ભારતની એવી જગ્યાઓ જ્યાં નથી થતી દિવાળીની ઉજવણી : જાણો શું છે દિવાળી ન ઉજવવાનું કારણ!

દિવાળી, અંધકાર પર પ્રકાશની વિજયની ઉત્સાહપૂર્ણ ઉજવણીનો તહેવાર છે. આ તહેવાર મોટાભાગના વિસ્તારોમાં ધુમધામથી મનાવવામાં આવે છે, પરંતુ શું તમને ખબર છે કેટલીક જગ્યાઓ પર તેની ઉજવણી નથી થતી? ભારતની વૈવિધ્યસભર સંસ્કૃતિમાં આવી અનોખી પરંપરાઓ જોવા મળે છે, જ્યાં ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને ધાર્મિક કારણોને કારણે દિવાળીને અલગ રીતે જોવામાં આવે છે. આવી જ કેટલીક અજોડ જગ્યાઓ વિશે જાણીએ, જ્યાં દિવાળીના દીવા પ્રગટાતા નથી.

બિઝરખ, ઉત્તર પ્રદેશ

ઉત્તર પ્રદેશના ગ્રેટર નોઇડા જિલ્લામાં આવેલું બિઝરખ ગામ રાવણનું જન્મસ્થળ માનવામાં આવે છે. અહીંના લોકો પોતાને રાવણના વંશજો માને છે અને તેમના પિતા વિશ્રવાના નામ પરથી જ આ ગામનું નામ પડ્યું છે. રામાયણ અનુસાર, વિશ્રવા અહીં શિવલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી હતી. આથી, રાવણના પતનને ઉજારવાને બદલે તેમનો આદર કરવામાં આવે છે અને દિવાળીની ઉજવણી નથી થતી.

મંડસૌર, મધ્ય પ્રદેશ

મધ્ય પ્રદેશના મંડસૌર શહેરને રાવણની પત્ની મંદોદરીનું જન્મસ્થળ માનવામાં આવે છે. અહીંના લોકો રાવણને જમાઈ તરીકે જુએ છે, જેના કારણે તેમના પતનને દુઃખ તરીકે જોવામાં આવે છે. દુસ્સેરા પર રાવણના પુતળાને ન આગ લગાવવામાં આવે, અને તે જ રીતે દિવાળી પણ શોકના રૂપમાં મનાવવામાં આવે છે.

મંડોર, રાજસ્થાન

રાજસ્થાનના જોધપુર જિલ્લામાં આવેલું મંડોર રાવણ અને મંદોદરીના લગ્નસ્થળ તરીકે જાણીતું છે. સ્થાનિક મૌડગિલ બ્રાહ્મણ પુરોહિતો માને છે કે તેમના પૂર્વજો લગ્નમાં રાવણ સાથે હાજર હતા. આથી, રાવણને જમાઈ તરીકે માનીને તેમના પતનની ઉજવણી નથી કરવામાં આવતી, અને દિવાળી પણ નથી મનાવવામાં આવતી.

બૈજનાથ, હિમાચલ પ્રદેશ

હિમાચલ પ્રદેશના કાંગડા જિલ્લામાં આવેલું બૈજનાથ ગામ રાવણને શિવભક્ત તરીકે પૂજવા માટે પ્રખ્યાત છે. રામાયણ અનુસાર, રાવણ અહીં તપ કરતા શિવને પોતાના 10 માથા અર્પણ કર્યા હતા અને આશીર્વાદ પ્રાપ્ત કર્યો હતો. લોકો માને છે કે તેમના પતનની ઉજવણીથી શિવનો ક્રોધ થઈ શકે, તેથી દિવાળી અહીં નથી ઉજવાતી.

