Mega Bulldozer Action in India: છેલ્લા દિવસોમાં દેશના વિવિધ રાજ્યોમાં પ્રશાસને અતિક્રમણ હટાવવાના અભિયાનને વધુ વેગ આપ્યો. ક્યાંક વિકાસ પ્રોજેક્ટ માટે, ક્યાંક કોર્ટના આદેશના અમલ માટે અને ક્યાંક સરકારી જમીન પરના કબજાઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી. દેશભરમાં છેલ્લા એક અઠવાડિયા દરમિયાન ગેરકાયદે બાંધકામો અને અતિક્રમણો સામે મોટા પાયે ધ્વસ્તીકરણ અભિયાનો જોવા મળ્યા છે. છત્તીસગઢ, ગુજરાત, રાજસ્થાન, ઉત્તર પ્રદેશ અને મહારાષ્ટ્રમાં પ્રશાસને બુલડોઝરની મદદથી સરકારી જમીનો ખાલી કરાવી, વિકાસ પ્રોજેક્ટોને માર્ગ મોકળો કર્યો અને કોર્ટના આદેશોનો અમલ કરાવ્યો. ઘણી જગ્યાએ કાર્યવાહી પહેલાં નોટિસ, કાનૂની પ્રક્રિયા અને સુરક્ષા બંદોબસ્તની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી હતી, જ્યારે કેટલાક કેસોમાં રાજકીય અને સામાજિક વિવાદો પણ સામે આવ્યા. આ તમામ કાર્યવાહી એક સાથે જોવામાં આવે તો સ્પષ્ટ થાય છે કે રાજ્યોમાં અતિક્રમણ વિરોધી અભિયાન હવે માત્ર સ્થાનિક વહીવટી કામગીરી નથી રહ્યું, પરંતુ શહેરી આયોજન, ધાર્મિક સંવેદનાઓ, ન્યાયિક હસ્તક્ષેપ અને રાજકીય ચર્ચાઓ સાથે જોડાયેલો મહત્વનો મુદ્દો બની ગયો છે.
અંબાજી કોરિડોર: ધાર્મિક પર્યટન વિકાસ માટે બીજા તબક્કાની શરૂઆત
ગુજરાતના બનાસકાંઠા જિલ્લામાં આવેલા અંબાજી ખાતે મંદિર કોરિડોર પ્રોજેક્ટને આગળ ધપાવવા માટે પ્રશાસને અતિક્રમણ હટાવ અભિયાનનો બીજો તબક્કો શરૂ કર્યો છે. અંબાજી દેશના મહત્વના શક્તિપીઠોમાંનું એક છે અને દર વર્ષે લાખો શ્રદ્ધાળુઓ અહીં દર્શન માટે આવે છે. પ્રશાસનના જણાવ્યા મુજબ ગામ પંચાયત અને રાજસ્વ વિભાગની જમીન પર થયેલા 30થી વધુ મોટા અતિક્રમણો સામે કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી છે. આ પહેલાં રબારીવાસ વિસ્તારમાં અંદાજે 85 જેટલા અતિક્રમણો દૂર કરાયા હતા. હવે બીજા તબક્કામાં દુકાનો, રહેણાંક માળખાં અને અન્ય બાંધકામોને તબક્કાવાર દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. રાજ્ય સરકાર અંબાજીને આધુનિક યાત્રાધામ તરીકે વિકસાવવા માટે કોરિડોર પ્રોજેક્ટ અમલમાં મૂકી રહી છે. યાત્રાળુઓ માટે વિશાળ પ્રવેશ માર્ગો, સુવિધાસભર જાહેર સ્થળો અને પર્યટન માળખું ઉભું કરવાનું આયોજન ચાલી રહ્યું છે.
