બેંકિંગ છેતરપિંડી સામે થશે કડક કાર્યવાહી : ગ્રાહકોને ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે મળી શકે છે વળતર, જાણો શું છે RBIનો નવો પ્રસ્તાવ ?

આજના ડિજિટલ યુગમાં, ઓનલાઈન બેંકિંગ અને ડિજિટલ ચુકવણીનો ઉપયોગ ઝડપથી વધ્યો છે. જોકે, સાયબર છેતરપિંડી અને ઓનલાઈન છેતરપિંડીના કિસ્સાઓ પણ વધી રહ્યા છે. આ સમસ્યાના જવાબમાં, ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ ગ્રાહકોને સુરક્ષિત રાખવા માટે નવા ડ્રાફ્ટ નિયમોનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે. આ નિયમોનો હેતુ ઓનલાઈન બેંકિંગ છેતરપિંડીના કિસ્સાઓમાં ગ્રાહકોને રાહત આપવા અને બેંકોની જવાબદારીઓ નક્કી કરવાનો છે. જો અમલમાં મૂકવામાં આવે તો, ગ્રાહકો નાના ઓનલાઈન કૌભાંડો માટે પણ વળતર મેળવી શકશે.

નાની ઓનલાઈન છેતરપિંડી માટે વળતર ઉપલબ્ધ થશે

RBI ના પ્રસ્તાવિત નિયમો અનુસાર, જો કોઈ ગ્રાહકને ઓનલાઈન બેંકિંગ વ્યવહારમાં છેતરપિંડીને કારણે ₹50,000 સુધીનું નુકસાન થાય છે, તો તેઓ વળતર મેળવી શકે છે. ગ્રાહકને કુલ નુકસાનના 85 ટકા અથવા મહત્તમ ₹25,000, જે ઓછું હોય તે વળતર આપવામાં આવશે. જોકે, આ સુવિધા જીવનમાં ફક્ત એક જ વાર મળશે.

વળતર ક્યારે મળશે?

વળતર મેળવવા માટે ઘણી જરૂરી શરતો નક્કી કરવામાં આવી છે. પ્રથમ, ગ્રાહકે પાંચ દિવસની અંદર બેંક અને નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ અથવા હેલ્પલાઇન 1930 ને છેતરપિંડીની જાણ કરવી આવશ્યક છે. વધુમાં, બેંકની તપાસમાં સાબિત થવું આવશ્યક છે કે છેતરપિંડી સાચી છે અને ગ્રાહક તરફથી કોઈ ઇરાદાપૂર્વકની બેદરકારી નથી.

કેટલાક કિસ્સાઓમાં ગ્રાહકોની 'શૂન્ય જવાબદારી' રહેશે

આરબીઆઈના ડ્રાફ્ટ નિયમો અનુસાર, જો બેંકની બેદરકારી અથવા સુરક્ષા ખામીઓને કારણે ઓનલાઈન છેતરપિંડી થાય છે, તો ગ્રાહક જવાબદાર રહેશે. આવા કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહક સંપૂર્ણ રિફંડ મેળવી શકે છે. વધુમાં, જો છેતરપિંડી કોઈ તૃતીય પક્ષ દ્વારા થાય છે અને ગ્રાહક પાંચ દિવસની અંદર તેની જાણ કરે છે, તો પણ ગ્રાહકની જવાબદારી શૂન્ય ગણવામાં આવશે.

બેંકોએ તાત્કાલિક એલર્ટ મોકલવું આવશ્યક છે

ગ્રાહક સુરક્ષા વધારવા માટે, આરબીઆઈએ બેંકોને ચોક્કસ સૂચનાઓ પણ જારી કરી છે. બધા ઇલેક્ટ્રોનિક બેંકિંગ વ્યવહારો માટે ગ્રાહકોને એસએમએસ અને ઇમેઇલ ચેતવણીઓ મોકલવી ફરજિયાત રહેશે. ₹500 થી વધુના દરેક વ્યવહાર માટે તાત્કાલિક એસએમએસ ચેતવણી મોકલવામાં આવશે, જેથી ગ્રાહકો કોઈપણ શંકાસ્પદ પ્રવૃત્તિને ઝડપથી ઓળખી શકે.

ગ્રાહકની બેદરકારીથી કોઈ ફાયદો થશે નહીં.

RBI એ એ પણ સ્પષ્ટતા કરી છે કે જો કોઈ ગ્રાહક તેમની બેંકિંગ માહિતી, જેમ કે OTP, PIN, અથવા પાસવર્ડ શેર કરે છે, અથવા શંકાસ્પદ એપ્લિકેશન ડાઉનલોડ કરે છે, તો તેને બેદરકારી ગણવામાં આવશે. આવા કિસ્સાઓમાં, ગ્રાહક વળતર માટે પાત્ર રહેશે નહીં.