RBI Rules for Loan Recovery : લોન રિકવરી હવે "શિષ્ટતા" સાથે હાથ ધરવામાં આવશે, ગુંડાગીરી સહન કરવામાં નહીં આવે અને ગમે ત્યારે ફોન કોલ કરવા પર પણ પ્રતિબંધ મુકવામાં આવ્યો છે. RBIના ડ્રાફ્ટ નિયમો અનુસાર, રિકવરી બ્રધર્સ અથવા લોન રિકવરી એજન્ટોની દરેક કાર્યવાહી માટે બેંક સીધી જવાબદાર રહેશે. દરેક નોટિસ પર ફરિયાદ અધિકારીનું નામ અને નંબર આપવો ફરજિયાત રહેશે.
જો કોઈએ બેંકમાંથી લોન લીધી હોય અને કોઈ કારણોસર EMI ચૂકવવામાં મોડું થયું હોય, તો રિકવરી એજન્ટો હવે તેમની સાથે અસભ્યતા કે અપમાનપૂર્વક વ્યવહાર કરી શકશે નહીં. લોન એજન્ટોને ફક્ત શાંતિથી સમજાવવા અને સમયસર હપ્તા ચુકવણી માટે વિનંતી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. તેઓ ડરાવી, ધમકી આપી શકશે નહીં અથવા ધમકીભર્યા કોલ કરી શકશે નહીં. રિકવરી એજન્ટો સાંજે 7 વાગ્યા પછી ફોન કરી શકશે નહીં. આનું કારણ એ છે કે લોન રિકવરી નિયમોને વધુ "માનવીય" બનાવવા માટે નવા ડ્રાફ્ટ નિયમો જારી કરવામાં આવ્યા છે.
હકીકતમાં, કેન્દ્રીય બેંક, RBI એ બેંકો દ્વારા લોન વસૂલવા માટે નિયુક્ત વસૂલાત એજન્ટોની નિમણૂક અને આચરણને નિયંત્રિત કરવાના નિયમોને કડક બનાવવા માટે પગલાં લીધા છે. લોન લેનારાઓના શોષણ અને હેરાનગતિને રોકવા માટે, RBI એ RBI (વાણિજ્યિક બેંકો - જવાબદાર વ્યવસાય આચાર) બીજા સુધારા દિશાનિર્દેશો, 2026 નામનો ડ્રાફ્ટ બહાર પાડ્યો છે.
આ ડ્રાફ્ટ નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણ દ્વારા 1 ફેબ્રુઆરીના રોજ તેમના બજેટ ભાષણમાં લોન વસૂલાત પ્રક્રિયાઓમાં પ્રસ્તાવિત સુધારાઓની જાહેરાતને અનુસરે છે. સરળ શબ્દોમાં સમજીએ કે વસૂલાતના આ નવા "નિયમ" માં તમારા માટે શું બદલાવ આવ્યો છે.
હવે "ઉઘરાણી કરનારા લોકો" નહીં, પરંતુ "પ્રમાણિત" એજન્ટો તમારા ઘરે આવશે.
હવે, બેંકો હવે વસૂલાત માટે કોઈ પણ વ્યક્તિઓને તમારા ઘરે મોકલી શકશે નહીં. તેમને યોગ્ય રીતે તાલીમ આપવામાં આવશે. દરેક રિકવરી એજન્ટ પાસે ઇન્ડિયન ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ બેંકિંગ એન્ડ ફાઇનાન્સ (IIBF) નું પ્રમાણપત્ર હોવું જરૂરી રહેશે.
બેકગ્રાઉન્ડ ચેક અને ઓળખ અંગેના નિયમો પણ પ્રસ્તાવિત છે. એજન્ટોની નિમણૂક કરતા પહેલા બેંકોએ સંપૂર્ણ બેકગ્રાઉન્ડ ચેક (ડ્યુ ડિલિજન્સ) કરવુ પડશે. બેંકોએ તેમની વેબસાઇટ્સ અને એપ્લિકેશન્સ પર અધિકૃત એજન્ટોની સંપૂર્ણ સૂચિ પોસ્ટ કરવી જોઈએ. આ રીતે, તમે ઝડપથી ચકાસી શકશો કે તમારા દરવાજા પર ઉભેલી વ્યક્તિ અસલી છે કે નકલી.
ઘણીવાર એવું જોવા મળતું હતું કે રિકવરી એજન્ટો તહેવારો કે લગ્નો દરમિયાન ઉઘરાણી માટે આવીને નાટક કરતા હતા..RBI એ આ મુદ્દા પર "લક્ષ્મણ રેખા" ખેંચી છે.
લગ્ન કે શોકનો પ્રસંગ: લગ્ન, તહેવારો કે પરિવારના સભ્યના મૃત્યુ જેવા સંવેદનશીલ પ્રસંગોએ એજન્ટો તમને હેરાન કરી શકશે નહીં.
ધમકી અને દુર્વ્યવહાર પ્રતિબંધિત: એજન્ટો અપશબ્દો, ધમકીઓ અથવા ડરાવવાની યુક્તિઓનો ઉપયોગ કરી શકશે નહીં.
સોશિયલ મીડિયા હેરાનગતિ: સોશિયલ મીડિયા પર સંદેશા મોકલીને અથવા વારંવાર કોલ કરીને હેરાનગતિ કરવી હવે "ક્રૂર વર્તન" ગણવામાં આવશે.
જો ફરિયાદ પેન્ડિંગ હશે, તો વસૂલાત નહીં કરી શકે
લોન લેનારાઓ માટે આ સૌથી મોટો અને સૌથી રાહતદાયક ફેરફાર હશે. જો તમે એજન્ટના ગેરવર્તણૂક સામે બેંકમાં ફરિયાદ નોંધાવી હોય અને તપાસ ચાલી રહી હોય, તો ફરિયાદનો ઉકેલ ન આવે ત્યાં સુધી બેંક વસૂલાત કરી શકશે નહીં. એજન્ટની કાર્યવાહી માટે બેંક સીધી જવાબદાર રહેશે. દરેક નોટિસ પર ફરિયાદ અધિકારીનું નામ અને નંબર આપવો ફરજિયાત રહેશે.
એજન્ટ બદલાતાની સાથે જ તમને તરત જ એક SMS મળશે.
RBI એ એક નિયમ સ્થાપિત કર્યો છે કે જો બેંક તમારા કેસનું સંચાલન કરતા એજન્ટને બદલે છે, તો તમને તાત્કાલિક SMS અથવા ઇમેઇલ દ્વારા જાણ કરવી આવશ્યક છે. નવો એજન્ટ પૂર્વ સૂચના વિના તમારી મુલાકાત લઈ શકશે નહીં.
બેંકો ઘણીવાર લોન સાથે વીમો, ક્રેડિટ કાર્ડ અથવા રોકાણ યોજનાઓ ખરીદવા માટે દબાણ કરે છે. હવે, નવા નિયમો હેઠળ, બેંક તમારી સ્પષ્ટ સંમતિ વિના કોઈપણ એડ-ઓન પ્રોડક્ટ માટે "દબાણ" કરી શકશે નહીં.
જો કોઈ એજન્ટ તમને હેરાન કરે છે, તો તમે બેંકની ફરિયાદ નિવારણ પદ્ધતિનો આશરો લઈ શકો છો. લોન વસૂલવાનો બેંકનો અધિકાર છે, પરંતુ તેને લોન લેનારની ગરિમાને નુકસાન પહોંચાડવાની સ્વતંત્રતા રહેશે નહીં.