ગોંડ આદિવાસીઓ, મહારાષ્ટ્ર

મહારાષ્ટ્રના ગઢચીરોલી અને મેલઘાટ વિસ્તારોમાં વસતા ગોંડ આદિવાસીઓ પોતાને રાવણના વંશજો માને છે અને તેમને દેવ તરીકે પૂજે છે. તેઓ રાવણ અને તેમના પુત્ર મેઘનાથની પૂજા કરે છે, અને રામાયણની વાર્તાને 'મીડિયા ષડયંત્ર' તરીકે ગણે છે. આથી, દિવાળીની ઉજવણી તેમના માટે રાવણના પતનની દુઃખદ ઘટના છે.

મેલુકોટે, કર્ણાટક

કર્ણાટકના મંડ્યા જિલ્લામાં આવેલું મેલુકોટે શહેર 1790માં ટીપુ સુલ્તાનના હુમલા દરમિયાન થયેલા હત્યાકાંડને કારણે દિવાળીને શોકનો દિવસ માને છે. આ હુમલામાં લગભગ 800 મંડ્યમ ઐયંગર પરિવારોના સભ્યોની હત્યા થઈ હતી. મંડ્યમ ઐયંગર સમુદાય નરકા ચતુર્દશીને શોક તરીકે ઉજવે છે, અને દિવાળીની કોઈ ઉજવણી નથી થતી.

કેરળ

કેરળ એવો એકમાત્ર રાજ્ય છે જ્યાં દિવાળીની વ્યાપક ઉજવણી નથી થતી. ઉત્તર ભારતીય સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓથી અલગ હોવા અને ભૌગોલિક અલગતાને કારણે અહીં ઓણમ જેવા તહેવારોને વધુ મહત્વ મળે છે. કેટલાક વિસ્તારોમાં નાના પાયે દીવા લગાવવામાં આવે, પરંતુ તહેવારની ધુમ ક્યાંય જોવા નથી મળતી.

નાગાલેન્ડ

નાગાલેન્ડ, જે મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તી રાજ્ય છે, ત્યાં દિવાળી ધાર્મિક માન્યતાઓના કારણે ઉજવવામાં આવતી નથી. કેટલાક વિસ્તારોમાં ઘરોને દીવાથી સજાવવામાં આવે, પરંતુ પટાકડાઓની વેચાણ અને ઉપયોગ પર પ્રતિબંધ છે, જેના કારણે તહેવારની કોઈ વિશેષતા નથી.

પોન્નનાપાલેમ, આંધ્ર પ્રદેશ

આંધ્ર પ્રદેશના શ્રીકાકુલમ જિલ્લામાં આવેલું પોન્નનાપાલેમ ગામ બે સદી પહેલાં દિવાળીના દિવસે બાળકના સાપ કરડવાથી મૃત્યુ અને બે બળદોના મૃત્યુને કારણે ઉજવણી પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. 2006માં એક રહેવાસીએ પરંપરા તોડી, પરંતુ તેના પુત્રનું મૃત્યુ થયું, જેના કારણે આ માન્યતા હજુ પણ જીવંત છે.

થોપ્પુપટ્ટી અને સામ્પટ્ટી, તમિલનાડુ

તમિલનાડુના તિરુચિરાપલ્લી જિલ્લામાં આવેલા આ બે ગામોમાં પર્યાવરણીય કારણોસર દિવાળીની ઉજવણી નથી થતી. એક પવિત્ર વટ વૃક્ષમાં દાસકોમાંથી વસતા વાદળીઓને પટાકડાઓથી તકલીફ ન થાય તે માટે ગામલોકો તેમને દેવ તરીકે પૂજે છે અને કોઈપણ તહેવારમાં પટાકડાઓનો ઉપયોગ નથી કરતા.

ભારતની આ વિવિધતા જ તેને વિશ્વના સૌથી વૈવિધ્યસભર દેશ બનાવે છે. કેટલીક જગ્યાઓ પર દિવાળીની ઉજવણી નથી થતી, તો કેટલીક પર તેને અલગ રીતે જોવામાં આવે છે. આ જગ્યાઓની મુલાકાત લઈને તમે પણ આ અનોખી પરંપરાઓનો અનુભવ કરી શકો છો.