અમદાવાદ: હાઈકોર્ટના આદેશો અને શહેરી વિકાસ વચ્ચેની કાર્યવાહી
અમદાવાદમાં પણ ગેરકાયદે બાંધકામો સામે કાર્યવાહી વધુ તેજ બની છે. સ્થાનિક અહેવાલો અનુસાર 37 જેટલા મકાનો સામે ડિમોલિશનની કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી. અધિકારીઓએ જણાવ્યું કે આ કાર્યવાહી ન્યાયિક આદેશો અને જાહેર હિતના વિકાસ પ્રોજેક્ટોના અમલ સાથે સંકળાયેલી છે. અમદાવાદમાં છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી રસ્તા વિસ્તરણ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ માટે અતિક્રમણ દૂર કરવાની કામગીરી સતત ચાલી રહી છે. અગાઉ પણ વિશાલા-સરખેજ એલિવેટેડ કોરિડોર પ્રોજેક્ટ માટે 32 બાંધકામો દૂર કરવામાં આવ્યા હતા, જેના માટે અગાઉથી નોટિસો અપાઈ હતી. શહેરોમાં વધતી વસ્તી અને ટ્રાફિક દબાણને ધ્યાનમાં લેતાં આવી કાર્યવાહી ભવિષ્યમાં વધુ જોવા મળી શકે છે.
અમદાવાદના મોટેરામાં બુલડોઝર એક્શન!: 37 મકાનો તોડી પડાયા, વિરોધની આશંકા વચ્ચે 125થી વધુ પોલીસકર્મીઓ તૈનાત
જયપુર: રોડ વિસ્તરણ માટે મસ્જિદ સહિતના બાંધકામો દૂર
રાજસ્થાનની રાજધાની જયપુરમાં માલવીય નગર વિસ્તારમાં નંદનપુરી અંડરપાસ નજીક માર્ગ વિસ્તરણ પ્રોજેક્ટ અંતર્ગત કાર્યવાહી હાથ ધરાઈ. જયપુર ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટીએ (JDA) નૂરાની મસ્જિદ સહિત આશરે 10થી 12 ગેરકાયદે બાંધકામો દૂર કર્યા. પ્રશાસનનું કહેવું છે કે આ વિસ્તાર શહેરના વ્યસ્ત ટ્રાફિક કોરિડોરમાં આવે છે અને માર્ગ પહોળો કરવા માટે આ કાર્યવાહી જરૂરી બની હતી. કાર્યવાહી દરમિયાન સંવેદનશીલતા જાળવવા માટે ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવાયો હતો.
જયપુરમાં નૂરાની મસ્જિદ પર બુલડોઝર: આખું શહેર હાઈ એલર્ટ પર! 3,000થી વધુ પોલીસ તૈનાત, ઇન્ટરનેટ પણ બંધ
સંભલ: મસ્જિદ ધ્વસ્તીકરણ બાદ રાજકીય વિવાદ
ઉત્તર પ્રદેશના સંભલ જિલ્લામાં કસેરવા ગામ સ્થિત મુસ્તફા કાદરી મસ્જિદ સામે થયેલી કાર્યવાહી સૌથી વધુ ચર્ચામાં રહી. સ્થાનિક પ્રશાસનના જણાવ્યા મુજબ તહસીલદાર કોર્ટના બેદખલી આદેશના અમલરૂપે સરકારી જમીન પરના ગેરકાયદે કબજાને દૂર કરવા માટે ધ્વસ્તીકરણ કરવામાં આવ્યું. બે બુલડોઝરની મદદથી કાર્યવાહી હાથ ધરવામાં આવી હતી. પાંચ પોલીસ સ્ટેશનની ટીમો, PAC અને વધારાના સુરક્ષા દળો તૈનાત કરવામાં આવ્યા હતા. આસપાસના વિસ્તારોમાં હાઈ એલર્ટ જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ કાર્યવાહી બાદ રાજકીય વિવાદ પણ ઊભો થયો. સમાજવાદી પાર્ટીના સાંસદ જિયાઉર રહેમાન બર્કે દાવો કર્યો કે સંબંધિત મિલકત વકફ સંપત્તિ હતી અને સરકાર ચોક્કસ ધાર્મિક સ્થળોને નિશાન બનાવી રહી છે. બીજી તરફ પ્રશાસનનો દાવો છે કે કાર્યવાહી સંપૂર્ણપણે કોર્ટના આદેશના આધારે થઈ છે.
