રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલતી યુદ્ધ સ્થિતિ વચ્ચે રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન વહેલાં જ ભારતની મુલાકાતે આવી રહ્યા છે. યુક્રેન યુદ્ધ શરૂ થયા પછી આ તેમની ભારતની પહેલી યાત્રા રહેશે. આ મહત્વપૂર્ણ મુલાકાત દરમિયાન સુખોઈ-57 ફાઇટર જેટ તેમજ S-500 મિસાઇલ એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ અંગે ભારત અને રશિયા વચ્ચે ઉંડાણપૂર્વક ચર્ચા થવાની શક્યતા છે.
S-500 એ અદ્યતન તકનિકીનો ભવિષ્ય
ભારત હાલમાં તેના વાયુસેના સસ્ત્ર ભંડારને આધુનિક બનાવવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યું છે. S-400 સિસ્ટમની સફળતાના આધારે હવે S-500 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ પર ભારતની નજર છે.
S-500 એ હાઇપરસોનિક મિસાઇલ, સ્ટેલ્થ ફાઇટર જેટ અને કિલર ડ્રોન્સ સામે પ્રતિક્રિયા આપી શકે છે.
તે પૃથ્વીથી ઉપર ફરતા દુશ્મન ઉપગ્રહોને પણ નિશાન બનાવી શકે છે.
તેનું પ્રતિભાવ સમય માત્ર 3 થી 4 સેકન્ડ છે, જ્યારે S-400 માટે તે 9 થી 10 સેકન્ડ છે.
તેની રેન્જ:
એન્ટી-એરક્રાફ્ટ: 600 કિમી
બેલિસ્ટિક મિસાઇલ: 500 કિમી
ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર પણ ચર્ચામાં
રશિયન સૂત્રોના જણાવ્યા મુજબ, રશિયા ભારતને માત્ર S-500 આપવાનો ઇરાદો જ રાખતો નથી, પણ તેને બનાવતી ટેકનોલોજી પણ ટ્રાન્સફર કરવા ઈચ્છે છે.
→ ભારત માટે આ એક મોટો તકો હશે, કારણ કે:
S-500 ની સ્થાનિક ઉત્પાદન શરૂ કરી શકાશે
અન્ય દેશોમાં નિકાસ કરી શકાશે
દેશી સંરક્ષણ ઉદ્યોગને ભવિષ્ય માટે મજબૂત આધાર મળશે
ઓપરેશન સિંદૂરમાં S-400ની સફળતા
તાજેતરના ઓપરેશન સિંદૂર દરમિયાન, ભારતે રશિયાની S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને પાકિસ્તાનના JF-17 ફાઇટર જેટ અને મિસાઇલોને સફળતાપૂર્વક નિશાન બનાવ્યા હતા. પાકિસ્તાનની ચીનથી લાવવામાં આવેલી એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ આ હુમલાઓ અટકાવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી.
હાલ ભારતે 5 S-400 સિસ્ટમોનો ઓર્ડર આપ્યો છે, જેમાંથી 3 હસ્તાંતરિત થઈ ચૂકી છે.
S-500 અને S-400 વચ્ચે તફાવત શું છે?
બાબત | S-400 | S-500 |
|---|---|---|
લક્ષ્યો ઓળખવાની રેન્જ | 600 કિમી | 800+ કિમી (અંદાજિત) |
હુમલાની રેન્જ | 400 કિમી | 500+ કિમી |
પ્રતિભાવ સમય | 9-10 સેકન્ડ | 3-4 સેકન્ડ |
સ્ટેલ્થ જેટ્સ પર અસર | મર્યાદિત | સંપૂર્ણ અસરકારક |
ઉપગ્રહ તોડવાની ક્ષમતા | નથી | છે |
રડાર જામ શક્યતા | છે | નથી |
રશિયા માટે પણ ભારત મહત્વનો ભાગીદાર
અલ્માઝ-એન્ટિ, S-500 બનાવતી રશિયન કંપની, પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોને કારણે ભારત જેવા મિત્રો દેશો સાથે ટેકનોલોજી શેર કરીને વૈશ્વિક બજારમાં પ્રવેશ મેળવવા ઈચ્છે છે. भारत સાથે S-500 નો સંભવિત સોદો રશિયા માટે નાણાકીય અને વ્યૂહાત્મક રીતે લાભદાયક સાબિત થઈ શકે છે.
