Monetary Policy: RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ શુક્રવારે સવારે મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની ત્રણ દિવસીય બેઠકમાં લેવાયેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરી છે. તેમણે રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે. આનો અર્થ એ છે કે, તમારે સસ્તી લોન માટે વધુ રાહ જોવી પડશે નહીં. દ્વિ-માસિક મોનેટરી પોલિસી સમીક્ષા રજૂ કરતા, RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ જણાવ્યું હતું કે, ભારતીય રિઝર્વ બેંકની મોનેટરી પોલિસી કમિટીએ સર્વાનુમતે મુખ્ય પોલિસી રેટ રેપો 0.25 ટકા ઘટાડીને 5.25 ટકા કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. અને RBI એ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે GDP વૃદ્ધિ અનુમાન વધારીને 7.3 ટકા કરી છે. MPC ની દ્વિ-માસિક નાણાકીય નીતિ બેઠક બુધવારથી શરૂ થઈ હતી. આ નીતિ બેઠક એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે દેશમાં આર્થિક વૃદ્ધિ મજબૂત છે, ફુગાવો ઐતિહાસિક રીતે નીચા સ્તરે છે, અને ભારતીય રૂપિયો તેના રેકોર્ડ નીચા સ્તરે 90 રૂપિયા પ્રતિ US ડોલરની નજીક છે.
આ વર્ષે રેપો રેટમાં 125 બેસિસ પોઇન્ટનો ઘટાડો
આ વર્ષે, RBI એ ફેબ્રુઆરીથી શરૂ થયેલી 4 બેઠકોમાં રેપો રેટમાં કુલ 125 બેસિસ પોઇન્ટનો ઘટાડો કર્યો. તેની ઓક્ટોબર નીતિમાં, MPC એ રેપો રેટને 5.50% પર યથાવત રાખ્યો અને નીતિગત વલણને 'તટસ્થ' રાખ્યું. RBI એ તેના FY26 GDP વૃદ્ધિ અનુમાનને અગાઉના 6.5% થી વધારીને 6.8% કરી, અને તેના FY26 CPI ફુગાવાના અનુમાનને અગાઉના 3.1% થી ઘટાડીને 2.6% કરી.
RBIનો ફુગાવાનો અંદાજ શું છે?
RBI એ નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે CPI ફુગાવાનો અંદાજ 2.6% થી ઘટાડીને 2% કર્યો. ત્રિમાસિક અંદાજ નીચે મુજબ છે:
ત્રીજો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2026: 1.8% થી ઘટાડીને 0.6%
ચોથો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2026: 4% થી ઘટાડીને 2.9%
પ્રથમ ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2027: 4.5% થી ઘટાડીને 3.9%
બીજો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2027: અનુમાન 4%
RBI એ નાણાકીય વર્ષ 2026 માટે GDP વૃદ્ધિનો અંદાજ અગાઉના 6.8% થી વધારીને 7.3% કર્યો છે.
ત્રિમાસિક અંદાજો નીચે મુજબ છે:
ત્રીજો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2026: 6.4% થી 7%
ચોથો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2026: 6.2% થી 6.5%
પ્રથમ ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2027: 6.4% થી 6.7%
બીજો ત્રિમાસિક નાણાકીય વર્ષ 2027: 6.8%
અર્થશાસ્ત્રીઓએ શું અપેક્ષા રાખી હતી
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) શુક્રવારે તેની દ્વિમાસિક નાણાકીય નીતિ સમીક્ષા જાહેર કરશે. નિષ્ણાતો રેપો રેટમાં 0.25 ટકાનો ઘટાડો થવાની અપેક્ષા રાખે છે. જોકે, કેટલાક માને છે કે, રેપો રેટ ત્રીજી વખત યથાવત રાખવામાં આવી શકે છે. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા શુક્રવારે સવારે તેની ત્રણ દિવસીય બેઠકમાં મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) દ્વારા લેવામાં આવેલા નિર્ણયોની જાહેરાત કરશે. MPC ની આગામી દ્વિમાસિક મોનેટરી પોલિસી બેઠક બુધવારથી શરૂ થઈ હતી. આ બેઠક ઘટી રહેલા ફુગાવા, મજબૂત કુલ સ્થાનિક ઉત્પાદન (GDP) વૃદ્ધિ, ડોલર સામે રૂપિયો 90 ને પાર કરી ગયો છે અને ચાલુ ભૂ-રાજકીય તણાવની પૃષ્ઠભૂમિ સામે થઈ રહી છે. છૂટક ફુગાવામાં ઘટાડો થવા વચ્ચે, RBI એ ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં ત્રણ હપ્તામાં રેપો રેટમાં કુલ 1 ટકાનો ઘટાડો કર્યો છે. જોકે, છેલ્લા 2 હપ્તાઓ માટે રેપો રેટ 5.5 ટકા પર યથાવત રાખવામાં આવ્યો છે. ઘણા નિષ્ણાતો કહે છે કે, વૃદ્ધિ મજબૂત રહી હોવા છતાં, છૂટક ફુગાવામાં નોંધપાત્ર ઘટાડાએ મુખ્ય ટૂંકા ગાળાના ધિરાણ દરમાં ઘટાડા માટે વધારાનો અવકાશ બનાવ્યો છે. RBI ગવર્નરે ગયા મહિને પણ કહ્યું હતું કે, વધુ નીતિ દરમાં ઘટાડા માટે જગ્યા છે.
કોઈ ફેરફાર થવાની શક્યતા નથી
જોકે, કેટલાક નિષ્ણાતો માને છે કે, નાણાકીય એકત્રીકરણ, લક્ષિત જાહેર રોકાણ અને ગુડ્સ એન્ડ સર્વિસ ટેક્સ (GST) દરમાં ઘટાડા જેવા વિવિધ સુધારાઓને કારણે આર્થિક વૃદ્ધિમાં ગતિ આવી હોવાથી RBI વ્યાજ દરો પર યથાવત સ્થિતિ જાળવી શકે છે. ગ્રાહક ભાવ સૂચકાંક (CPI) પર આધારિત મુખ્ય ફુગાવો સરકારે નક્કી કરેલા 2 ટકાના સ્તરથી નીચે રહ્યો. વધુમાં, ભારતીય અર્થતંત્રે બીજા ત્રિમાસિક ગાળામાં 8.2 ટકાનો GDP વૃદ્ધિદર અપેક્ષા કરતાં વધુ સારો નોંધાવ્યો.
RBI પર જવાબદારી
સરકારે RBI ને નિર્દેશ આપ્યો છે કે છૂટક ફુગાવો 2 ટકાના બેન્ડ સાથે 4 ટકા પર રહે તે સુનિશ્ચિત કરે. પ્રથમ 6 મહિનાના અપેક્ષા કરતાં વધુ સારા ડેટાને ધ્યાનમાં રાખીને, RBI તેના GDP વૃદ્ધિ અનુમાનને વધુ સુધારે તેવી પણ અપેક્ષા છે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયાએ ચાલુ નાણાકીય વર્ષ 2025-26 માટે GDP નો અંદાજ ઓક્ટોબરમાં 6.5 ટકાથી વધારીને 6.8 ટકા કર્યો હતો.
