Supreme Court : ભારતની Supreme Court of Indiaએ એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બે અપરિણીત પુખ્ત વયના લોકો વચ્ચે સંમતિથી બનેલા શારીરિક સંબંધોને વ્યક્તિના ખરાબ ચારિત્ર્યનો પુરાવો ગણાવી શકાય નહીં. કોર્ટે જણાવ્યું કે દરેક પ્રેમસંબંધ અથવા સંબંધ લગ્નમાં પરિણમે તે જરૂરી નથી અને માત્ર સંબંધ લગ્ન સુધી ન પહોંચે એટલા આધારે કોઈ એક પક્ષે છેતરપિંડી કરી હોવાનું માની શકાય નહીં. ન્યાયમૂર્તિ Justice Manmohan અને Justice Manoj Misraની બેન્ચે આ અવલોકન તેલંગાણા પોલીસ ભરતી સંબંધિત એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન કર્યું હતું. કેસમાં એક ઉમેદવારની પોલીસ કોન્સ્ટેબલ તરીકેની પસંદગી અગાઉના ફોજદારી કેસના આધારે રદ કરવામાં આવી હતી, જોકે બાદમાં તે વિવાદ સમાધાન દ્વારા ઉકેલાઈ ગયો હતો.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
કેસ અનુસાર ઉમેદવાર વિરુદ્ધ વર્ષ 2014માં લગ્નના વચન પર બળાત્કારનો આરોપ લગાવી ફરિયાદ નોંધાઈ હતી. ફરિયાદ કરનાર મહિલા અને ઉમેદવાર વચ્ચે અગાઉથી સંબંધ હતો. બાદમાં બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાન થયું અને મામલો લોક અદાલત મારફતે ઉકેલાઈ ગયો હતો. ઉપલબ્ધ વિગતો અનુસાર ભારતીય દંડ સંહિતાની કલમ 376 હેઠળ અંતિમ રીતે આરોપ નક્કી થયા નહોતા. તેમ છતાં, તેલંગાણા રાજ્ય પોલીસ ભરતી બોર્ડે ઉમેદવારના ચારિત્ર્ય અંગે શંકા વ્યક્ત કરીને તેની ભરતી અટકાવી દીધી હતી. ઉમેદવારે આ નિર્ણયને પડકારતાં પહેલા હાઈકોર્ટ અને ત્યારબાદ સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે ઉમેદવારની દલીલોને સ્વીકારી ભરતી અંગે પુનર્વિચાર કરવાની દિશામાં રાહત આપી હતી.
TMCમાં મોટી બળવાખોરીના સંકેત?: દિલ્હીમાં 14 સાંસદોની ગુપ્ત બેઠકથી રાજકારણ ગરમાયું, શું મમતાને લાગશે મોટો ઝટકો?
કોર્ટનું મહત્વપૂર્ણ અવલોકન
સુપ્રીમ કોર્ટે પોતાના અવલોકનમાં કહ્યું કે ભારતના કાયદા હેઠળ બે સંમતિ આપનાર અપરિણીત પુખ્ત વયના લોકોને સંબંધ બાંધવાથી રોકતો કોઈ કાયદો નથી. તેથી આવા સંબંધોને નૈતિકતા અથવા ચારિત્ર્યના માપદંડ તરીકે ઉપયોગ કરવો યોગ્ય નથી. કોર્ટે વધુમાં નોંધ્યું કે સમાજમાં અનેક સંબંધો વિવિધ કારણોસર લગ્ન સુધી પહોંચતા નથી. સંબંધનો અંત આવવો અથવા લગ્ન ન થવું, પોતે જ છેતરપિંડી અથવા દુર્ભાવનાનો પુરાવો બની શકતું નથી. આથી, માત્ર ભૂતકાળના સહમતિ આધારિત વ્યક્તિગત સંબંધોના આધારે કોઈ ઉમેદવારને જાહેર નોકરી માટે અયોગ્ય ઠેરવવો યોગ્ય અભિગમ નથી.
સાસુની સુંદરતા જોઈ જમાઈએ લોકલાજ ભૂલી કર્યા લગ્ન!: પવિત્ર સંબંધની મર્યાદા નેવે મૂકી, કોર્ટમાં લીધા સાત ફેરા
પોલીસ ભરતી અને ‘ચારિત્ર્ય ચકાસણી’ પર અસર
આ ચુકાદાને પોલીસ ભરતી સહિત સરકારી નોકરીઓમાં થતી ચારિત્ર્ય ચકાસણીની પ્રક્રિયા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહ્યો છે. ભરતી પ્રક્રિયામાં ઉમેદવાર સામે નોંધાયેલા કેસો, તેમના પરિણામો અને વર્તનની સમીક્ષા કરવામાં આવે છે. જોકે સુપ્રીમ કોર્ટે સંકેત આપ્યો છે કે વ્યક્તિગત અને સંમતિ આધારિત સંબંધોને આપમેળે નૈતિક અયોગ્યતા સાથે જોડવા જોઈએ નહીં. કાયદા નિષ્ણાતોના મતે આ નિર્ણય વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા, ગોપનીયતા અને પુખ્ત વયના લોકોના પસંદગીના અધિકારો અંગે અગાઉના અનેક ન્યાયિક સિદ્ધાંતો સાથે સુસંગત છે. ભારતીય અદાલતો અગાઉ પણ પુખ્ત વયના લોકોના સંમતિ આધારિત વ્યક્તિગત નિર્ણયોમાં રાજ્યના અતિરેક હસ્તક્ષેપ સામે ટિપ્પણીઓ કરી ચૂકી છે.
મીરા-ભાયંદરમાં તંત્રનું કડક એક્શન: અડધી રાત્રે નૂરી મસ્જિદ પર બુલડોઝર ચાલતા ખળભળાટ! વિસ્તારમાં ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત
વ્યાપક સામાજિક સંદેશ
આ ચુકાદો માત્ર એક ભરતી વિવાદ પૂરતો મર્યાદિત નથી. તે આધુનિક ભારતીય સમાજમાં વ્યક્તિગત સંબંધો, નૈતિકતા અને કાનૂની જવાબદારી વચ્ચેની રેખા વધુ સ્પષ્ટ કરે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે એ સંદેશ આપ્યો છે કે સંમતિ આધારિત ખાનગી સંબંધોને ગુનાહિત અથવા ચારિત્ર્યહીન વર્તન તરીકે જોવાની માનસિકતા કાયદાકીય રીતે ટકાઉ નથી. જાહેર સેવા માટે ઉમેદવારની યોગ્યતા નક્કી કરતી વખતે તેના વર્તનનું મૂલ્યાંકન તથ્યો અને કાનૂની સ્થિતિના આધારે થવું જોઈએ, સામાજિક પૂર્વગ્રહો અથવા નિષ્ફળ થયેલા વ્યક્તિગત સંબંધોના આધારે નહીં. આ નિર્ણય ભવિષ્યમાં સમાન પ્રકારના ભરતી અને સેવા સંબંધિત વિવાદોમાં મહત્વપૂર્ણ ન્યાયિક માર્ગદર્શન તરીકે જોવામાં આવી શકે છે.
