્યો ઈ-મેઈલ મળ્યો હતો. ધમકી મળતા જ પોલીસ, બોમ્બ ડિસ્પોઝલ સ્ક્વોડ, ડોગ સ્ક્વોડ અને ગુપ્તચર એજન્સીઓ એલર્ટ મોડ પર આવી ગઈ હતી. જોકે, કલાકો સુધી ચાલેલી સઘન તપાસ બાદ કોઈ શંકાસ્પદ વસ્તુ કે વિસ્ફોટક સામગ્રી મળી આવી નહોતી. હવે આ સમગ્ર ઘટનામાં સાયબર ક્રાઈમની તપાસ દરમિયાન કેટલાક મહત્વના અને ચોંકાવનારા ખુલાસા સામે આવ્યા છે.
પ્રાથમિક તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે ધમકીભર્યો ઈ-મેઈલ માત્ર ભય અને અશાંતિનું વાતાવરણ ઊભું કરવા માટે મોકલવામાં આવ્યો હતો. સાયબર ક્રાઈમ વિભાગના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, આ સમગ્ર ઘટનામાં ખાલિસ્તાની પ્રોપોગેન્ડાનો એંગલ સામે આવ્યો છે, જેના કારણે તપાસ વધુ ગંભીર બની ગઈ છે.
અમેરિકા અને ફ્રાન્સ સાથે જોડાયા ટેકનિકલ તાર
અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમે ઈ-મેઈલની ટેકનિકલ વિગતોનું વિશ્લેષણ શરૂ કરતાં જાણવા મળ્યું કે ધમકી મોકલવા માટે જે ઈ-મેઈલ આઈડીનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો તે વર્ષ 2012 દરમિયાન અમેરિકામાં બનાવવામાં આવ્યો હતો. વધુ તપાસમાં બહાર આવ્યું કે ઈ-મેઈલ મોકલતી વખતે જે IP એડ્રેસનો ઉપયોગ થયો હતો તે ફ્રાન્સનો હતો.
આ ખુલાસા બાદ તપાસ એજન્સીઓ હવે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ માહિતી એકત્રિત કરી રહી છે. સાયબર નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આવા કિસ્સાઓમાં ઘણી વખત વર્ચ્યુઅલ પ્રાઈવેટ નેટવર્ક (VPN) અથવા અન્ય ટેકનિકલ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને અસલી લોકેશન છુપાવવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવે છે. તેથી માત્ર IP એડ્રેસના આધારે આરોપી સુધી પહોંચવું સરળ નથી, પરંતુ તે તપાસ માટે મહત્વની કડી સાબિત થઈ શકે છે. તપાસકર્તાઓ હવે ઈ-મેઈલની હેડર માહિતી, સર્વર રૂટિંગ અને અન્ય ડિજિટલ પુરાવાઓના આધારે ધમકી પાછળ રહેલા વ્યક્તિ કે સંગઠન સુધી પહોંચવાના પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
ધમકી મળતા જ એલર્ટ થયું સમગ્ર તંત્ર
ધમકીભર્યો મેઈલ મળ્યા બાદ અમદાવાદ પોલીસ સહિત વિવિધ સુરક્ષા એજન્સીઓ તરત જ સક્રિય થઈ ગઈ હતી. AMC મુખ્યાલય, RSS કાર્યાલય અને અન્ય સંવેદનશીલ સ્થળોએ સુરક્ષા વધારી દેવામાં આવી હતી. બોમ્બ ડિસ્પોઝલ સ્ક્વોડ અને ડોગ સ્ક્વોડ દ્વારા તમામ સ્થળોની ઝીણવટભરી તપાસ કરવામાં આવી હતી.
ઘણા કલાકો સુધી ચાલેલા સર્ચ ઓપરેશન દરમિયાન દરેક ખૂણાની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી. જોકે, તપાસ દરમિયાન કોઈપણ પ્રકારનો વિસ્ફોટક, શંકાસ્પદ પેકેટ અથવા જોખમી સામગ્રી મળી આવી નહોતી. ત્યારબાદ પ્રાથમિક રીતે આ ધમકી માત્ર ભય ફેલાવવાના હેતુથી આપવામાં આવી હોવાનું સ્પષ્ટ બન્યું હતું. આ ઘટનાને કારણે સરકારી કચેરીઓમાં કામકાજ પર પણ થોડા સમય માટે અસર જોવા મળી હતી. કર્મચારીઓ અને મુલાકાતીઓમાં પણ ચિંતા ફેલાઈ હતી, પરંતુ તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ પરિસ્થિતિ સામાન્ય બની હતી.