ગાજિયાબાદ: સરકારી જમીન પરના મદરેસા સામે સૌથી મોટી કાર્યવાહી
ગાજિયાબાદના મસૂરી વિસ્તારના ડાસનામાં આવેલી જામીયા અરબિયા ઇશાતુલ ઇસ્લામ મદરેસા સામે થયેલી કાર્યવાહી પણ મહત્વપૂર્ણ રહી. જિલ્લા પ્રશાસનના જણાવ્યા અનુસાર આશરે 25 કરોડ રૂપિયાની સરકારી જમીન પર ગેરકાયદે કબજો કરીને બાંધકામ ઊભું કરવામાં આવ્યું હતું.કાર્યવાહી પહેલાં જાહેર મુંનાદી કરાઈ હતી અને ત્યારબાદ પાંચ બુલડોઝર તથા મોટી સંખ્યામાં સુરક્ષા દળોની હાજરીમાં ધ્વસ્તીકરણ હાથ ધરાયું. જિલ્લા વહીવટીતંત્રે મદરેસાના સંચાલકો સામે કેસ નોંધવાની અને ફંડિંગના સ્ત્રોતોની તપાસ શરૂ કરવાની પણ માહિતી આપી છે.
850 સૈનિકો, 5 બુલડોઝર... થઈ ગઈ મોટી કાર્યવાહી: નંદ કિશોર ગુર્જરે કહ્યું, 'બકરા હલાલ હમ કરેંગે...'
મીરા-ભાયંદર: સહમતીથી પૂર્ણ થયેલી કાર્યવાહી
મહારાષ્ટ્રના મીરા-ભાયંદર વિસ્તારમાં આવેલી નૂરી મસ્જિદ સામેની કાર્યવાહી અન્ય કેસોથી અલગ રહી. પ્રશાસન, પોલીસ અને મસ્જિદ સમિતિ વચ્ચે લાંબી ચર્ચા બાદ સહમતીનું વાતાવરણ સર્જાયું અને અંતે સમિતિએ સહકાર આપ્યો.
આ કારણે કોઈ મોટા વિરોધ કે કાયદો-વ્યવસ્થાની સમસ્યા સર્જાઈ નહોતી. તેમ છતાં સમગ્ર વિસ્તારને પોલીસ સુરક્ષામાં રાખવામાં આવ્યો હતો.
મીરા-ભાયંદરમાં તંત્રનું કડક એક્શન: અડધી રાત્રે નૂરી મસ્જિદ પર બુલડોઝર ચાલતા ખળભળાટ! વિસ્તારમાં ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત
બેમેતરા: કરોડોની જમીન ખાલી કરાવવાનો દાવો
છત્તીસગઢના બેમેતરા જિલ્લાના નવાગઢ વિસ્તારમાં લાંબા સમયથી વિવાદાસ્પદ રહેલા જમીન કેસમાં પ્રશાસને મોટી કાર્યવાહી કરી. કરોડો રૂપિયાના ખર્ચે બનેલા એક વિશાળ મકાનને તોડી પાડવા માટે અનેક જેસીબી મશીનો તૈનાત કરવામાં આવી હતી. અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ જમીન માલિકી અને કબજાના વિવાદ અંગેની પ્રક્રિયા પૂર્ણ થયા બાદ જ આ પગલું લેવામાં આવ્યું. કાર્યવાહી દરમિયાન ભારે પોલીસ બંદોબસ્ત ગોઠવવામાં આવ્યો હતો.
મોટું ચિત્ર: વિકાસ, કાયદો કે રાજકીય સંદેશ?
તાજેતરની કાર્યવાહીઓનું વિશ્લેષણ કરીએ તો ત્રણ સ્પષ્ટ પ્રવાહ જોવા મળે છે. પ્રથમ, અંબાજી અને અમદાવાદ જેવા વિસ્તારોમાં વિકાસ પ્રોજેક્ટો અને શહેરી આયોજન માટે અતિક્રમણ દૂર કરવામાં આવી રહ્યા છે. બીજું, સંભલ અને ગાજિયાબાદ જેવા કેસોમાં પ્રશાસન કોર્ટના આદેશો અને સરકારી જમીન પરના કબજાનો મુદ્દો આગળ ધપાવી રહ્યું છે. ત્રીજું, ધાર્મિક માળખાઓ સામેની કાર્યવાહી રાજકીય ચર્ચા અને વિવાદનું કારણ બની રહી છે. વિશેષજ્ઞો માને છે કે ગેરકાયદે બાંધકામો સામે કાર્યવાહી જરૂરી છે, પરંતુ તેની પ્રક્રિયા પારદર્શક, કાયદેસર અને સમાન માપદંડો પર આધારિત હોવી જોઈએ. નોટિસ, સુનાવણીનો અધિકાર અને ન્યાયિક દેખરેખ જેવી બાબતો ભવિષ્યમાં વધુ મહત્વની બનવાની શક્યતા છે.