ખાલિસ્તાની પ્રોપોગેન્ડાનો એંગલ તપાસમાં
સાયબર ક્રાઈમની પ્રાથમિક તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે ધમકીભર્યા મેઈલનો હેતુ માત્ર ડર અને ગભરાટ ફેલાવવાનો નહોતો, પરંતુ દેશવિરોધી વિચારધારાને પ્રોત્સાહન આપવાનો પણ હોઈ શકે છે. તપાસમાં ખાલિસ્તાની પ્રોપોગેન્ડા સાથે સંકળાયેલા કેટલાક સંકેતો મળ્યા હોવાનું અધિકારીઓએ જણાવ્યું છે.
છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં પણ આવી પ્રકારની ધમકીઓ, સોશિયલ મીડિયા કેમ્પેઇન અને ઓનલાઈન પ્રચાર દ્વારા અસ્થિરતા ફેલાવવાના પ્રયાસો સામે આવ્યા છે. સુરક્ષા એજન્સીઓનું માનવું છે કે ડિજિટલ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરીને ભયનું વાતાવરણ ઊભું કરવું અને સરકાર વિરોધી ભાવનાઓને પ્રોત્સાહન આપવું આવા તત્વોની સામાન્ય રણનીતિ બની રહી છે.
આ પણ વાંચો: સુરત ડિમોલિશન વિવાદમાં કાજલ હિન્દુસ્તાનીની એન્ટ્રી : ઘૂસપેઠ અને અતિક્રમણ મુદ્દે ઉઠાવ્યા ગંભીર સવાલો
ડૉ.હાર્દિક માકડીયા (સાયબર ક્રાઈમનાં ACP)
આ સમગ્ર મામલે અમદાવાદ સાયબર ક્રાઈમના ACP હાર્દિક માકડીયાએ જણાવ્યું હતું કે પ્રાથમિક તપાસમાં સ્થળ પરથી કોઈ વિસ્ફોટક સામગ્રી કે શંકાસ્પદ વસ્તુ મળી નથી. ટેકનિકલ વિશ્લેષણમાં ઈ-મેઈલ આઈડી અને IP એડ્રેસ અંગે મહત્વની વિગતો મળી છે, જેના આધારે વધુ તપાસ ચાલી રહી છે.
તેમણે જણાવ્યું કે તપાસ અનેક દિશામાં આગળ વધી રહી છે અને જરૂરી હોય ત્યાં આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓની મદદ પણ લેવામાં આવશે. સાથે જ ધમકી પાછળ રહેલા વ્યક્તિઓ કે સંગઠનોની ઓળખ કરી કાયદેસરની કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
સુરક્ષા એજન્સીઓ વધુ સતર્ક
આ ઘટના બાદ ગુજરાત પોલીસ અને ગુપ્તચર એજન્સીઓએ રાજ્યની સંવેદનશીલ સરકારી કચેરીઓ, જાહેર સ્થળો અને મહત્વના સંસ્થાનોની સુરક્ષા વ્યવસ્થાની સમીક્ષા શરૂ કરી છે. ભવિષ્યમાં આવી કોઈ ધમકી મળે તો તેની સામે ઝડપી પ્રતિસાદ આપી શકાય તે માટે પણ ખાસ વ્યવસ્થાઓ મજબૂત કરવામાં આવી રહી છે.
જોકે હાલની તપાસમાં કોઈ વાસ્તવિક બોમ્બ કે હુમલાની યોજના સામે આવી નથી, છતાં સુરક્ષા એજન્સીઓ આ ઘટનાને અત્યંત ગંભીરતાથી લઈ રહી છે. કારણ કે ડિજિટલ માધ્યમો દ્વારા આપવામાં આવતી આવી ધમકીઓ માત્ર કાયદો અને વ્યવસ્થા માટે જ નહીં, પરંતુ જાહેર માનસિકતા અને સુરક્ષાની ભાવના માટે પણ મોટો પડકાર બની શકે છે.
